hin

2010 оны 12-р сарын 05 Нийтэлсэн ganbat

Сайнаар хэлбэл эцэг эхийнх нь зєн мэдрэмж, амин зуулгын хэрэгцээ шаардлага, муугаар бол бэлэнчлэх сэтгэлгээ, бас шуналыг нь єдєєсєн хvvхдийн 10 мянгатай 2004 он єнгє мєнгєний сонгууль, нийтийг хамарсан хахуулийг эхлvvлж билээ. Хариуд нь Ху нам хайр сэтгэлийн явдал, хурим гэрлэлтийг ч хагас саяар биеийг vнэлэх, нэг ёсондоо гэр бvлийг бэхжvvлэх биш vймvvлэх хахууль зарлаж єнгє мєнгєний уралдааныг хурдлуулж байв. Нэр дэвших эрхийг мєнгєєр худалдаж авдаг, такс тєлбєрєєр намын бvх шатны удирдах байгууллагад ордог мєнгєн дvнгийн улс тєр энэ vеэс эрчээ авч, угаалгын нунтаг, Далай ламын зурагтай номноос хэтэрдэггvй байсан сонгогчдын гарыг хvндрvvлэх тєрєл зvйл єргєн хэлбэртэй болжээ. Санал худалдаж авах тєлбєрийн хэрэгсэл аравт, хорьтын дэвсгэрт, архи, айраг, мах, ногоо, гурил будаа, нvvрс тvлээ, мєнгєний тоо заасан сертификат, чек хvртлээ баяжиж, сонгууль нь найр болж хавтгайрлаа. Тєсвийн хєрєнгєєр амлалт авч болохгvй хуультай ч энэ єдрvvдэд хишиг хvртээж, хувь олгон гийгvvлэх хууль хэлэлцэж байна. Эд зvйл тараасан бол иргэнийг 130, албан тушаалтныг 250, хуулийн этгээдийг 700 мянга хvртэл тєгрєгєєр торгох толгой илсэн заалтыг хэн ч тоохгvй байгаа билээ. Саналын хуудсаа бухалдаж овоолдоггvй, тоолохгvй уншдаг, олон сонголттой 2008 оны сонгуулийн тєлєєс болж таван алтан амь хохирсон 7 дугаар сарын 1-нээс хойш ардчилсан тєрийг байгуулах ард тvмний эрх эмгэнэлт драм болов. Таван алтан амины оронд таван улаан сандал ноогдлоо. Муу юмандаа сайн, сайн юмандаа муу учир сонгуулийн элдэв бохир технологи тєрєл зvйлээрээ хєгжиж байгаагийн нэг жишээ болгож энэ цувралыг "Бєгжний эзэн" гэж нэрлэсэн юм. Мєнгєн бєгж хуруундаа зvvсэн хvнийг бvртгэл тулгахгvй, давхардуулан саналыг нь єгvvлэх дохио тэмдэг болгосон энэ технологи 2009 оны Ерєнхийлєгчийн сонгуулиар хэрэглэгдсэн билээ. Худалдагдсан улс тєрийн эрх, алдагдсан эрх чєлєє сонгуулийн хууль, систем, сонгогчдын гэгээрэл боловсрол, нийгмийн сэтгэл зvй зэрэг олон талаас нь авч vзэх хэлэлцvvлэг юм. Аристотелоос эхлээд Макиавелли, Ортега И Гассет нараар vргэжлэн, зуун зууны ухаантнууд суу билгээ чилээж байгаад "Олон нийт нийгмийг удирдах чадваргvй", "Єєрийгєє шавхаж дайчлаагvй ерєнхий дундач хvнээс бvрдэх олонхийн тэнэглэл оюун ухамсрын хэрэг биш" сэдвээр цувралыг эхэлж байна.

Бvлэг хvмvvс буюу олонхи гэдэг нь тооны ойлголт. Ямар нэг онцгой чадвараар тодроогvй, хоорондоо vл ялгарах нэг хэвэнд цутгасан, ерєнхий хvнээс олонхи бvрдэнэ. Ерєнхий хvнээс олон тvмний мєн чанарыг харж болно. "Ард тvмний нэг эд эс, эгэл жирийн иргэн гэж цээжээ дэлддэг хvн бол сайн, муугаараа онц ялгарах авъяас чадваргvй, гэхдээ тvvгээрээ бахархаж байдаг этгээд юм. Авъяасгvй гээгvй тvvнийгээ эрж хайж, нээж олж, шавхаж чадаагvй хvмvvс" гэж Ортега И Гассет "Тvмний тvрэмгийлэл"-дээ тодорхойлжээ. Цєєнх гэдэг нь єєртєє єндєр щаардлага тавьж чаддаг, єєрийн vзэл бодол, vнэлэлт дvгнэлттэй хvмvvсийг хэлнэ. Урсгалаар хєвєгч зомголуудын тvрэлтийн хvчинд тэд цєєднє. Ангийн шинжээр нь, гарал vvслээр нь олонхи, цєєнх болгож хувааж байгаа хэрэг биш. Ардчилсан нийгэмд уг язгуураасаа дээд, доод анги гэж байхгvй. Єєртєє шаардлага тавьдаг, тавьдаггvй л гэсэн ялгаагаар шилэгдмэл хэсэг буюу цєєнх, урсгалаар хєвєгчид буюу олонхи байна. Vдэш нь сайн бодоод хоновол єглєє нь босоод саятан болж мэдэх эрх чєлєєний боломжийг ашигладаг, ашигладаггvй хоёрын ялгаа.

Ардчилал хууль хоёр салшгvй холбоотой, гэтэл єнєєдєр олон тvмэнд тулган хvлээлгэсэн хуурамч ардчилал ялан дийлснийг бид єєрсдєє гэрчилж, бид єєрсдєє бvтээж байна. Шил архины тєлбєртэй яриагаа тєрийн хууль шийдвэрийн хэмжээнд тавьж байна. Бусдаас єєр харвал, бусдаас єєр vзэл бодолтой байвал хог шаар гэж ад vзэгдэнэ. Оюутолгойн гэрээ Монголд ашиггvй боллоо гэж vзэж буйгаа илэрхийлсэн эрдэмтэн судлаач, иргэний хєдєлгєєн, тэдний vзэл бодлыг дамжуулдаг нэг телевиз, нэг сонины учрыг олох ёстой, бараг л бодийг нь хєтлєх учиртай гэж Хууль зvй, дотоод хэргийн сайд хэлж байна. Шvvмжиллээ, мушгилаа гээд шувууны буугаар намнаж болдоггvй ертєнц бол ардчилал. Бусад нь дэмжиж байхад хэдхэн юм эсэргvvцээд гэж байна. Бусад гэдэг нь бvгд биш. Бvгд гэдэг нь ч олонхи ба цєєнхєєс бvрдэнэ. Ердєє л дуугvй зєвшєєрч, эсвэл дvгнэж бодоогvй олонхийг бvгд гэж андуурч болохгvй. Єєрт чинь ашиггvй vзэл бодлыг тvгээсэн байлаа ч нэг гэрт, нэг нийгэмд зохицон амьдарч, тэвчин хvлцэх нь ардчилал. Амьдрал гэдэг бидэнд тулгарч байгаа боломжууд. Шилж сонгох боломжтой учраас л боломж юм. Vргэлж тvгшvvртэй, сонор соргог байна гэдэг бол хєгжлийг хангах хєшvvрэг. Бид эрх чєлєєтэй. Тэр эрх чєлєєгєє хэн байхаа тодорхойлон сонгох гэж эдэлдэг. "Улс тєрчид л мэдэг" гэж залхаж байгаа нь ч муу л болохоос бидний л шийдвэр. Єєр хэний ч шийдвэр биш. Тухайн нийгэмд ямар дундаж хvн зонхилж байна, тийм л шийдвэр гаргана. Сонгох эрхээ єєрєєс нь дээрэмдсэн ємч хєрєнгєний vртэс булан, задгай бутархай мєнгєєр алдаж байгаа бол тэр дундач хvний л мэдэх хэрэг. Эдлэе гэхэд ихээхэн хэцvv эрх мэдэл. Нийгмийн засатлал олон тvмний гарт шилжсэний сул тал нь юу вэ? Засгийн газар хоноцын сэтгэлгээтэй, тєрий ордонд тvр суугаа хvмvvс. Маргаашийн асуудлыг харах чадваргvй, єнєєдрийнхнийг ч шийдсэн зvйлгvй, зvгээр л хойшлуулдаг систем. Тєлєвлєж тооцдоггvй. Учир нь уг эх нь болсон дундаж хvн, дундаж сонгогч нь хэзээ ч тєлєвлєдєггvй, урсгалаар хєвсєн зомголын сэлvvрчид. Ардчилал шинээр тогтсон орнуудын хvн амд тунхагласан эрх, чєлєєт амьдралын хэлбэр, технологийн дэвшил оногдож байгаа ч суурь хvмvvжил нь, соёл нь алга байна. Дундаж хvний бєєгнєрєл болсон олон тvмэн єєрсдийнхєє бий болгосон зарчим, ардчиллын vнэ цэнийг няц дарж байна. Олон тvмэн эрхийн балай болж байгаа хэрэг. Єг єг л гэж нэхнэ. Монголчуудын зан тєлєв єєрийнхєє vvх тvvхээс биш бvхэлдээ гаднаас авч байгаа сэтгэлгээний нєлєєн дор бvрэлдэж байна. Цєєнхєд хамаарах хvн єєртєє єндєр шаардлага тавьж амьдардаг, дундаж хvн єєртєє сэтгэл дундуур байлаа ч тvvндээ сэтгэл хангалуун байдаг. Хvний эрхээ эдэлж чадахгvй байгаа нь эрх чєлєєндєє vнэгvй бэлэг мэт хандаж, vнэ цэнэгvй болгодгоос уг шалтгаантай. Єнєєгийн соєл иргэншлийг жолоодох уг эрхийг атгасан дундаж хvн нийгмийнхээ vндсэн зарчим, мєн чанарыг нь ойлгох ч чадал хомс.

Дундаж хvн цєєн хэдэн зvйлийн талаарх холион бантан, бvдэг бадаг тєсєєлєлтэй. Тvvндээ ханаж пологтоно. Ардчилал, хvний эрхээр дамжиж бvх ертєнц ємнє нь нээгдэхэд оюун сэтгэлгээ нь хаагдаж орхидог нь гунигтай. Ухаантнууд тэнэг юм хийх амархан гэж vргэлж сонор соргог байдаг бол дундчууд vй олноороо нэг єдєр нэг хоромд л нэгэн зэрэг тэнэг зvйл хийх чадвартай. Нийгмийг би, бид жолоодно, тєрєє мань мэт байгуулна гэсэн бодолтой болсон ч бvтээлч сэтгэлгээ алга. Vзэл бодол нь хоосон. Vзэл бодол гэдэг vг нь дундач хvний хорин мянгатын дэвсгэрт мэтээр арилжих шуналыг л халхавчилж байна. Улстєржихєє боль гэх зэргээр ардчилсан харилцааны vзэл бодлоо илэрхийлэх, солилцох дээд хэлбэрийг хааж, оронд нь эд мєнгєний арилжаанд орж байна. Улс тєрчдийн далдуур зохиочихоод байгаа системд хvчээр оруулж байгаа нэг хэлбэр юм. Олон тvмэн тєлєєллийн байгууллагаар уламжлан тєрийг удирдах соёлд суралцаагvй. Ихэвчлэн тєрийн vйл хэрэгт тулгуулж томилогдож, эрхээ эдлэхээсээ илvv vvрэг хvлээж шууд оролцдог. Цэрэгт татагдана, татвар тєлнє, хамжлага болно. Тvvх сєхвєл олон тvмэн тєрийг удирдах хэрэгт ийм маягаар л голдуу оролцож байснаас биш тєлєєлєгчєєр уламжлан vлгэр жишээ оролцсон баримт харьцуулшгvй бага. Иргэншлийг дэмжин тэтгэж, баяжуулж хєгжvvлэхгvйгээр зєвхєн vр шимийг нь хvртээд сууна гэвэл тэр vлгэрт гардаг гэнэн мєрєєдєл болно. Ардчилал єєрєє буй болсон мэт vзэх учраас vнэлэмжvvдийг нь хамгаалахад дундаж хvн оролцохгvй байна.

Монгол дундаж сонгогч хэн бэ? Статистик мэдээллээс насны байдлаар нь аваад vзвэл тэр 21-23 настай залуу хvн. Vзэл бодол нь тогтоогvй, ажилгvй, цалингvй, єрх тусгаарлаж, хариуцлага хvлээгээгvй, сонголт хийхдээ оюун ухамсраар биш сэтгэлийн хєдєлгєєн, моод маягаар хандана. Ардчилал гэж юу вэ? Яагаад Та сонгох эрхтэй вэ? Сонгох эрх гэж юу вэ? Яг vнэндээ таг тvг. Яагаад сонгууль болж, сонгож, сонгогдож буйн мєн чанар, тєсєєлєлгvй тууж яваа нєхєр. Мєнєєх улигт санал худалдаж авах мєнгє, шил архи, шуудай нvvрсээр сонгогчийн vнэмлэх, сонгох эрхээ арилжина. Сэтгэлийнх нь угт бол цэвэр шударга шинж чанар, мэдлэг боловсрол, хэлсэндээ хvрч, эхэлснээ дуусгадаг эсэх ёс суртахууны vнэлэмж шалгуур бий. Гэвч эдийн засгийн эрх чєлєєгєєр баталгаажаагvй улс тєрийн эрх нь нэг баганатай гэр шиг нурж унаж, vнэлэмж vнэлгээ нь буруудан бохирдсоор байгаа нь энэ. Амьдралын эрхээр гэж єєрсдийгєє зєвтгєж саналаа худалдаад, энэ хувь заяатайгаа vлдэж, сонгуулиас сонгуульд гоё болно гэж горьдож ханахгvй мангуурна. Тэднийг vргэлж vгээгvй ядуу, мунхаг харанхуй байлгаж, шил архи, шуудай нvvрсээр худалдаж авах нь мєнєєх улс тєрчийн мєн чанар. Хэн нэг мєнгє єгсєн, худлаа ярьсан улс тєрчийг биш єєрийнхєє єєдрєг маргаашийг сонгохыг л, боломжуудаас шилж харьцуулахыг л сонгох эрх гэж ойлгохгvй. Сонгуулийнх нь vр дvн vргэлж "Хохь чинь" гэж гарна. Єєрсдєє сонгочихоод, сонголтоо хямдхан арилжчихсан мєртлєє жилээс жилд л сонгосон хvмvvсийнх нь бvрэлдэхvvн муудаад байгааг гайхдаг гэж байгаа. Авлигач хєрс, масс байгаа учраас сонгуулийн зєрчил их байх тусмаа "vр дvн"-г нь хvлээн зєвшєєрч байна. Их мєнгє тарааж их олон саналын зєрvv гарвал "Ийм тохиолдолд яах ч аргагvй" гэнэ. Яаж авсан нь хамаагvй саналын зєрvv нь их л бол хууль зєрчсєнийг зєвтгєх vндэс болно. Нэг ёсондоо их луйвардуулсан бол шvvхдэж болохгvй. Бага луйвардуулсан бол шvvхдэж болно гэсэн vг. Ард тvмэн гэж нэрлэчихээд айгаад байгаа болохоос дундаж хvн маш олон тvгээмэл дутагдалтай. Тvvнийх нь тєлбєр ажилгvйдэл, ядуурал, амалснаа мартдаг улс тєр, амин зуулгын бэрхшээл болж дуусахгvй байна. Хvний хєгжлийн vзvvлэлт доогуур, нэг хvнд ноогдох ДНБ хоёр мянгаас бага оронд олон нийт хэмээх ойлголтонд сонгогчид, иргэд нь тэр бvр хамаардаггvй. Харин "толпа" буюу хvмvvсийн бєєгнєрєл гэвэл илvv зохино гэж vздэг.

Ийм бєєгнєрєлд оюун ухамсар, тоо баримт, тодорхой асуудлыг шинжлэх дадал байхгvй. Харин айдас, гуниг, хошуурал буюу моод, баяр хєєр, нулимс ба инээд гэх зэрэг сэтгэл хєдлєл илvv хvчтэй. Сайнаар єєрчлєх юм уу, муугаар єєрчлєх юм уу гэдэг сонин биш. Зvгээр л єєрчилье гэвэл сонин бєгєєд моодны яриа болно. Дэлхийг жанжлагч цаасан мєнгє буюу доллар хэвлэх эрхийг атгасан цєєн гэр бvл хvн тєрєлхтєнийг телевиз, интернэт, гар утсаар дамжих vй олон мэдээллээр бємбєгдсєєр зориуд олон тэрбум "зомби" буй болгох наноколончилолын тухай "Цагийн тєрх" гэдэг онц сонирхолтой баримтат кино бий. Гvн гvнзгий ухуулахгvй, гvйцэд бодуулахгvй араа араасаа бємбєгдєх vй олон шуурхай мэдээ тэрбум тэрбум идэвхгvй хvлээн авагчийг буй болгож байгаа гэнэ. Монгол дундаж сонгогч нvдээр харж, тархиндаа боловсруулахаасаа илvv чихээрээ сонсож, аль гоё, уянгатай, аман панаалтайг нь долгиондоо барьж авна. Дэлхийн дулаарал болж байхад лам дуудаж тэнгэр аргадуулна, цаг агаарын шинэ нєхцєл дэх технологийн оронд даллага авахуулна, даатгалын компанид гэрээ худалдахгvй, бєє удганд авлига єгнє, єєрєє бvтээхээсээ илvv єєр хэн нэгэнд, ямар нэг аз тохиолд итгэнэ. Эцсийн эцэст єєртєє, цаашилбал Монголдоо итгэхгvй. Ямар нэг Америк, Япон, Орос, хэн ч юм єгєємєр сэтгэлтнийг харуулдан хvлээсэн, горьдлого компанийн бvгд найрамдах улс билээ. Сонгох эрх vнэ цэнэтэй эд. Vнэгvй бэлэг, єчvvхэн авлигын тєлбєр биш. Иргэн Таны тєрєє байгуулах эрх чєлєє их vнэ цэнээр, vе vеийнхний тэмцэл, зуун зууны тvvхээр бvтсэн зvйл.

유에스비

2010 оны 11-р сарын 29 Нийтэлсэн ganbat

범용 직렬 버스 인텔 ,마이크로프트 컴팩 dec ibm 캐나다 노텔 nec 1 개사가 공동으로 제안하고 있는 새로운 주변 기기 접속 인터페이스 규격이 다른 키보드 마우스 프린터  모뎀 스피커 등을 비롯한 주변  기기  등을  개인용 컴퓨터(PC) 접속하기 위한 인터페이스의 공동화를 목적으로 한다. Pc 본체에 유니버설 시리얼 버스(USB) 접속기를 하나만 갖추고 있으면 주변  기기 등을 성형 접속(start connection)또는 방사형 형태로 최고 127 대까지 연결할 있다.usb 사용하면 주변 등을 PC 연결할 소프트웨어나 하드웨어를 별도로 설정할 필요없이 모든 주변 기기를 동일한 접속기로 접속하기 때문에 포트 수를 회기적으로 줄일 있을 뿐만 아니라 설치가 간편하고 휴대형 (pc) 소형화가 가능하게 되는 장점이 있다.

 

Бүх хүнд өгч болох "Yнэт" бэлэгний 90 төрөл

2010 оны 11-р сарын 29 Нийтэлсэн ganbat

 

Та бид хэн нэгэнд бэлэг сонгож , бэлэглэх гэж бөөн л юм болдог.
Гэхдээ бэлэг заавал үнэтэй, цаасаар ороосон, чамин гангандаа бус гэдгийг хэн хүнгүй л мэднэ. Бид хайртай хүмүүстээ, хамт олондоо, үл таних нэгэнд ч маш олон төрлийн "үнэтэй" бэлгийг өгч чадна гэвэл та итгэх үү. Дараах 90 бэлгийг та бусдад байнга бэлэглэж байхыг санал болгож байна.


1. Инээмсэглэ.
2. Мөрөө түшүүл.
3. Хэн нэгнийг ар нуруугаар нь нөхөрсгөөр алгад.
4. Баярлалаа гэж хэл.Талархалаа илэрхийлж бай.
5. Санамсаргүйгээр үнс.
6. …эсвэл халуун дотноор тэвэр.
7. Чи гайхамшигтай сайхан байна гэж чин сэтгэлээсээ магт.
8. Чилсэн нурууг нь ил.
9. Сэтгэл санаа гундуухан байвал исгэр.
10. Настай багшдаа талархлын захидал явуул.
11. Өглөө өөдрөг биш байсан ч “Өглөөний мэнд хүргэ” .
12. Багын найзынхаа мэндийг асуусан ил захидал илгээ.
13. Утсаар гэнэт ярь.
14. Чиний ээлж биш байсан ч аяга тавгаа угаа.
15. Чиний ээлж биш байсан ч хогоо асга.
1.. Бүдүүлэг үгийг бүү тоо.
17. Хайртай гэж утасдах зав гарга.
18. Хөгжилтэй түүх, онигоо ярьж, өдрийг угт.
19. Ажилтнууддаа кофе аягалж өг.
20. Ажил хайж байгаа хүнд тусал.
21. Урам хайрласан захидал илгээ.
22. Өвөө, эмээгээ хоолонд урь.
23. Санаж байна гэсэн ил захидал бич.
24. Цагдаад талархан даллаж, инээмсэглэ.
25. Хөлсөө цагт нь төл.
26. Хуучин хувцсаа хэрэгтэй хүнд нь өг.
27. Сайхан мэдээг хүмүүст хүргэ, харин хов жив бүү ярь.
28. Зөөлөн дулаахан үг хэлж бай.
29. Дуртай номоо хүнд уншуул. Араас нь битгий нэх.
30. Найз нарынхаа дуртай номыг буцааж өг.
31. Жаахан хүүхдүүдтэй хөөцөлдөж тогло.
32. Зөвлөгөө өгөхийн оронд шийдвэр гаргахад нь тусал.
33. Гэртээ хийсэн жигнэмэгээ ажил дээрээ авчирч бай
34. Хэвтэрийн өндөр настныгг эргэ.
35. Уйтгартай онигоо байсан ч инээж бай.
36. “Чи минь хөөрхөн шүү” гэж хайртдаа хэл.
37. Машинаа зогсоолд тавихдаа бусдад зай үлдээж бай
38. Ээж, аавынхаа гэр орныг цэвэрлэж тусал.
39. Мөрөөдлөө бусадтай хуваалц.
40. Хайрттайгаа зугаал.
41. Итгэл дааж яв.
42. Өөр үзэл бодлыг харгалзаж бай.
43. Дараалалд зогсохдоо хэн нэгнийг өмнүүрээ орохыг зөвшөөр.
44. Ажлаа сайн хийж, бусдыг сайн байна гэж урам хайрла.
45. Хүсэлтээ уриалгахнаар хэлж бай.
46. Үгүй гэмээр байсан ч за гэж хэл.
47. Аливааг тайлбарлахдаа хүлээцтэй бай.
48. Үнэнийг бодолтойхон хэл. Бусад хүн сонсох эсэхийг анзаар.
49. Гунигтай нэгэнд урам зориг нэм
50. Баяр баясгаланг бага ч гэсэн хуваалц.
51. Нэрээ хэлэлгүй сайн үйл бүтээ.
52. Шүхрээ бусадтай хуваалц.
53. Хөгжилтэй үг бичээд машины шил арчигчид хавчуул.
54. Хайртай гэсэн үгийг хөргөгч дээрээ наа.
55. Цэцэрлэг дэх цэцэгнээс хэн нэгэнд барь.
56. Хайрттайгаа хамт жаргах нарны сайхныг хар.
57. “Би чамд хайртай” үргэлж хэлж бай.
58. Гутарсан нэгэнд хөгжилтэй түүх ярьж өг.
59. Хар муу санаа болон атаархлаас өөрийгөө чөлөөл.
60. Залуу хүнд урам хайрла.
61. Туршлагаа хуваалцаж, өөдрөг итгэл хайрла.
62. Гольфийн хамтрагчдаа хожих боломж олго.
63. Аливааг сайтар тунгаа.
64. Сонс.
65. Бусдад тавих шаардлагаа нягталж, заримаас нь татгалз.
66. Нөхцөл байдлаас хөгжилтэй хэсгийг нь сонгож сур.
67. Хуйд хөөгдсөн мэт байсан ч тайван бай.
68. Найз нөхөр бай.
69. Өөдрөг бай.
70. Ганцаардсан хүүхэдтэй ярилц.
71. Сайн сайхан юмны талаар бусдад уншиж өг.
72. Хуучин атаа хорслоо мартаж өршөө.
73. Зам дээрх хогоо авч хая, хажуугаар нь бүү өнгөр.
74. Чин үнэнээсээ бай.
75. Холыг хар.
76. Хайртай хүндээ энхрийлүүлэх боломжийг бүү алд.
77. Зуны шөнө хайртыгаа тэврэн оддыг харж, зүлгэн дээр хэвт.
78. Өдөр болгон бусдын сайхныг олж хар.
79. Хэн нэгэнд гэнэтийн бэлэг барь.
80. Чамд шалихгүй зүйл байсан ч найзаасаа тусламж хүс.
81. Номын сан дотор чимээгүй бай.
82. Хэн нэгэнд дугуйгаа солиход нь тусал.
83. Бяцхан хүүхдэд унтахад нь үлгэр ярьж өг, эсвэл үлгэр яриул.
84. Хуучирсан онигоонд инээ.
85. Хүүхдээ паркаар дагуулж яв.
86. Найз нартаа нүд чих нь болж яв.
87. Шуудан зөөгчдөө бяцхан ч болов бэлэг бэлд.
88. Хайртынхаа гайхам сайхан чанарыг магт.
89. Бусдын алдааг уучилж сур.
90. Өөрийнхөө зарим алдааг ч уучил.

Бэлэг заавал үнэтэйдээ биш сэтгэлдээ байдаг юм аа. Яг одооноос эхлээд өөрт байгаа өчүүхэн бэлэгнээсээ өөр бусад хүмүүст бэлэглээpэй ^^

сарнай цэцэг

2010 оны 11-р сарын 29 Нийтэлсэн ganbat

 1. Сарнай цэцэг худалдан авахдаа хэр цэцэглэсэн байна вэ гэдгийг анхаарах хэрэгтэй. Цоморлиг нь хэр өнгө сайтай байгааг сайн ажиглаарай. Дэлбээ нь хагас дэлгэрсэн сарнай зөв арчилбал удаан амьдардаг.
2. Цэцгийн баглаагаа боосон чигт нь чийг сайн авхуулах үүднээс хүйтэн усанд шууд хийгээрэй. Гол нь сайтар угааж цэвэрлэсэн ваар, лонхонд хийх хэрэгтэй шүү. Усыг 2-3 хоногт нэг удаа солино.
3. Тасалсан цэцгэнд зориулсан тусгай бодисыг усанд хийвэл цэцэг илүү удаан амьдарна. Мөн элсэн чихэр хийж болно.
4. Ваар, лонхонд цэцгээ хийхээс өмнө ишнээс нь ойролцоогоор 3 см орчим зайтай ташуу тайралт хийнэ. Ингэхдээ ишийг хугалж, бяцлах, эмтлэх зэргээр гэмтээж үл болно. Мөн хальсыг нь хуулж болохгүй.
5. Цэцэгний навч усанд байх хэрэггүй байдаг. Энэ нь усыг бохирдуулдаг тул цэцэгний амьдрах хугацаа богиносоход шууд нөлөөлнө.
6. Сарнай цэцгийн толгой сугарсан үед хүйтэн усанд дүрж 5 минут орчим байлгавал сэргэдэг.
7. Шөнө, оройн цагаар сэрүүн газар байлгавал сайн. Нарны шууд тусгал болон нэвт салхинаас цэцгийг хамгаал.
8. Жимсийг хэзээ ч цэцэгний ойр бүү тавь. Жимс цэцэгний амьдралд муугаар нөлөөлдөг этилийн хийг ялгаруулдаг. Мөн халаагуурын дэргэд тавьж болохгүй.
9. Баглаатай цэцгийг хатаамал болгохын тулд боолтыг хөндөлгүйгээр уруу нь харуулан дүүжилж өлгөнө.

сүлжээ

2010 оны 11-р сарын 19 Нийтэлсэн ganbat

Компьютерийн сүлжээ

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт

Компьютерийн сүлжээ гэдэг нь холболтын сувгуудыг ашиглан холбогдсон компьютер, бусад төхөөрөмжүүдийн цогц юм. Компьютерийн сүлжээний ачаар хоорондоо холбогдсон төхөөрөмжүүд нь нөөц баялаг, мэдээллийг хамтран хэрэглэж болдог.

1960-аад оны үед Дэвшилтэт судалгааны төслүүдийн агентлаг (Advanced Research Projects Agency, ARPA) нь АНУ-ын батлан хамгаалах яамны хэрэглэх зориулалтаар Дэвшилтэт судалгааны төслүүдийн агентлагийн сүлжээ (Advanced Research Projects Agency Network, ARPANET)-г эхлүүлжээ. Энэ нь дэлхийн анхны компьютерийн сүлжээ байв.[1] 1960-аад оны үед хөгжүүлсэн загваруудын дагуу сүлжээг 1969 оноос хөгжүүлж эхлэжээ.

Сүлжээг төрөл бүрийн үзүүлэлтүүдээр ангилдаг.

Сүлжээ нь дараах үүргүүдтэй:

  • Харилцаа холбоог бий болгох. Сүлжээг ашиглан хүмүүс нь и-мэйл, мессенжэр, чаат өрөө, телефон, видео телефон яриа, видео хурал зэргийн хэрэгслүүдээр бие биентэйгээ үр ашигтайгаар, хялбараар харилцаж болно.
  • Техник хангамжийг хамтарч хэрэглэх. Сүлжээнд хамрагдах компьютер бүр нь тус сүлжээнд холбоотой техник хангамжийг хэрэглэх боломжтой. Жишээлбэл, хамт хэрэглэх байдлаар тохируулсан принтерээр документ хэвлэх.
  • Файл, өгөгдөл, мэдээллийг хамтарч хэрэглэх (шэйр). Сүлжээний орчинд баталгаажуулсан хэрэглэгч нь тус сүлжээний бусад компьютерүүд дахь өгөгдөл, мэдээлэлд хандах боломжтой. Хамт хэрэглэх байдлаар тохируулсан хадгалах төхөөрөмжүүд дээрх өгөгдөл, мэдээлэлд хандах явдал нь олон сүлжээний чухал онцлог болдог.
  • Програм хангамжийг хамтарч хэрэглэх. Сүлжээнд холбогдсон хэрэглэгчид нь холын зайд орших компьютерүүд дээр програм ажиллуулах боломжтой.
  • Мэдээллийг хадгалах.
  • Аюулгүй байдал.
  • Хурд.

Агуулга

[нуух]

[засварлах] Сүлжээний ангилал

[засварлах] Холболтын арга

Сүлжээнд холбогдсон төхөөрөмжүүдийг холбоход хэрэглэсэн техник хангамж, програм хангамжийн технологиудаар нь компьютерийн сүлжээг ангилж болно.

Этернэт нь төхөөрөмжүүдийг физик холболтоор холбодог. Үүний тулд хаб, свич, бриж, рүүтэр зэрэг төхөөрөмжүүдийг өргөн хэрэглэдэг. Утасгүй LAN-гийн технологийг ашиглан төхөөрөмжүүдийг утасгүйгээр холбоно. Эдгээр төхөөрөмжүүд нь радио долгион буюу хэт улаан долгионы дохиог дамжууллын орчноо болгон ашигладаг. ITU-T G.hn технологи нь анхнаасаа суурилагдсан гэрийн холболтын утаснуудыг (коаксиаль кабель, телефон утасны шугам, цахилгааны шугам) ашиглан өндөр хурдны (1 гигабит/сек хүртэл) дотоод сүлжээг бүтээдэг.

[засварлах] Утастай холболтын технологи

  • Мушгиа утас - телехолбоонд хамгийн өргөн хэрэглээтэй дамжууллын орчин. Мушгиа утас нь тусгаарлагдсан хоёр зэс утсыг хооронд нь мушгисан ердийн телефон утасны шугам бөгөөд яриа, өгөгдлийг дамжуулахад хэрэглэнэ. Хоёр утсыг мушгиснаар харилцан шуугиан, цахилгаан соронзон индукцыг багасгадаг. Дамжууллын хурд нь секундэд 2 сая битээс 100 сая бит хүртэл байна.
  • Коаксиаль кабель - кабель телевиз, оффисийн барилга, ажлын байруудад дотоод сүлжээ байгуулахад түгээмэл ашиглагддаг. Тус кабельд зэс буюу хөнгөнцагаан утсыг тусгаарлагч, уян, диэлектрикийн өндөр тогтмолтой материалаар бүрсэн байх ба эдгээр нь бүхэлд нь дамжуулагч давхарга бүрсэн байна. Эдгээр тусгаарлагч давхаргууд нь интерферэнц, гажуудыг багасгах үүрэгтэй. Дамжууллын хурд нь секундэд 200 саяаас 500 сая бит байна.
  • Шилэн кабель - хамгаалах зориулалттай давхаргуудаар бүрхэгдсэн нэг буюу олон тооны шилэн мяндасан утаснаас тогтоно. Шилэн кабель нь цахилгаан соронзон цацрагт нөлөөлөгддөггүй. Иймээс ч дамжууллын хурд нь секундэд хэдэн триллион битнд хүрэх боломжтой.

[засварлах] Утасгүй холболтын технологи

  • Газрын микро долгион – Газрын (дэлхийн) микро долгион нь газар дахь дамжуулагч, хүлээн авагчыг хэрэглэнэ. Хэрэглэх төхөөрөмж нь хиймэл дагуулын тавагтай төсөөтэй харагддаг. Газрын микро долгион нь бага гигагерцийн цар хүрээг хэрэглэдэг тул харилцаа холбоонд дамжуулагч, хүлээн авагч хоёр нь зайлшгүй бие биенийгээ харж байх ёстой. Релейн станцууд хоорондын зай нь 50 орчим километр байна. Микродолгионы антеннуудыг барилга, цамхаг, толгой, уулын дээр байршуулдаг.
  • Холбооны хиймэл дагуул – хиймэл дагуулууд нь дэлхийн агаар мандлын ойлгох боломжгүй микродолгионы радиог хэрэглэдэг. Геосинхрон хиймэл дагуулуудын хувьд (GEO) нь экватороос 35'500 километр орчим өндөрт, сансарт байрлана. Дэлхийг тойрон эргэх эдгээр системүүд нь дуу, өгөгдөл, телевизийн дохиог хүлээн авч дахин дамжуулах чадвартай.
  • Үүрэн ба PCS системүүд – Энэ нь хэд хэдэн радио харилцаа холбооны технологийг хэрэглэдэг. Системүүдийг өөр өөр газарзүйн бүсүүдэд хуваадаг. Газарзүйн бүс бүрд нэг бүсээс нөгөө бүсэд ярианы дохиог дахин дамжуулах үүрэгтэй нам чадлын дамжуулагч эсвэл радио релэйн антенн төхөөрөмж байна.
  • Утасгүй LAN – Утасгүй дотоод сүлжээ нь тоон үүрэн холбооны технологи, нам давтамжийн радио технологитой төстэй өндөр давтамжийн радио технологийг хэрэглэдэг. Утасгүй LAN-гууд нь хязгаартай газар нутагт төхөөрөмжүүдийн хоорондын холбоог бий болгохын тулд зурвас өргөжүүлэлтийн технологийг хэрэглэнэ. Утасгүй радио долгионы технологийн нээлттэй стандартын жишээ нь IEEE юм.

[засварлах] Хэмжээ

Сүлжээг хэмжээ, цар хүрээ, үүргээр нь ихэнхдээ дотоод сүлжээ (local area network, LAN), wide area network (WAN), metropolitan area network (MAN), personal area network (PAN), virtual private network (VPN), campus area network (CAN), storage area network (SAN) гэх зэргээр ангилдаг. Эдгээр сүлжээний controller area network (CAN)-н хэрэглээ, итгэл найдварын түвшин, хандалтын эрх зэрэг зүйлс нь ялгаатай байна. Дотоод сүлжээ нь ямарваа албан байгууллагын дотоод систем, ямар нэг барилга дахь ажилчдын хэрэглээнд зориулагдсан байдаг бол WAN-гууд нь байгууллагын алслагдсан хэсгүүдийг холбосон, мөн гуравдагч байгууллагууд руух холболтуудыг оролцуулсан байж болно.

[засварлах] Функциональ холбоо хамаарал (сүлжээний архитектур)

Сүлжээний элемэнтүүдийн хоорондын функциональ холбоо хамаарлуудын дагуу компьютерийн сүлжээг ангилж болно. Жишээлбэл, идэвхитэй сүлжээ (active networking), client–server, peer-to-peer (workgroup) архитектур.

[засварлах] Сүлжээний топологи

Компьютерийн сүлжээнүүдийг сүлжээг тулгуурлаж бүтээсэн топологийн дагуу ангилж болно, үүнд, шугаман топологи, одон топологи, цагираган топологи, торон топологи. Сүлжээний топологи гэдэг нь сүлжээн дахь төхөөрөмжүүд логик холбоо хамаарлынхаа хувьд, физик холболт хамааралгүйгээр, хэрхэн холбогдсон байдал юм. Сүлжээний компьютерүүд нь физик байршлаараа шугаман байдлаар тавигдан хабад холбогдсон байлаа ч гэсэн эдгээрийг шугаман бус одон топологитой байна гэнэ. Ийнхүү сүлжээний харагдац, ажиллагааны онцлог нь өөр байдаг юм. Сүлжээг мөн өгөгдлийг дүрслэх аргаар нь ангилж болно; энд тоон ба аналог сүлжээ орно.

[засварлах] Физик цар хүрээний хувьд сүлжээг ангилах

Компьютерийн сүлжээний түгээмэл төрлүүдийг хэмжээгээр нь ангилж болно.

[засварлах] Local area network, Дотоод сүлжээ

Дотоод сүлжээ (local area network, LAN) нь гэр, сургууль, компьютерийн лаборатори, оффисийн барилга, ойр ойр зайтай барилгуудын цогц гэх зэргийн жижиг хэмжээний газарзүйн бүсэд компьютер, бусад төхөөрөмжүүдийг холбодог сүлжээ юм. Сүлжээн дахь бүх компьютер, төхөөрөмж нь зангилаа байна. Өнөөгийн утастай LAN-гууд нь ихэнхдээ Этернэт технологиор хийгдсэн байдаг ч ITU-T G.hn гэх зэрэг шинэ стандартуудын тусламжтайгаар коаксиаль, телефон утасны шугам, цахилгаан шугам зэрэг гэрт аль хэдийнэ суурилагдсан утсуудаар утастай LAN бүтээж болно.[2]

Номын сангийн түгээмэл сүлжээний загвар, топологи нь мод хэлбэрийн байх ба хэрэглэгчдийн нөөц, мэдээлэлд хандах явдал нь хязгаарлагдсан байна.

Холбогдсон бүх төхөөрөмж нь өөр өөр дэд сүлжээнд (subnet, зурагт өөр өөр өнгөөр харуулав) хандах тул бүгд сүлжээний түвшинд (3-р түвшин) ажиллах ёстой. Төхөөрөмжүүдтэй 10/100 Мбит/с-н Этернэт холболттой, төв рүүтэртэй Гигабит Этернэтийн холболттой номын сан дахь төхөөрөмжүүд нь зөвхөн Этернэтийн интерфэйстэй ба IP-г ойлгох ёстой тул "3-р түвшний свич" гэж нэрлэх боломжтой. Гэхдээ эдгээрийг хандалтын рүүтэр гэх нь илүү оновчтой. Хамгийн дээр байгаа рүүтэр нь Интернэт болон сургуулийн сүлжээний хэрэглэгчдийн хандалтын рүүтэрүүд рүү холбодог түгээлтийн рүүтэр.

WAN-гуудтай харьцуулахад, LAN-гуудын онцлог нь өгөгдөл дамжуулах өндөр хурд, газарзүйн жижиг цар хүрээ, телехолбооны түрээслэгдсэн шугам хэрэглэдэггүйд оршино. Өнөөгийн Этернэт буюу бусад IEEE 802.3 LAN-гийн технологиуд нь 10 гигабит/сек хүртэлх хурдад ажилладаг. Үүнийг өгөгдөл дамжуулах хурд гэнэ. Өнөө үед IEEE нь 40, 100 гигабит/сек-н стандартчлал дээр ажиллаж байна.[3]

[засварлах] Personal area network, Хувийн сүлжээ

Personal area network буюу Хувийн сүлжээ (PAN) нь тодрхой хувь хүнд ойр байрлах компьютер, төхөөрөмжүүдийг холбосон сүлжээ. PAN-д персонал компьютер, принтер, факс, телефон утас, PDA, видео тоглоом тоглох төхөөрөмж гэх мэт нь орж болно. PAN-д утастайгаар, утасгүйгээр холбогдсон байж болно. PAN-гийн цар хүрээ нь ихэнх тохиолдолд 10 метр орчим л байдаг.[4] Утастай PAN-ийн хувьд USB, Firewire зэргээр холбодог бол утасгүй PAN сүлжээнд Bluetooth, хэт улаан долгионы холбоог хэрэглэдэг.

[засварлах] Home area network, Гэрийн сүлжээ

Home area network буюу Гэрийн сүлжээг (HAN) гэрийн орчинд хэрэглэгдэх төхөөрөмжүүдийг холбоход хэрэглэнэ. Эдгээрт персонал компьютер, жижиг багаж төхөөрөмж, принтер зэрэг орж болдог. Ийм төрлийн сүлжээний нэг гол үүрэг нь Интернэтийг хувааж хэрэглэх (CATV эсвэл DSL гэх мэт бродбэнд) функц юм. HAN-г мөн Office area network буюу Оффисийн сүлжээ (OAN) гэдэг.

[засварлах] Wide area network, Өргөн бүсийн сүлжээ

Wide area network буюу Өргөн бүсийн сүлжээ (WAN) нь хот, улс, эсвэл бүр тив дамнан орших компьютерийн маш өргөн хүрээтэй сүлжээ юм. Холболтын сувагт нь телефон утасны шугам, кабель, агаараар цацах долгион гээд маш олон төрлийн дамжууллын орчин нийлж багтаж болно. WAN нь ихэнх тохиолдолд түгээмэл үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллага (жишээ нь телефон компани), компаниудын сувгийг хэрэглэдэг. WAN-гийн технологи нь OSI загварын доод гурван түвшинд ажилладаг: физик түвшин, өгөгдөл холболтын түвшин, сүлжээний түвшин.

[засварлах] Campus network, Цогцолборын сүлжээ

Campus network буюу Цогцолборын сүлжээ нь дотоод сүлжээ буюу LAN-гуудыг холбосон, харьцангуй жижиг газарзүйн бүсэд сүлжээ. Бараг бүх сүлжээний төхөөрөмжийг (шилэн кабель, Cat5 кабель гэх мэт) цогцолборыг эзэмшигч буюу их сургууль, байгууллага, засгийн газар эзэмшдэгээрээ онцлог.

Их сургуулийн цогцолборын сүлжээний хувьд хичээлийн танхимүүд, номын сан, оюутны хотхон зэрэг олон барилгыг хооронд нь холбож болно.

[засварлах] Metropolitan area network, Хотын сүлжээ

Metropolitan area network буюу Хотын сүлжээ (MAN) нь хот буюу томоохон цогцолборын цар хүрээтэй компьютерийн сүлжээ.

Frame relay WAN холболт болон dialup remote access-с бүтсэн EPN-ий жишээ
3 оффис, холын хэрэглэгчдийг холбосон VPN-ий жишээ

[засварлах] Enterprise private network, Байгууллагын хувийн сүлжээ

Enterprise private network буюу Байгууллагын хувийн сүлжээ нь компаний өөр өөр барилга, цэгүүдийг холбон компьютерийн нөөцийг хамт хэрэглэх зорилготой сүлжээ.

[засварлах] Virtual private network, Виртуаль хувийн сүлжээ

Virtual private network буюу Виртуаль хувийн сүлжээ (VPN) гэж төхөөрөмжүүд хоорондын холболтыг физик утсуудын оронд том сүлжээнд (жишээ нь Интэрнэтэд) байгаа чөлөөт холболт, виртуаль хэлхээ хангадаг сүлжээг хэлнэ.

Ийм үед виртуаль сүлжээний өгөгдөл холболтын түвшний протоколууд нь том сүлжээний дундуур туннельдсан (tunnel) гэдэг. VPN-ий өргөн хэрэглээний жишээ гэвэл Интернэтийн дундуур аюулгүй байдал хангагдсан холбоог үүсгэх байдаг ч тус сүлжээнд баталгаажуулалт (authentication), агуулгын шифрлэлт (content encryption) гэх зэрэг аюулгүй байдлыг хангасан илэрхий шийдлүүд байх албагүй. Жишээлбэл VPN-ий тусламжтайгаар өндөр аюулгүй байдлыг ханган нэгэн сүлжээгээр явах өөр өөр хэрэглэгчдийн бүлгийн өгөгдлийн урсгалыг салгахад хэрэглэж болно.

VPN нь хамгийн өндөр үйлчилгээг хангах гэсэн, эсвэл VPN хэрэглэгч, VPN үйлчилгээг хангагчийн хооронд тохиролцсон SLA (service level agreement, үйлчилгээний түвшний гэрээ)-гаар тохиролцсон үйлилгээний төлөвтэй байж болно. Ихэнх тохиолдолд VPN-үүд нь халз холболтоос илүү нарийн топологитой байдаг.

[засварлах] Internetwork, Сүлжээ хоорондын сүлжээ

Internetwork буюу сүлжээ хоорондын сүлжээ нь ижил замчлах/рүүтинг технологитой нэг буюу түүнээс олон хувийн сүлжээг рүүтэрийн тусламжтайгаар холбосон сүлжээ юм. Интернэт нь олон Internetwork-уудын нийлбэр байдгаас нэрийг нь товчилж Интернэт гэнэ.

[засварлах] Суурь сүлжээ

[засварлах] Global area network, Дэлхийн сүлжээ

Global area network буюу Дэлхийн сүлжээ (GAN) нь хөдөлгөөнт харилцаа холбоог тодорхойгүй тооны утасгүй LAN, хиймэл дагуулын үйлчилгээ хамрах бүс гэх мэт цар хүрээтэй бүсэд олгох зориулалттай сүлжээ юм. Хөдөлгөөнт холбооны хамгийн чухал авч үзэх асуудал бол нэг хангалтын бүсээс нөгөө рүү хэрэглэгчийн харилцаа холбоог шилжүүлэх явдал юм. IEEE Project 802-т үүнийг дэлхий дээрх утасгүй LAN-гуудын дарааллаар гүйцэтгэнэ гэсэн байдаг.[5]

[засварлах] Интернэт

Интернэт нь дэлхий даяарх засгийн газрийн, сургуулийн, компанийн, нийтийн, хувийн компьютерийн сүлжээнүүдийг холбосон систем юм. TCP/IP-н сүлжээний технологиуд дээр тулгуурлагдсан байдаг. Интернэт нь АНУ-ын Батлан хамгаалах яамны DARPA-гийн бүтээн хөгжүүлсэн ARPANET-н залгамжлагч юм. Мөн World Wide Web (WWW)-н харилцаа холбооны суурь болж өгдөг.

Интернэтэд оролцдог төхөөрөмж, хэрэглэгчид нь TCP/IP-тай нийцэжу ажиллах хэдэн зуун бичигдсэн, (ихэнхдээ стандартчлагдсан) төрөл бүрийн протоколууд болон IANA (Internet Assigned Numbers Authority, Интернэтийн оноогдсон тоонуудын захиргаа) ба хаягийн регистрүүдийн удирдан явуулсан, IP хаягуудын хаяглалтийн системийг хэрэглэдэг. Border Gateway Protocol (BGP)-н тусламжтайгаар үйлчилгээ үзүүлэгч компаниуд болон томоохон байгууллага компаниуд нь өөрсдийн хаяглалтын зайнд хүрэх талаар (рүүтинг) мэдээлэл солилцдог ба дэлхий даяарх холболтын замын торыг бүтээдэг.

[засварлах] Интранэт ба экстранэт

Интранэт ба экстранэт нь компьютерийн сүлжээний (ихэнхдээ дотоод сүлжээний) хэсэг буюу залгаа хэсгүүд юм.

Интранэт гэдэг нь Интернэт протокол болон үүн дээр тулгуурласан вэб хөтөч, файл дамжуулах програм г.м. хэрэгслүүдийг ашигласан, ганц захиргааны нэгжийн удирдлага доорх сүлжээнүүдийн цогц. Тус захиргааны нэгж нь интранэтийг тодорхой зөвшөөрөлтэй хэрэглэгчдээс бусад бүх хэрэглэгчдээс хаана. Интранэт нь байгууллагын дотоод сүлжээ байх нь түгээмэл. Байгууллагын мэдээллийг хэрэглэгчдэд хангахын тулд интранэтүүд нь ихэнх үед ядаж ганц вэб сервэртэй байна.

Экстранэт нь ганц байгууллага, нэгжийн цар хүрээтэй, мөн өөр байгууллага буюу нэгжийн (ихэнхдээ найдвартай) сүлжээтэй хязгаарлагдман холболттой сүлжээ юм. Жишээлбэл компанийн үйлчлүүлэгчидэд интранэтийн зарим хэсэгт хандах эрх олгож болох ч аюулгүй байдлын үүднээс харвал үйлчилүүлэгдийг найдвартай хэмээн үзэхгүй байж болно. Техник талаас авч үзвэл экстранэтийг CAN, MAN, WAN, эсвэл өөр сүлжээний төрөлд багтааж болно. Харин эксранэт нь гадаад сүлжээтэй ядаж ганц холболттой байх тул ганц LAN-гаас тогтож болохгүй.

[засварлах] Overlay network, Бүрхэх сүлжээ

Overlay network гэдэг нь өөр сүлжээний дээгүүр тавигдсан виртуаль компьютерийн сүлжээ. Бүрхүүл сүлжээ дахь төхөөрөмжүүд нь виртуаль буюу логик холболтуудаар холбогдох ба эдгээр замууд нь доод талын сүлжээний хэд хэдэн физик холболтод харгалзаж болно.

Overlay network-н жишээ: Шилэн кабель дээгүүр SONET дээгүүр IP

Жишээлбэл олон төрлийн P2P сүлжээнүүд нь Интернэт дээгүүр ажилладаг виртуаль холболтууд байдлаар зохиогдсон байдаг тул overlay сүлжээ юм. Интернэт нь анх телефон утасны сүлжээ дээгүүр ажилладаг overlay сүлжээ байдлаар хийгдсэн байна.[6]

Компьютерийн сүлжээнүүд модем ашиглан телефон утасны шугам дээгүүр ажилладаг, өгөгдөл дамжуулах сүлжээ байхгүй үеийн сүлжээний эхлэл үеэс л overlay сүлжээ байсаар иржээ.

Өнөө үед IP хаягаар тодорхойлоогүй цэгүүд рүү мессежийг замчлах боломжийг олгохын тулд Интернэт дээр тулгуурласан overlay сүлжээг байгуулдаг. Жишээлбэл DHT-үүд нь тодорхой логик хаягтай, IP хаяг нь урьдаас мэдэгдээгүй зангилаа руу мессежийг замчлахад хэрэглэгддэг.

Интернэтийн замчилгааг сайжруулахад overlay сүлжээг ашиглах санал тавигдсан байна. Жишээ нь илүү өндөр чанартай стрийминг медиаг бий болгоход QoS (quality of service, үйлчилгээний чанар)-н баталгааг хэрэглэх боломжтой гэжээ. Нөгөө талаас, ISP-нүүдийн хамтын ажиллагаагүйгээр цэсийн зангилаануудад overlay протоколын програм хангамжийг ажлуулах замаар overlay сүлжээг нэмэгдүүлэн байгуулж болно. Overlay сүлжээ нь хоёр overlay зангилаа хооронд доод талын сүлжээгээр пакетуудыг хэрхэн замчлах талаар хянаж чадахгүй ч зорьсон газар руугаа хүрэх хүртлээ мессеж нь overlay зангилаануудын ямар дарааллаар дамжихыг удирдаж чадна.

Жишээ гаргахад, Akamai Technologies нь агуулгын баталгаатай, ашигтай хүргэлтийг хангадаг (multicast-н төрөл) overlay сүлжээг эрхлэн явуулдаг. Академик судалгааны хувьд Multicast-д system Multicast ба Overcast; хатуужил сайтай рүүтингд RON (Resilient Overlay Network, хатуужилтай overlay сүлжээ); үйлчилгээний чанарын баталгааг OverQoS-р хийж байна.

[засварлах] Техник хангамжийн үндсэн бүрэлдэхүүн

Сүлжээний зангилаануудыг хооронд нь холбохын зориулалттай үндсэн техник хангамж бүх сүлжээнд байдаг. Үүнд, Сүлжээний интерфэйсийн карт буюу Сүлжээний карт (network interface card, NIC), Бриж буюу Гүүр, Хаб, Свич, Рүүтэр буюу Замчлагч орно. Үүний зэрэгцээ тус үндсэн техник хангамжийг хооронд нь холбох арга хэрэгтэй (энэ нь ихэнх үед Категори 5 UTP кабель байна). Cat5-аас гадна микродолгионон холболт (IEEE 802.12), шилэн кабель хэрэглэж болно.

[засварлах] Сүлжээний интерфэйсийн карт

Сүлжээний карт (өөрөөр сүлжээний адаптэр, сүлжээний интерфэйсийн карт ч гэдэг) нь компьютерийн сүлжээгээр компьютерүүд хоорондоо харилцах боломжийг олгодог техник хангамж юм. Энэ нь сүлжээний орчин руух физик хандалтыг олгодог ба MAC хаягыг хэрэглэн доод түвшний хаяглах системийг бүрдүүлнэ.

[засварлах] Рипийтэр/Давтагч

Рипийтэр нь дохиог хүлээн аваад хэрэггүй шуугианыг арилгаж, дахин генерацлаж, илүү өндөр чадлын түвшинд буюу саадын нөгөө тал руу дахин дамжуулдаг (ийнхүү дохио нь сулралгүйгээр илүү урт зайг туулах боломжтой болно) электроникийн төхөөрөмж юм. Мушгиа кабелиар хийгдсэн Этернэт сүлжээний хувьд 100 метрээс хэтрэх кабельд рипийтэрийг ашиглах шаардлагатай. Рипийтэр нь OSI загварын физик түвшинд ажилладаг.

[засварлах] Хаб

Сүлжээний хаб нь олон порттой, ирсэн пакетийг бүх порт руугаа шууд цацдаг төхөөрөмж. Ингэх үед фрэймийн зорьсон хаяг нь broadcast хаяг руу солигдохгүй.[7] Хаб нь OSI загварын физик түвшинд ажиллана.

[засварлах] Бриж/Гүүр

Сүлжээний бриж нь OSI загварын өгөгдөл холболтын түвшинд (2-р түвшин) сүлжээний сегментүүдийг холбодог. Бриж нь ирсэн портоос бусад бүх порт руу өгөгдлийг цацна. Гэхдээ хабаас ялгаатай нь MAC хаягуудыг аль портод байгааг тогтоож авдаг. Иймд нэгэнт порт, хаягийг нийцүүлсэний дараа тэрхүү хаяг руу явуулсан өгөгдлийг зөвхөн тохирох портод дамжуулна.

Портууд дээр ирсэн фрэймүүдийн эх үүсвэр хаягийг ажигласны үр дүнд брижүүд нь порт, хаягуудыг нийцүүлдэг. Портод фрэйм ирсний дараа эх үүсвэр хаяг нь хадгалагдан, бриж нь тус MAC хаягийг ирсэн порттой холбоотой гэж үзнэ. Мэдэгдэхгүй байсан зорьсон хаягтай фрэйм ирэхэд бриж нь ирсэн портоос бусад бүх порт руу фрэймийг цацдаг.

Брижүүд гурван үндсэн төрөлд хуваагдана:

  • Local bridge: LAN-гуудыг шууд холбоно.
  • Remote bridge: LAN-гууд хооронд WAN-г бүтээхэд хэрэглэгддэг. Ийм төрлийн брижэд холболт нь эцсийн сүлжээнээс удаан байдаг тул өнөө үед рүүтэрийг хэрэглэх болсон
  • Wireless bridge/Утасгүй бриж: LAN-гуудыг утасгүйгээр холбох буюу холын зайнд орших (remote) төхөөрөмжүүдийг LAN-д холбоно.

[засварлах] Свич

Свич нь OSI загварын хоёрдугаар түвшний фрэймүүдийг MAC хаягаар нь портууд хооронд урагш дамжуулж, шүүдэг төхөөрөмж юм.[8]

Свичийн хабаас ялгаатай нь холбоо явагдах ёстой портууд хооронд л фрэймүүдийг дамжуулдаг. Свич нь мөргөлдөөний талбарыг задалдаг ч өөрийгөө цацалтын талбар гэдэг. Тус төхөөрөмж нь фрэймүүдийг MAC хаягаар нь дамжуулдаг. Свичэд ихэвчлэн маш олон тооны порт байх бөгөөд төхөөрөмжүүдэд одон топологийг байгуулах ба нэмэлт свичүүдийг холбох боломжтой болгоно.[9]

Зарим свичүүд нь 3-р түвшний хаяглалт, эсвэл өөр логик түвшнүүдийн хувьд рүүтинг хийх чадвартай бөгөөд эдгээрийн олон түвшинт свич (multi-layer switch) гэнэ. Худалдаанд свич гэсэн үгийг хаяг, ачаалал, агуулгаар нь өгөгдлийг ангилж дамжуулдаг рүүтэр, бриж, URL заагч гэх мэт төхөөрөмжүүдийг илэрхийлэхэд ашиглах тохиолдол бий.

[засварлах] Рүүтэр/Замчлагч/Чиглүүлэгч

Рүүтэр буюу Замчлагч, Чиглүүлэгч нь OSI загварын 3-р түвшний мэдээллийг боловсруулж ашиглан пакетуудыг сүлжээ хооронд дамжуулдаг төхөөрөмж юм. Олон тохиолдолд энэхүү мэдээлэл нь рүүтинг (чиглүүлэх) хүснэгттэй (routing table, мөн forwarding table) хамтаар боловсрогддог. Рүүтэрүүд нь тус хүснэгтийг ашиглан пакетийг цааш дамжуулах интерфэйсээ сонгодог.

сүлжээ

2010 оны 11-р сарын 19 Нийтэлсэн ganbat

Компьютерийн сүлжээ

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт

Компьютерийн сүлжээ гэдэг нь холболтын сувгуудыг ашиглан холбогдсон компьютер, бусад төхөөрөмжүүдийн цогц юм. Компьютерийн сүлжээний ачаар хоорондоо холбогдсон төхөөрөмжүүд нь нөөц баялаг, мэдээллийг хамтран хэрэглэж болдог.

1960-аад оны үед Дэвшилтэт судалгааны төслүүдийн агентлаг (Advanced Research Projects Agency, ARPA) нь АНУ-ын батлан хамгаалах яамны хэрэглэх зориулалтаар Дэвшилтэт судалгааны төслүүдийн агентлагийн сүлжээ (Advanced Research Projects Agency Network, ARPANET)-г эхлүүлжээ. Энэ нь дэлхийн анхны компьютерийн сүлжээ байв.[1] 1960-аад оны үед хөгжүүлсэн загваруудын дагуу сүлжээг 1969 оноос хөгжүүлж эхлэжээ.

Сүлжээг төрөл бүрийн үзүүлэлтүүдээр ангилдаг.

Сүлжээ нь дараах үүргүүдтэй:

  • Харилцаа холбоог бий болгох. Сүлжээг ашиглан хүмүүс нь и-мэйл, мессенжэр, чаат өрөө, телефон, видео телефон яриа, видео хурал зэргийн хэрэгслүүдээр бие биентэйгээ үр ашигтайгаар, хялбараар харилцаж болно.
  • Техник хангамжийг хамтарч хэрэглэх. Сүлжээнд хамрагдах компьютер бүр нь тус сүлжээнд холбоотой техник хангамжийг хэрэглэх боломжтой. Жишээлбэл, хамт хэрэглэх байдлаар тохируулсан принтерээр документ хэвлэх.
  • Файл, өгөгдөл, мэдээллийг хамтарч хэрэглэх (шэйр). Сүлжээний орчинд баталгаажуулсан хэрэглэгч нь тус сүлжээний бусад компьютерүүд дахь өгөгдөл, мэдээлэлд хандах боломжтой. Хамт хэрэглэх байдлаар тохируулсан хадгалах төхөөрөмжүүд дээрх өгөгдөл, мэдээлэлд хандах явдал нь олон сүлжээний чухал онцлог болдог.
  • Програм хангамжийг хамтарч хэрэглэх. Сүлжээнд холбогдсон хэрэглэгчид нь холын зайд орших компьютерүүд дээр програм ажиллуулах боломжтой.
  • Мэдээллийг хадгалах.
  • Аюулгүй байдал.
  • Хурд.

Агуулга

[нуух]

[засварлах] Сүлжээний ангилал

[засварлах] Холболтын арга

Сүлжээнд холбогдсон төхөөрөмжүүдийг холбоход хэрэглэсэн техник хангамж, програм хангамжийн технологиудаар нь компьютерийн сүлжээг ангилж болно.

Этернэт нь төхөөрөмжүүдийг физик холболтоор холбодог. Үүний тулд хаб, свич, бриж, рүүтэр зэрэг төхөөрөмжүүдийг өргөн хэрэглэдэг. Утасгүй LAN-гийн технологийг ашиглан төхөөрөмжүүдийг утасгүйгээр холбоно. Эдгээр төхөөрөмжүүд нь радио долгион буюу хэт улаан долгионы дохиог дамжууллын орчноо болгон ашигладаг. ITU-T G.hn технологи нь анхнаасаа суурилагдсан гэрийн холболтын утаснуудыг (коаксиаль кабель, телефон утасны шугам, цахилгааны шугам) ашиглан өндөр хурдны (1 гигабит/сек хүртэл) дотоод сүлжээг бүтээдэг.

[засварлах] Утастай холболтын технологи

  • Мушгиа утас - телехолбоонд хамгийн өргөн хэрэглээтэй дамжууллын орчин. Мушгиа утас нь тусгаарлагдсан хоёр зэс утсыг хооронд нь мушгисан ердийн телефон утасны шугам бөгөөд яриа, өгөгдлийг дамжуулахад хэрэглэнэ. Хоёр утсыг мушгиснаар харилцан шуугиан, цахилгаан соронзон индукцыг багасгадаг. Дамжууллын хурд нь секундэд 2 сая битээс 100 сая бит хүртэл байна.
  • Коаксиаль кабель - кабель телевиз, оффисийн барилга, ажлын байруудад дотоод сүлжээ байгуулахад түгээмэл ашиглагддаг. Тус кабельд зэс буюу хөнгөнцагаан утсыг тусгаарлагч, уян, диэлектрикийн өндөр тогтмолтой материалаар бүрсэн байх ба эдгээр нь бүхэлд нь дамжуулагч давхарга бүрсэн байна. Эдгээр тусгаарлагч давхаргууд нь интерферэнц, гажуудыг багасгах үүрэгтэй. Дамжууллын хурд нь секундэд 200 саяаас 500 сая бит байна.
  • Шилэн кабель - хамгаалах зориулалттай давхаргуудаар бүрхэгдсэн нэг буюу олон тооны шилэн мяндасан утаснаас тогтоно. Шилэн кабель нь цахилгаан соронзон цацрагт нөлөөлөгддөггүй. Иймээс ч дамжууллын хурд нь секундэд хэдэн триллион битнд хүрэх боломжтой.

[засварлах] Утасгүй холболтын технологи

  • Газрын микро долгион – Газрын (дэлхийн) микро долгион нь газар дахь дамжуулагч, хүлээн авагчыг хэрэглэнэ. Хэрэглэх төхөөрөмж нь хиймэл дагуулын тавагтай төсөөтэй харагддаг. Газрын микро долгион нь бага гигагерцийн цар хүрээг хэрэглэдэг тул харилцаа холбоонд дамжуулагч, хүлээн авагч хоёр нь зайлшгүй бие биенийгээ харж байх ёстой. Релейн станцууд хоорондын зай нь 50 орчим километр байна. Микродолгионы антеннуудыг барилга, цамхаг, толгой, уулын дээр байршуулдаг.
  • Холбооны хиймэл дагуул – хиймэл дагуулууд нь дэлхийн агаар мандлын ойлгох боломжгүй микродолгионы радиог хэрэглэдэг. Геосинхрон хиймэл дагуулуудын хувьд (GEO) нь экватороос 35'500 километр орчим өндөрт, сансарт байрлана. Дэлхийг тойрон эргэх эдгээр системүүд нь дуу, өгөгдөл, телевизийн дохиог хүлээн авч дахин дамжуулах чадвартай.
  • Үүрэн ба PCS системүүд – Энэ нь хэд хэдэн радио харилцаа холбооны технологийг хэрэглэдэг. Системүүдийг өөр өөр газарзүйн бүсүүдэд хуваадаг. Газарзүйн бүс бүрд нэг бүсээс нөгөө бүсэд ярианы дохиог дахин дамжуулах үүрэгтэй нам чадлын дамжуулагч эсвэл радио релэйн антенн төхөөрөмж байна.
  • Утасгүй LAN – Утасгүй дотоод сүлжээ нь тоон үүрэн холбооны технологи, нам давтамжийн радио технологитой төстэй өндөр давтамжийн радио технологийг хэрэглэдэг. Утасгүй LAN-гууд нь хязгаартай газар нутагт төхөөрөмжүүдийн хоорондын холбоог бий болгохын тулд зурвас өргөжүүлэлтийн технологийг хэрэглэнэ. Утасгүй радио долгионы технологийн нээлттэй стандартын жишээ нь IEEE юм.

[засварлах] Хэмжээ

Сүлжээг хэмжээ, цар хүрээ, үүргээр нь ихэнхдээ дотоод сүлжээ (local area network, LAN), wide area network (WAN), metropolitan area network (MAN), personal area network (PAN), virtual private network (VPN), campus area network (CAN), storage area network (SAN) гэх зэргээр ангилдаг. Эдгээр сүлжээний controller area network (CAN)-н хэрэглээ, итгэл найдварын түвшин, хандалтын эрх зэрэг зүйлс нь ялгаатай байна. Дотоод сүлжээ нь ямарваа албан байгууллагын дотоод систем, ямар нэг барилга дахь ажилчдын хэрэглээнд зориулагдсан байдаг бол WAN-гууд нь байгууллагын алслагдсан хэсгүүдийг холбосон, мөн гуравдагч байгууллагууд руух холболтуудыг оролцуулсан байж болно.

[засварлах] Функциональ холбоо хамаарал (сүлжээний архитектур)

Сүлжээний элемэнтүүдийн хоорондын функциональ холбоо хамаарлуудын дагуу компьютерийн сүлжээг ангилж болно. Жишээлбэл, идэвхитэй сүлжээ (active networking), client–server, peer-to-peer (workgroup) архитектур.

[засварлах] Сүлжээний топологи

Компьютерийн сүлжээнүүдийг сүлжээг тулгуурлаж бүтээсэн топологийн дагуу ангилж болно, үүнд, шугаман топологи, одон топологи, цагираган топологи, торон топологи. Сүлжээний топологи гэдэг нь сүлжээн дахь төхөөрөмжүүд логик холбоо хамаарлынхаа хувьд, физик холболт хамааралгүйгээр, хэрхэн холбогдсон байдал юм. Сүлжээний компьютерүүд нь физик байршлаараа шугаман байдлаар тавигдан хабад холбогдсон байлаа ч гэсэн эдгээрийг шугаман бус одон топологитой байна гэнэ. Ийнхүү сүлжээний харагдац, ажиллагааны онцлог нь өөр байдаг юм. Сүлжээг мөн өгөгдлийг дүрслэх аргаар нь ангилж болно; энд тоон ба аналог сүлжээ орно.

[засварлах] Физик цар хүрээний хувьд сүлжээг ангилах

Компьютерийн сүлжээний түгээмэл төрлүүдийг хэмжээгээр нь ангилж болно.

[засварлах] Local area network, Дотоод сүлжээ

Дотоод сүлжээ (local area network, LAN) нь гэр, сургууль, компьютерийн лаборатори, оффисийн барилга, ойр ойр зайтай барилгуудын цогц гэх зэргийн жижиг хэмжээний газарзүйн бүсэд компьютер, бусад төхөөрөмжүүдийг холбодог сүлжээ юм. Сүлжээн дахь бүх компьютер, төхөөрөмж нь зангилаа байна. Өнөөгийн утастай LAN-гууд нь ихэнхдээ Этернэт технологиор хийгдсэн байдаг ч ITU-T G.hn гэх зэрэг шинэ стандартуудын тусламжтайгаар коаксиаль, телефон утасны шугам, цахилгаан шугам зэрэг гэрт аль хэдийнэ суурилагдсан утсуудаар утастай LAN бүтээж болно.[2]

Номын сангийн түгээмэл сүлжээний загвар, топологи нь мод хэлбэрийн байх ба хэрэглэгчдийн нөөц, мэдээлэлд хандах явдал нь хязгаарлагдсан байна.

Холбогдсон бүх төхөөрөмж нь өөр өөр дэд сүлжээнд (subnet, зурагт өөр өөр өнгөөр харуулав) хандах тул бүгд сүлжээний түвшинд (3-р түвшин) ажиллах ёстой. Төхөөрөмжүүдтэй 10/100 Мбит/с-н Этернэт холболттой, төв рүүтэртэй Гигабит Этернэтийн холболттой номын сан дахь төхөөрөмжүүд нь зөвхөн Этернэтийн интерфэйстэй ба IP-г ойлгох ёстой тул "3-р түвшний свич" гэж нэрлэх боломжтой. Гэхдээ эдгээрийг хандалтын рүүтэр гэх нь илүү оновчтой. Хамгийн дээр байгаа рүүтэр нь Интернэт болон сургуулийн сүлжээний хэрэглэгчдийн хандалтын рүүтэрүүд рүү холбодог түгээлтийн рүүтэр.

WAN-гуудтай харьцуулахад, LAN-гуудын онцлог нь өгөгдөл дамжуулах өндөр хурд, газарзүйн жижиг цар хүрээ, телехолбооны түрээслэгдсэн шугам хэрэглэдэггүйд оршино. Өнөөгийн Этернэт буюу бусад IEEE 802.3 LAN-гийн технологиуд нь 10 гигабит/сек хүртэлх хурдад ажилладаг. Үүнийг өгөгдөл дамжуулах хурд гэнэ. Өнөө үед IEEE нь 40, 100 гигабит/сек-н стандартчлал дээр ажиллаж байна.[3]

[засварлах] Personal area network, Хувийн сүлжээ

Personal area network буюу Хувийн сүлжээ (PAN) нь тодрхой хувь хүнд ойр байрлах компьютер, төхөөрөмжүүдийг холбосон сүлжээ. PAN-д персонал компьютер, принтер, факс, телефон утас, PDA, видео тоглоом тоглох төхөөрөмж гэх мэт нь орж болно. PAN-д утастайгаар, утасгүйгээр холбогдсон байж болно. PAN-гийн цар хүрээ нь ихэнх тохиолдолд 10 метр орчим л байдаг.[4] Утастай PAN-ийн хувьд USB, Firewire зэргээр холбодог бол утасгүй PAN сүлжээнд Bluetooth, хэт улаан долгионы холбоог хэрэглэдэг.

[засварлах] Home area network, Гэрийн сүлжээ

Home area network буюу Гэрийн сүлжээг (HAN) гэрийн орчинд хэрэглэгдэх төхөөрөмжүүдийг холбоход хэрэглэнэ. Эдгээрт персонал компьютер, жижиг багаж төхөөрөмж, принтер зэрэг орж болдог. Ийм төрлийн сүлжээний нэг гол үүрэг нь Интернэтийг хувааж хэрэглэх (CATV эсвэл DSL гэх мэт бродбэнд) функц юм. HAN-г мөн Office area network буюу Оффисийн сүлжээ (OAN) гэдэг.

[засварлах] Wide area network, Өргөн бүсийн сүлжээ

Wide area network буюу Өргөн бүсийн сүлжээ (WAN) нь хот, улс, эсвэл бүр тив дамнан орших компьютерийн маш өргөн хүрээтэй сүлжээ юм. Холболтын сувагт нь телефон утасны шугам, кабель, агаараар цацах долгион гээд маш олон төрлийн дамжууллын орчин нийлж багтаж болно. WAN нь ихэнх тохиолдолд түгээмэл үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллага (жишээ нь телефон компани), компаниудын сувгийг хэрэглэдэг. WAN-гийн технологи нь OSI загварын доод гурван түвшинд ажилладаг: физик түвшин, өгөгдөл холболтын түвшин, сүлжээний түвшин.

[засварлах] Campus network, Цогцолборын сүлжээ

Campus network буюу Цогцолборын сүлжээ нь дотоод сүлжээ буюу LAN-гуудыг холбосон, харьцангуй жижиг газарзүйн бүсэд сүлжээ. Бараг бүх сүлжээний төхөөрөмжийг (шилэн кабель, Cat5 кабель гэх мэт) цогцолборыг эзэмшигч буюу их сургууль, байгууллага, засгийн газар эзэмшдэгээрээ онцлог.

Их сургуулийн цогцолборын сүлжээний хувьд хичээлийн танхимүүд, номын сан, оюутны хотхон зэрэг олон барилгыг хооронд нь холбож болно.

[засварлах] Metropolitan area network, Хотын сүлжээ

Metropolitan area network буюу Хотын сүлжээ (MAN) нь хот буюу томоохон цогцолборын цар хүрээтэй компьютерийн сүлжээ.

Frame relay WAN холболт болон dialup remote access-с бүтсэн EPN-ий жишээ
3 оффис, холын хэрэглэгчдийг холбосон VPN-ий жишээ

[засварлах] Enterprise private network, Байгууллагын хувийн сүлжээ

Enterprise private network буюу Байгууллагын хувийн сүлжээ нь компаний өөр өөр барилга, цэгүүдийг холбон компьютерийн нөөцийг хамт хэрэглэх зорилготой сүлжээ.

[засварлах] Virtual private network, Виртуаль хувийн сүлжээ

Virtual private network буюу Виртуаль хувийн сүлжээ (VPN) гэж төхөөрөмжүүд хоорондын холболтыг физик утсуудын оронд том сүлжээнд (жишээ нь Интэрнэтэд) байгаа чөлөөт холболт, виртуаль хэлхээ хангадаг сүлжээг хэлнэ.

Ийм үед виртуаль сүлжээний өгөгдөл холболтын түвшний протоколууд нь том сүлжээний дундуур туннельдсан (tunnel) гэдэг. VPN-ий өргөн хэрэглээний жишээ гэвэл Интернэтийн дундуур аюулгүй байдал хангагдсан холбоог үүсгэх байдаг ч тус сүлжээнд баталгаажуулалт (authentication), агуулгын шифрлэлт (content encryption) гэх зэрэг аюулгүй байдлыг хангасан илэрхий шийдлүүд байх албагүй. Жишээлбэл VPN-ий тусламжтайгаар өндөр аюулгүй байдлыг ханган нэгэн сүлжээгээр явах өөр өөр хэрэглэгчдийн бүлгийн өгөгдлийн урсгалыг салгахад хэрэглэж болно.

VPN нь хамгийн өндөр үйлчилгээг хангах гэсэн, эсвэл VPN хэрэглэгч, VPN үйлчилгээг хангагчийн хооронд тохиролцсон SLA (service level agreement, үйлчилгээний түвшний гэрээ)-гаар тохиролцсон үйлилгээний төлөвтэй байж болно. Ихэнх тохиолдолд VPN-үүд нь халз холболтоос илүү нарийн топологитой байдаг.

[засварлах] Internetwork, Сүлжээ хоорондын сүлжээ

Internetwork буюу сүлжээ хоорондын сүлжээ нь ижил замчлах/рүүтинг технологитой нэг буюу түүнээс олон хувийн сүлжээг рүүтэрийн тусламжтайгаар холбосон сүлжээ юм. Интернэт нь олон Internetwork-уудын нийлбэр байдгаас нэрийг нь товчилж Интернэт гэнэ.

[засварлах] Суурь сүлжээ

[засварлах] Global area network, Дэлхийн сүлжээ

Global area network буюу Дэлхийн сүлжээ (GAN) нь хөдөлгөөнт харилцаа холбоог тодорхойгүй тооны утасгүй LAN, хиймэл дагуулын үйлчилгээ хамрах бүс гэх мэт цар хүрээтэй бүсэд олгох зориулалттай сүлжээ юм. Хөдөлгөөнт холбооны хамгийн чухал авч үзэх асуудал бол нэг хангалтын бүсээс нөгөө рүү хэрэглэгчийн харилцаа холбоог шилжүүлэх явдал юм. IEEE Project 802-т үүнийг дэлхий дээрх утасгүй LAN-гуудын дарааллаар гүйцэтгэнэ гэсэн байдаг.[5]

[засварлах] Интернэт

Интернэт нь дэлхий даяарх засгийн газрийн, сургуулийн, компанийн, нийтийн, хувийн компьютерийн сүлжээнүүдийг холбосон систем юм. TCP/IP-н сүлжээний технологиуд дээр тулгуурлагдсан байдаг. Интернэт нь АНУ-ын Батлан хамгаалах яамны DARPA-гийн бүтээн хөгжүүлсэн ARPANET-н залгамжлагч юм. Мөн World Wide Web (WWW)-н харилцаа холбооны суурь болж өгдөг.

Интернэтэд оролцдог төхөөрөмж, хэрэглэгчид нь TCP/IP-тай нийцэжу ажиллах хэдэн зуун бичигдсэн, (ихэнхдээ стандартчлагдсан) төрөл бүрийн протоколууд болон IANA (Internet Assigned Numbers Authority, Интернэтийн оноогдсон тоонуудын захиргаа) ба хаягийн регистрүүдийн удирдан явуулсан, IP хаягуудын хаяглалтийн системийг хэрэглэдэг. Border Gateway Protocol (BGP)-н тусламжтайгаар үйлчилгээ үзүүлэгч компаниуд болон томоохон байгууллага компаниуд нь өөрсдийн хаяглалтын зайнд хүрэх талаар (рүүтинг) мэдээлэл солилцдог ба дэлхий даяарх холболтын замын торыг бүтээдэг.

[засварлах] Интранэт ба экстранэт

Интранэт ба экстранэт нь компьютерийн сүлжээний (ихэнхдээ дотоод сүлжээний) хэсэг буюу залгаа хэсгүүд юм.

Интранэт гэдэг нь Интернэт протокол болон үүн дээр тулгуурласан вэб хөтөч, файл дамжуулах програм г.м. хэрэгслүүдийг ашигласан, ганц захиргааны нэгжийн удирдлага доорх сүлжээнүүдийн цогц. Тус захиргааны нэгж нь интранэтийг тодорхой зөвшөөрөлтэй хэрэглэгчдээс бусад бүх хэрэглэгчдээс хаана. Интранэт нь байгууллагын дотоод сүлжээ байх нь түгээмэл. Байгууллагын мэдээллийг хэрэглэгчдэд хангахын тулд интранэтүүд нь ихэнх үед ядаж ганц вэб сервэртэй байна.

Экстранэт нь ганц байгууллага, нэгжийн цар хүрээтэй, мөн өөр байгууллага буюу нэгжийн (ихэнхдээ найдвартай) сүлжээтэй хязгаарлагдман холболттой сүлжээ юм. Жишээлбэл компанийн үйлчлүүлэгчидэд интранэтийн зарим хэсэгт хандах эрх олгож болох ч аюулгүй байдлын үүднээс харвал үйлчилүүлэгдийг найдвартай хэмээн үзэхгүй байж болно. Техник талаас авч үзвэл экстранэтийг CAN, MAN, WAN, эсвэл өөр сүлжээний төрөлд багтааж болно. Харин эксранэт нь гадаад сүлжээтэй ядаж ганц холболттой байх тул ганц LAN-гаас тогтож болохгүй.

[засварлах] Overlay network, Бүрхэх сүлжээ

Overlay network гэдэг нь өөр сүлжээний дээгүүр тавигдсан виртуаль компьютерийн сүлжээ. Бүрхүүл сүлжээ дахь төхөөрөмжүүд нь виртуаль буюу логик холболтуудаар холбогдох ба эдгээр замууд нь доод талын сүлжээний хэд хэдэн физик холболтод харгалзаж болно.

Overlay network-н жишээ: Шилэн кабель дээгүүр SONET дээгүүр IP

Жишээлбэл олон төрлийн P2P сүлжээнүүд нь Интернэт дээгүүр ажилладаг виртуаль холболтууд байдлаар зохиогдсон байдаг тул overlay сүлжээ юм. Интернэт нь анх телефон утасны сүлжээ дээгүүр ажилладаг overlay сүлжээ байдлаар хийгдсэн байна.[6]

Компьютерийн сүлжээнүүд модем ашиглан телефон утасны шугам дээгүүр ажилладаг, өгөгдөл дамжуулах сүлжээ байхгүй үеийн сүлжээний эхлэл үеэс л overlay сүлжээ байсаар иржээ.

Өнөө үед IP хаягаар тодорхойлоогүй цэгүүд рүү мессежийг замчлах боломжийг олгохын тулд Интернэт дээр тулгуурласан overlay сүлжээг байгуулдаг. Жишээлбэл DHT-үүд нь тодорхой логик хаягтай, IP хаяг нь урьдаас мэдэгдээгүй зангилаа руу мессежийг замчлахад хэрэглэгддэг.

Интернэтийн замчилгааг сайжруулахад overlay сүлжээг ашиглах санал тавигдсан байна. Жишээ нь илүү өндөр чанартай стрийминг медиаг бий болгоход QoS (quality of service, үйлчилгээний чанар)-н баталгааг хэрэглэх боломжтой гэжээ. Нөгөө талаас, ISP-нүүдийн хамтын ажиллагаагүйгээр цэсийн зангилаануудад overlay протоколын програм хангамжийг ажлуулах замаар overlay сүлжээг нэмэгдүүлэн байгуулж болно. Overlay сүлжээ нь хоёр overlay зангилаа хооронд доод талын сүлжээгээр пакетуудыг хэрхэн замчлах талаар хянаж чадахгүй ч зорьсон газар руугаа хүрэх хүртлээ мессеж нь overlay зангилаануудын ямар дарааллаар дамжихыг удирдаж чадна.

Жишээ гаргахад, Akamai Technologies нь агуулгын баталгаатай, ашигтай хүргэлтийг хангадаг (multicast-н төрөл) overlay сүлжээг эрхлэн явуулдаг. Академик судалгааны хувьд Multicast-д system Multicast ба Overcast; хатуужил сайтай рүүтингд RON (Resilient Overlay Network, хатуужилтай overlay сүлжээ); үйлчилгээний чанарын баталгааг OverQoS-р хийж байна.

[засварлах] Техник хангамжийн үндсэн бүрэлдэхүүн

Сүлжээний зангилаануудыг хооронд нь холбохын зориулалттай үндсэн техник хангамж бүх сүлжээнд байдаг. Үүнд, Сүлжээний интерфэйсийн карт буюу Сүлжээний карт (network interface card, NIC), Бриж буюу Гүүр, Хаб, Свич, Рүүтэр буюу Замчлагч орно. Үүний зэрэгцээ тус үндсэн техник хангамжийг хооронд нь холбох арга хэрэгтэй (энэ нь ихэнх үед Категори 5 UTP кабель байна). Cat5-аас гадна микродолгионон холболт (IEEE 802.12), шилэн кабель хэрэглэж болно.

[засварлах] Сүлжээний интерфэйсийн карт

Сүлжээний карт (өөрөөр сүлжээний адаптэр, сүлжээний интерфэйсийн карт ч гэдэг) нь компьютерийн сүлжээгээр компьютерүүд хоорондоо харилцах боломжийг олгодог техник хангамж юм. Энэ нь сүлжээний орчин руух физик хандалтыг олгодог ба MAC хаягыг хэрэглэн доод түвшний хаяглах системийг бүрдүүлнэ.

[засварлах] Рипийтэр/Давтагч

Рипийтэр нь дохиог хүлээн аваад хэрэггүй шуугианыг арилгаж, дахин генерацлаж, илүү өндөр чадлын түвшинд буюу саадын нөгөө тал руу дахин дамжуулдаг (ийнхүү дохио нь сулралгүйгээр илүү урт зайг туулах боломжтой болно) электроникийн төхөөрөмж юм. Мушгиа кабелиар хийгдсэн Этернэт сүлжээний хувьд 100 метрээс хэтрэх кабельд рипийтэрийг ашиглах шаардлагатай. Рипийтэр нь OSI загварын физик түвшинд ажилладаг.

[засварлах] Хаб

Сүлжээний хаб нь олон порттой, ирсэн пакетийг бүх порт руугаа шууд цацдаг төхөөрөмж. Ингэх үед фрэймийн зорьсон хаяг нь broadcast хаяг руу солигдохгүй.[7] Хаб нь OSI загварын физик түвшинд ажиллана.

[засварлах] Бриж/Гүүр

Сүлжээний бриж нь OSI загварын өгөгдөл холболтын түвшинд (2-р түвшин) сүлжээний сегментүүдийг холбодог. Бриж нь ирсэн портоос бусад бүх порт руу өгөгдлийг цацна. Гэхдээ хабаас ялгаатай нь MAC хаягуудыг аль портод байгааг тогтоож авдаг. Иймд нэгэнт порт, хаягийг нийцүүлсэний дараа тэрхүү хаяг руу явуулсан өгөгдлийг зөвхөн тохирох портод дамжуулна.

Портууд дээр ирсэн фрэймүүдийн эх үүсвэр хаягийг ажигласны үр дүнд брижүүд нь порт, хаягуудыг нийцүүлдэг. Портод фрэйм ирсний дараа эх үүсвэр хаяг нь хадгалагдан, бриж нь тус MAC хаягийг ирсэн порттой холбоотой гэж үзнэ. Мэдэгдэхгүй байсан зорьсон хаягтай фрэйм ирэхэд бриж нь ирсэн портоос бусад бүх порт руу фрэймийг цацдаг.

Брижүүд гурван үндсэн төрөлд хуваагдана:

  • Local bridge: LAN-гуудыг шууд холбоно.
  • Remote bridge: LAN-гууд хооронд WAN-г бүтээхэд хэрэглэгддэг. Ийм төрлийн брижэд холболт нь эцсийн сүлжээнээс удаан байдаг тул өнөө үед рүүтэрийг хэрэглэх болсон
  • Wireless bridge/Утасгүй бриж: LAN-гуудыг утасгүйгээр холбох буюу холын зайнд орших (remote) төхөөрөмжүүдийг LAN-д холбоно.

[засварлах] Свич

Свич нь OSI загварын хоёрдугаар түвшний фрэймүүдийг MAC хаягаар нь портууд хооронд урагш дамжуулж, шүүдэг төхөөрөмж юм.[8]

Свичийн хабаас ялгаатай нь холбоо явагдах ёстой портууд хооронд л фрэймүүдийг дамжуулдаг. Свич нь мөргөлдөөний талбарыг задалдаг ч өөрийгөө цацалтын талбар гэдэг. Тус төхөөрөмж нь фрэймүүдийг MAC хаягаар нь дамжуулдаг. Свичэд ихэвчлэн маш олон тооны порт байх бөгөөд төхөөрөмжүүдэд одон топологийг байгуулах ба нэмэлт свичүүдийг холбох боломжтой болгоно.[9]

Зарим свичүүд нь 3-р түвшний хаяглалт, эсвэл өөр логик түвшнүүдийн хувьд рүүтинг хийх чадвартай бөгөөд эдгээрийн олон түвшинт свич (multi-layer switch) гэнэ. Худалдаанд свич гэсэн үгийг хаяг, ачаалал, агуулгаар нь өгөгдлийг ангилж дамжуулдаг рүүтэр, бриж, URL заагч гэх мэт төхөөрөмжүүдийг илэрхийлэхэд ашиглах тохиолдол бий.

[засварлах] Рүүтэр/Замчлагч/Чиглүүлэгч

Рүүтэр буюу Замчлагч, Чиглүүлэгч нь OSI загварын 3-р түвшний мэдээллийг боловсруулж ашиглан пакетуудыг сүлжээ хооронд дамжуулдаг төхөөрөмж юм. Олон тохиолдолд энэхүү мэдээлэл нь рүүтинг (чиглүүлэх) хүснэгттэй (routing table, мөн forwarding table) хамтаар боловсрогддог. Рүүтэрүүд нь тус хүснэгтийг ашиглан пакетийг цааш дамжуулах интерфэйсээ сонгодог.

ЗҮРЭХ

2010 оны 11-р сарын 06 Нийтэлсэн ganbat
"Монголын нууц товчоо"-ны 770 жилийн ойд зориулсан хурал болно 2010-11-05

Энэ сарын 7-10 хооронд Улаанбаатар хот, Чингис хааны төрсөн нутаг Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан сумын "Хєдєє аралд"-д ШУА-ийн Тvvхийн хvрээлэн, Хэл зохиолын хvрээлэн, Археологийн хvрээлэн, МУИС болон их дээд сургуулиуд, Yндэсний музей зэрэг байгууллагуудаас "МОНГОЛЫН НУУЦ ТОВЧОО"-ны 770 жилийн ойд зориулсан эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулна. Тус хурлын зорилго нь "Монголын нууц товчоо" бvтээлийн бичигдсэн тvvхэн нєхцєл байдал, тvvний цар хvрээ, нєлєє, тvvхэнд эзлэх байр суурь болон єнєєгийн судалгааны тvвшинг хэлэлцэж, санал солилцоход оршиж байгаа юм байна. "Монголын нууц товчоо" хэмээх гайхамшигт бvтээл нь "Их хуралдай хурж хулгана жил гуран сард Хэрлэнгий хєдєє арлын Долоон болдог Шилхэнцэг хоёрын зуур ордос бууж бvхvйд бичиж дуусгав" хэмээснээс хойш эдvгээ 770 жилийн ойтойгоо золгож байна.

Монголын нэр Гиннесийн номонд бичигдэнэ 2010-11-03

Говийн эрт балрын vе буюу галвын ємнє далайн ёроол байсан хэмээн євгєд хэлцдэг. Тvvний удаахан нь vлэмж биетнvvдийн орон хэмээх нь шинжлэх ухааны олдвороор гэрчлэгдсэн. Тэгвэл тэр vеийн аварга биет амьтан єнєє vеийн Гиннесийн номонд Монголын нэрийг бичихэд хvргэжээ. Монголын говиос (аль аймгийн нутгаас гэдэг нь бvтгэгдээгvй) 1961 онд яс нь олдсон эртний vлэг гvрвэл ертєнцийн хамгийн том сарвуу хумст амьтан хэмээн бvртгэгдсэн аж. Теризинозавр нэртэй энэхvv аварга амьтны хумс 91 см урт байжээ.

Монгол торгон зураг
Normal 0 false false false EN-US X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}

Саяхан олон улсын музейн өдөрт зориулсан нэвтрүүлэг сонслоо. Монгол орон, монголчуудын ёс заншил, түүх дурсгалтай холбоотой олон сайхан үзмэрүүдийг танилцуулсан. Түүний дотор нүүдэлчин соёл уламжлалаа хадгалсан түүхэн дурсгалууд нь маш сонин байсан. Ялангуяа Богд хааны музей, Дүрслэх урлагийн музейд торгоор урласан зургууд байдаг гэлээ.

Монголчууд торгон зургийг яаж урладаг вэ. Азийн олон оронд урладаг торгон зургаас ялгаатай юу гэж Хятадаас манай сонсогч Тан Си Яао, Японоос манай сонсогч Кожи Мацүока нар асуусан байна.

Бид эрхэм сонсогчдынхоо захидлаас үүдэн Монголын торгон зургийн тухай танилцуулахаар бэлтгэлээ.

/ хөгжим /

Дорно дахины олон оронд торгон дээр өнгийн будаг, хар бэхээр зурах арга түгээмэл байдаг бол монгол газар торгон дээр торгоор зурдаг уран сайхны нарийн төвөгтэй урлаг хөгжиж ирлээ.

Энэ өвөрмөц урлаг Хүннүгийн үеийн хонины цагаан эсгий дээр хоорондоо тулалдан тэмцэлдэж буй есөн хос араатан амьтныг өнгийн торгоор урлан бүтээсэн ширмэл ширдгээс эх сурвалжтай.

Төв Азийн нүүдэлчин түмний амьдрал ахуйгаас урган гарсан торгон зураг нь нүүж авч явахад тохиромжтой, авсаар хөнгөн, зай бага эзэлдэг, уран зураг шиг эвхэж нугалахад сэвтэж өнгө будаг нь хуурч ховхордоггүй зэрэг нүүдлийн соёл иргэншлийн хэв шинжийг хадгалсан байдаг.

Торгон зургийн бүтээлүүд нь цагийн эрхээр бурхны тухай, шашны зохиол, хутагт мэргэдийн намтар, дүр зэргийг дүрслэн харуулж ирсэн. Эдгээр бүтээлд бурхны дүрслэлийн тиг жаягийг хатуу чанд баримтлахын зэрэгцээ монгол үндэстний уран сайхны цаглашгүй сэтгэлгээгээр баяжуулж чадсанаараа онцгой юм.

Торгоор шүтээн бүтээхэд эдийн чансаанаас шалтгаалаад маш сайхан урлал болдог. Яг л зураг зурж байгаа атлаа бийр будаг биш, торго утас ашиглаад торгонд амилсан шүтээн зургийг бий болгоно.

Тухайлбал, догшин бурхадын эргэлдсэн алаг нүд, амаа ангайж, соёо шүдээ ярзалзуулсан, үс нь сэгсийсэн, гэдэс харвин нь унжсан, титэм тэргүүнээ хүний хохимой толгойгоор чимсэн машид аймшигтай дүрийг уран сайхны хэтрүүлэг, дүрслэл чимэглэлийн үлэмж сүрлэг хэллэг, хурц тод өнгө зохицол нь хүний сэтгэл булаах гоо сайхны ер бусын увидастай.

Торгон зургийг Түвд, Эским, Бутан зэрэг Азийн оронд урладаг. Тэгвэл монгол торгон зураг юугаараа ялгаатай болох тухай бид СГЗ, бурханч лам Пүрэвбатаас асууж тодрууллаа.

/ ХАЛЬС / Монголчуудын зээгт наамал нь Түвдийн зээгт наамлаас хэд хэдэн зүйлээр ялгаатай.

Торгоор утсаар хийдгээрээ адилхан. Монголчууд зээгт наамлаа улам бүр баяжуулаад шүр сувд, алт мөнгө, хөөмөл эд зүйлийг бүрэн дүүрэн ашиглаад хослуулаад хийж ирсэн. Ийм зээгт наамал Азийн бусад оронд үзэгддэггүй. Түүний жишээ зөндөө бий. Дүрслэх урлагийн музейд Балданлхам буюу Цогт Дайчин Охин тэнгэрийн зээгт наамал бол үүний тод жишээ. Мөнгөөр хохимой толгойгийн нь хийгээд шүр сувдаар чимэглээд, зээгтэй, даавуутай гээд тухайн бүтээлийг их сайхан амилуулсан.

Том хэмжээний зээгт наамлыг монголчууд ашиглаж ирсэн. Тухайлбал, 18 м өндөртэй Очир байна, Цагаан дарь эх, Аюуш байна. Энэ том хэмжээний зээгт наамлыг Цам харайх үед жилдээ нэг удаа дэлгэж, өргөл мөргөл үйлдэх шашны зан үйлээр Гандан хийдэд цагаан сараар сахиус хурахад бүгдийн нь гаргадаг. Байнга дэлгээд байдаггүй, нандин бурхадаа торгон зураг, зээгт наамлын аргаар бүтээж иржээ.

Торгон зургийг их том хэмжээтэй хийдгийн учир юу юм бол. Зарим хүмүүс торгон зургийг уран зургаас ялгаж чаддаггүй. Нарийн зураас дагнаасыг яаж урладаг вэ.

Тэгж их томоор хийдэг нь хэрэглээнээс шалгаалж байна. Хүмүүст бишрэл төрүүлэх, мөн бүүр том хэмжээтэй, 20 метр, 40 м том бурхан байна. Тийм сайхан зүйлийг хүмүүст харуулах гэж уулын энгэр дээр дэлгэж байна. Бурхан дэлгэх гэж уулыг зассан байдаг. Тэр нь ерөөлийн үеэр билэг зохилдуулж, сүрийг үзүүлж, адислаг оршоох шашны зан үйлийн үүднээс том хийдэг.

Зурсан юм шиг сайхан болгодог нь авъяас юм даа. Бурхан чинь өөрөө хүний гоо сайхны хамгийн оргил нь юм шүү. Тэр оргилыг бүтээх онол бий. Тэр онолд заавал суралцсан байх хэрэгтэй. Дараа нь торгоо зөв сонгох нь маш чухал. Энд мэргэжлийн урлаачдын мэдрэмж их хэрэгтэй. Олдсон зүйлээрээ хийж болохгүй. Тэнгэр хөх байдаг гээд олдсон хөх торгоороо хийдэггүй. Даавуу бүр, торго бүр тохироод байдаггүй. Материалыг сонгож урладаг учраас түүнийг өөрсдөө гаргаж авна даа. Тэгээд дор хаяж, 108-аас доошгүй торго олох хэрэгтэй. Тэгээд тэр торгонууд нь өнгө нь маш их зохилдсон, төрөл зүйл ойролцоо, нийлсэн хойноо уусан нэгдэх ёстой л зураг шиг болох тийм байх хэрэгтэй. За, тэгээд нэг төрлийн даавууг нэг төрлийг нь сонгохгүй бол янз бүрийн сайн муу эд чинь хэдхэн жилийн дараа муу даавуу нь эхэлж гандаад, нөгөө зураг чинь цоохорлоод зарим хэсэг нь шинэ, зарим нь гандчихсан, дээр нь юм асгачихсан юм шиг маш муухай болдог.

Торгон зурагт сайн чанарын торгоос гадна зээг маш чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Зурсан зургаас дутуугүй төгс болгож, бийрийн үзүүрээр хөдлөх тэр л нарийн зураасыг зээг гаргаж өгдөг юм.

Зээг нь дотроо бүдүүн нарийн, утсан, хялгасан гээд олон янз. Эх загвар дээрээ энэ зураасыг ийм зээгээр хийх юм байна шүү, харин энийг нь энэ бүдүүн зээгээр хийх нь гэж төлөвлөж гаргадаг. Харин зургаас гажвал зураачийн бодсон бодол үгүй болж хувирна.

Монгол газар нэрт зураачдаар удирдуулсан уран хатгамалч хүүхнүүд торгон зургийг урлаж ирсэн. Тэдний бүтээл монгол музейн алтан сан хөмрөгт хадгалагдаж байна.

/ ХАЛЬС / Торгон зургийн нэг онцлог нь үйлчин хүүхнүүдийн хүч хөдөлмөрөөр бүтдэг билээ. Тэхлээр нилээн уран бүсгүйчүүд урладаг юм болов уу гэж бодогддогийм.

Үйл үртэс нийлүүлдэггүй эмэгтэй гэж байхгүй дээ. Хамгийн гол нь чамбай, тэгээд тэвчээр хэрэгтэй. Өөрөө сонирхолтой байх нь чухал. Сая бид Очирваань шүтээнээ торгон зургаар бүтээлээ. Үүнд 21 аймгаас нэг нэг хүүхэн ирж бүтээлээ. Халимаг, Тува, Монгол, Буриад гээд монгол туургатан эмэгтэйчүүдийн ур ухаан орсон. За тэгээд 7 зураач шавь ажиллаа.

18 м өндөр бурханыг 10 сар урлалаа. Маш сайн зохион байгуулалт, өдөр шөнөгүй хичээж ажиллахад ийм нөр их хөдөлмөр орж байна. 40 гаруй хүн, 10 сар гэдэг чинь бараг жил юм даа.

Тиймээ, саяхан та бүгдийн Очирваань шүтээнийг урлаж байгаа тухай гаргаж байсан. Тэгэхэд зааланд хийж байлаа. Урьдын хүмүүс тэр их том хэмжээтэй зүйлийг хаана урлаж байсан юм бол

Урьд бол асар майхнаа босгоод зуны дэлгэр цагт хийдэг байж. Тэр үед нь бороо шорооноос хамгаалж асар босгож, олон хүмүүсийн хүч хөдөлмөрөөр босдог байсан. Дээр үеийн тэлүүрт асрууд чинь их том шүү дээ. Тиймээс дулааны улиралд л урлана. Хүйтэнд цас мөстэй үед урлахгүй.

Олон зууны турш хөгжиж ирсэн торгон зураг нь монгол үндэсний бахархал төдийгүй монголчуудын дэлхийн сонгодог урлагийн эрдэнэсийн санд оруулсан гайхамшигт хувь нэмэр юм.

/ хөгжим /

Та бүхэн “Захидлаас үүдсэн сэдэв” булангаар Монголын торгон зурагтай танилцлаа.

Монгол эх

Аав, ээжтэй байна гэдэг юутай ч зүйрлэшгүй хосгүй аз жаргал. Төрүүлсэн үрээ далай мэт их хайраар цаг ямагт хайрлан халамжлахдаа хөмсөг зангидан тээршаадаггүй эцэг эхийн дундаршгүй их хайрыг үгээр дүрслэхийн аргагүй.

Манай сонсогч Масаяа Огава Япончууд Ээжийн цай гэж ярьдаг. Монголчууд ч бас ингэж ярьдаг гэлээ. Хамгийн олон эхийн тухай дуутай ард түмэн гэвэл монголчууд гэхийг сонсоод бахархах сэтгэл төрлөө. Та бүхэн монголын сайхан ээж, эмэгтэйчүүдийн тухай танилцуулж байгаарай гэж хүссэн юм.

/хөгжим/

Монгол эх

/хөгжим/

Тунгалаг наран гийсэн зуны эхэн сарын өглөө Дуламсүрэн эмээ байрныхаа гадаа нарлан сууна. Хөрш хөгшчүүл хараахан гарч ирэх болоогүйдэгээ. Тэрээр хараа нь суларсан нүдээрээ ойр тойрноо ажиглан сууна. Танил хөгшин нь сүү авч харагдана. Хөөрхийдээ энэ хөгшин ядарч яваа юм шүү дээ. Хэдэн хүүхэд нь ажилтай ажилгүй л байх юм. Одоо цагт ч эрдмийг хичээхгүй бол ч түрүү үеийнх шиг эрдэмтэй эрдэмгүй, ажилтай ажилгүй тэгшитгэж өгдөг цаг биш болж дээ. Манай хэд ч яахав дор бүрнээ ажил төрөлтэй болж л явна. Харин хэдэн зээ зээнцэр маань Тэд ямаршуухан ажил амьдралтай золгодог бол доо. Төрийн минь сүлд

Ийн бодол хөрвүүлэн суугаа эмээг Дуламсүрэн гэдэг. Тэрээр Саран ээж нийгэмлэгээс Монголын элбэрэлт ээж өргөмжлөл хүртсэн юм. Монгол эхийн гайхамшиг нь юундаа байдаг бол гэж сонсогч та бодож суугаа.

/ХАЛЬС/ ЛХ: Монгол ээж, эх хүн бол үр хүүхдээ хэвлийдээ ирсэн цагаас нь эхэлж хайрладаг. Хайрлаад түүнийгээ төрүүлж, өсгөдөг. Хараа хяналтнаасаа салгахгүй 15 хүүхдээ өсгөлөө гэж Дуламсүрэн ээжийн ярианаас дурьдаж үзэхэд, тэгж анхаарал тавьж өсгөсөн эцэг эхчүүдийн үр хүүхэд өв тэгш хүмүүжилтэй болж өсдөг. Энэ нь л их гайхамшигтай.

Монгол газар олон хүүхэдтэй өнөр өтгөн айлыг бахдан магтана. Айл гэрийн сайн сайхныг өнөр өтгөнөөр үнэлдэг. Үр хүүхдийг хамгийн дээд баялаг, үнэт эрдэнэ хэмээдэг. Энэ бол монгол ёсон.

Монголын ээжүүд, эхчүүдийн тухай олон сайхан түүхийг өгүүлж болно.

Нэг тонн 600 л хөхнийхөө сүүгээр 13 жилийн хугацаанд хоол тэжээлийн дутагдалтай хүүхдүүд, элэгний архаг өвчтэй хүмүүс, гурван ихэр хүүхдүүдэд өгч, 100 л цусаа 27 жилийн хугацаанд 350 хүнд өгсөн монголын хошой донор Оюунчимэг ээжээр монголчууд бахархдаг.

Монголын эмэгтэй хоёр нисгэгчийн нэг долоон хүүхэд 15 ач, зээгээ өсгөж хүмүүжүүлсэн Дашдорж ээж, байгаль эхээс заяасан гоо үзэсгэлэн, авъяас билгээр энэ зууны монгол эмэгтэйчүүдийн манлай, Монголынхоо нэрийг тив дэлхийд мандуулсан, урлаг соёлын нэрт зүтгэлтэн, малчин, тариаланч эмэгтэйчүүд, эхчүүдээ алдаршуулах, хөдөлмөр бүтээлийн нь мөнхжүүлэх үйлсийг Саран ээж нийгэмлэгээс зохион байгуулж байдаг. Байгуулагдаад 15 жил болж байгаа энэ хамт олон өдгөө 400 гаран эмэгтэйд Монголын буянтай ээж, Элбэрэлт ээж, Есөн эрдэнийн эх, Үлэмжийн сайхан хань цол өргөмжлөлөө гардуулсан байна. Одоо та бүхэн Саран ээж нийгэмлэгийн гүйцэтгэх захирал Лхамсүрэнгийн яриаг сонсоно уу.

/ХАЛЬС/ ЛХ: Бидний энэ шагналд орсон хүмүүс гэхэд Янжмаа гуайд гэхэд Зууны манлай төр нийгмийн зүтгэлтэн шагнал нэхэн олгосон. Удвал гуайд 20-р зууны манлай нийгэм төрийн эрхэм ээж шагналыг нэхэн олгосон. Оюун гуай Монгол саран ээж нийгэмлэгийн анхны шагналыг авч байсан. Олон хүүхэд төрүүлж түүнийгээ сайхан өсгөн хүмүүжүүлсэн ээжүүдэд Монголын элбэрэлт ээж гэдэг шагнал өгдөг. Хань ижилтэйгээ он удаан жил амьдарсан, үр хүүхдээ сайхан өсгөж хүмүүжүүлсэн ээжүүдийг Үлэмжийн сайхан хань шагналдаа хамруулдаг. 70-аас дээш буюу өндөр насыг насалсан 115 настай Жидхүү гуай, мөн өндөр насыг насалж, өөрийнхөө жавхааг алдаагүй сайхан ээжүүддээ Буянтай ээж шагнал олгодог. Хүний олон хүүхэд өсгөж, хүний зэрэгт хүргэсэн сайхан ээжүүд бий. Монголын энэрэлт ээж өргөмжлөлөө олгодог. Мөн 20 гаруй мянган хүүхдийг эх барьж авсан ЭХЯ тэргүүний ажилтан Дамдин гуайд Монголын хүйн ээж өргөмжлөлөө олгосон.

Монгол улс 1957 оноос олон хүүхэд төрүүлсэн ээжүүдэд хүүхдийн мөнгө өгч эхэлсэн бол 1958 оноос алдарт эхийн нэгдүгээр одонг наймаас дээш хүүхэд төрүүлсэн эхэд, 5-7 хүүхэдтэй эхэд хоёрдугаар одонг олгож эхэлжээ. Өнөөдөр одон авсан эхчүүдийг судлахад 270 гаруй мянган эхчүүд байна.

Монгол хүний эхээ гэх сэтгэлийн илэрхийлэл болсон Ээж ордонг тун удахгүй барьж байгуулах гэж байна. Монголын саран ээж нийгэмлэгээс энэ ажлыг зохион байгуулж байгаа бөгөөд монгол гэрийн хэв маягтай ордны урд талбайд Монголчуудын эв нэгдэл Алунгоо эхийн таван сумын сургаалийг билэгдэлийг дүрсэлсэн байхаар бодож төлөвлөжээ.

Монголчууд эцэг эхийн асрал их хайрыг нэгэн насанд хариулахад бэрх хэмээдэг. Шүүдрийн усыг цуглуулан цай чанахыг эхийн нэг шөнө өндийлгөж хөхүүлсэн ачтай зүйрлэдэг.

Эхийн ачийг мэдсэнээр эхийн ачийг хариулах санаа төрдөг. Хүн ариусан гэгээрч, төгс гэгээрэл хувиршгүй амар амгаланд хүрэхэд хамгийн анханд эхийн ачийг санахаас эхэлдэг байна.

/хөгжим/

Эрхэм сонсогчид оо. Та бүхэнд Монгол эх сурвалжлага хүргэлээ.

Чингис хааны онгоны судалгаа үргэлжлэх болно.2010-05-25

Чингис хааны онгоныг Монголын шинжлэх ухааны академийнхан  хятад гаралтай  америк судлаачтай хамтран хайх болсон” тухай мэдээллийг  Шинжлэх ухааны археологийн хүрээлэнгийн захирал, доктор, профессор Цэвээндорж үгүйсгэлээ. Тэрбээр Судар бичгийн хүрээлэнгийн анхны захирал Жамьянгаас хойш хэдэн үе энэ талаар судлахдаа Чингис хааны онгоныг Хэнтийн Ханхэнтий ууланд байдаг гэдэгт эрдэмтдийн 90 хувь нь санал нэгддэг. Гэхдээ монгол эрдэмтдийн оюун ухаан мохоогүй учраас Монголын их хааны тухай  монголчууд л судална. Судалгаагаа үргэлжлүүлэх болно”хэмээн мэдэгдэж байна.

Дэлгэрэнгүй...

ganbat

2010 оны 10-р сарын 28 Нийтэлсэн ganbat

Єдєрт хоёр хvн точилд нvдээ

http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.1106971226639802.jpgСvхбаатар дvvргийн эрvvл мэндийн нэгдэлийн нvдний эмч Ю.Адьяа нvдний євчлєл ихэссэн тухай ярьж байна.

-Нулимс гоождог халдварт євчин тархаж байна гэх юм. Vнэн vv?
-Нулимс гоожиж нvдний эвэрлэг бvрхэвчийг маш богино хугацаанд гэмтээсэн євчин Баянгол дvvрэгт гарсан байна лээ. Дахиж ийм тохиолдол гараагvй ч гарахыг vгvйсгэхгvй.

-Нvдний євчлєл сvvлийн vед ихсээд байгаа юм уу?
-Статистик vзvvлэлтэс харахад нvдний євчлєл ихэссэн байдаг. Миний хувьд ч бас єдрийн ачаалал нэмэгдсэн. Єдєрт 60-100 хvн vзэж байна.

-Хээ тийм vv, ямар євчлєл их байна вэ?
-Сvvлийн жилvvдэд ослоор хараагvй болох явдал их байгаа нь сэтгэл тvгшээж байна. Тухайлбал єдєрт хоёр гурван хvн точил, хєрєє рам дээр ажиллаж байгаад нvдэндээ vртэс оруулчихаад ирж байна. Ажлын байрны аюулгvй ажиллагаа, хєдєлмєр хамгаалалд анхаарах хэрэгтэй болж байна. Бас химийн бодистой буруу харьцаж нvдэндээ оруулах явдал их гардаг.

-Насаар
нь авч vзвэл ямар байна вэ?
-Урьд нь 15 наснаас нvдний євчлєл эхэлдэг байсан. Одоо зургаан наснаас нvдний хараа муудах євчин эхэлж байгаа нь аймшигтай юм. Энэ нь орчин vеийн техникийн хєгжил дэвшилтэй холбоотой юм. Хvvхдvvд компьютер тоглоом их тоглож нvдээ муутгаж байна. Компьютер их ширтдэг хvн "нисдэг вирус" гэдэг євчин тусч байгаа.

-Компьютерээр хараа шалгаад шил тааруулах нь их байна. Энэ зєв vv?
-Уг нь ингэж оношлох нь зvйтэй. Гэхдээ мэргэжлийн хvмvvс байвал зvгээр. Гэтэл мэргэжлийн бус нэг худалдагч єєрийн дураар нvдний шил тааруулж єгч байгаа нь зvйд нийцэхгvй. Тэд хvний нvдний хараа шалгаад насыг нь харгалзаж байгаад харааны шилний хэмжээг нь бууруулаад єгчихєєд байна. Тэгээд хэсэг хугацааны дараа тэр хvний хараа улам муудаж байгаа юм. Аль ч эмнэлгийн нvдний эмч нар vнэхээр ачаалалтай ажиллаж байгаа нь дээрх явдалтай шууд холбоотой. Нvдний эмч нар vvний эсрэг тэмцээд дийлэхгvй байна.

-Янз бvрийн нvдний дусаагуур хэрэглэх нь зєв vv?
-Vзvvлж байгаа хvмvvс янз бvрийн дусаагуур авч явдаг юм билээ. Тvvнийг нь vзэхэд ихэвчлэн єєртєє таарахгvйг хэрэглэж байна. Орц жорийг нь vзэхэд єєр єєр зориулалттай насны ялгаатай, ямар vед хэргэлэх гээд єєр єєр байдаг. Зарим нь нvд амраах, судас зєєллєх, єєх арилгах гээд олон янз бий. Бvр жоохон хvvхэд 40 гаруй насны нvд нь хуурайшдаг хvн дусаах ёстой дусаагуур хэрэглээд явж байсан. Витамин болгон сайн биш. Мэргэжлийн хvнээс заавар зєвлєгєє авах хэрэгтэй.

Шил зvvх нь хараагаа нэг тvвшинд барих хамгийн сайн арга http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.8594021222230144.jpg

Энэтхэг улсын нvдний их эмч доктор Р.П.Синх манай улсад хvрэлцэн ирж vзлэг, оношлогоо, хагалгаа хийж байгаа аж. Тэрбээр Дели хотын бvх Энэтхэгийн Анагаах ухааны сургуулийг тєгсєж, сургуулийнхаа тэргvvлэх Нvд судлалын хvрээлэнд нарийн мэргэжил эзэмшсэн докторын зэрэгтэй нvдний торлог, болор, шилэнцрийн эмчилгээгээр дагнан мэргэшсэн юм байна. Тэрбээр манай улсад энэ сарын 20-ныг хvртэл ажиллах юм байна. Энэтхэг улсын нvдний их эмч доктор Р.П.Синх монголчуудад хандан дараах зєвлєгєєг хvргэж байна. Багадаа эсвэл хэдэн жилийн ємнє ч юм уу тархиндаа гэмтэл авч байсан хvн эмнэлэгт заавал vзvvлж, шинжилгээ єгєх хэрэгтэй. Монголд ирээд євчтєнvvдийг vзэж байхад євчин нь ихэвчлэн сvvлийн шатандаа орсон хvмvvс хандаж байна.

Тэр хvмvvсийн эмчлэгдэх найдлага нь тэр чинээгээрээ багасна шvv дээ. Эмнэлэгт эрт хандах тусмаа таны нvд хурдан эмчлэгдэнэ гэсэн vг. Шил зvvх нь хараагаа нэг тvвшинд барих хамгийн сайн арга. Хvvхдийг бага байхад нь эмчид хандаж ямар нэг гэмтэлтэй л гэсэн бол шил зvvлгэх хэрэгтэй. Учир нь 18 нас хvрээгvй хvvхдэд торлог, болор суулгах лазерын мэс засал хийдэггvй. Насанд хvрээгvй хvvхдийн эд эс нь гvйцэд тєлжєєгvй байдаг учир хагалгаа хийх нь маш хортой.

Би 18 нас хvрээгvй байхдаа лазерын хагалгаа хийл-гэсэн нэг охиныг vзэж байсан. Тэгэхэд нvд нь хагалгаа хийхийн ємнєхєєс илvv их гэмтсэн байсан. Тиймээс насанд хvрээгvй хvvхдэд шил зvvлгэж харааных нь тvвшинг тогтоон барих нь оновчтой арга юм. 18 нас хvрээгvй хvvхдийг яаран нvдний мэс засалд оруулж болохгvй. Мән лазерийн эмчилгээ хийлгэж болохгvй. Яагаад гэвэл эд, эс нь бvрэн тєлжєєгvй байдаг учраас нvдний шил, линз хоёрын аль нэгийг зvvх нь хамгийн зєв арга. Насанд хvрсэн хойно нь шаардлагатай мэс засал хийлгээрэй гэж зєвлєх байна.

Нvдэнд євдєг гарахад... http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.0598651220182000.jpg

Зуун наст нь гайхалтай анагаах vйлчилгээтэй ургамал гэдгийг хэн хvнгvй мэдэх биз ээ. Нvдэнд євдєг гарсан vед дунд зэргийн хэмжээтэй зуун настын навчийг зvсэж аваад, цэвэр усанд угааж сэгсрээд, хутгаар зvсэж жижиглэн дээр нь нэг стакан буцалгаж хєргєсєн хvйтэн ус нэмж хийгээд тагийг нь таглаж 7 цаг байлгана. Дараа нь уусмалаа цэвэр марлиар шvvгээд, бэлэн болсон уусмалаа хєвєнд шингээж євчтэй хэсэгт хэдэн минут тавина. Энэхvv эмчилгээг єдєрт 3-5 удаа давтах бєгєєд нvдний євдєг хvндрэлгvй маш хурдан эдгэх болно.

Нvдний шил ба эрvvл мэнд

http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.6806781220095040.jpgБараан хvрээтэй, зузаан хэмжээтэй, хугардаг, хагардаг нvдний шилний эрин дуусч тvvнийг туяаны хамгаалалт бvхий, нимгэн, тєрєл бvрийн єнгийн шилнvvд орлож эхэллээ.

Харин эдгээр нь ямар vvрэгтэй, онцлогтой болох талаар хvмvvс тэр бvр мэддэггvй. Зарим шил нь зєвхєн холыг ойртуулдаг бол зарим нь гоёлын vvргийг давхар гvйцэтгэдэг байх жишээтэй. Ямартай ч шил vйлдвэрлэх технологид дэвшил гарч, орчин vед нэг хvрээнд 3 тєрлийн шилийг багтаадаг болж байгаа гэнэ.

Пластик шил
Цэвэртийлэн болон пластик шил нь хараанд ямар нэгэн нєлєє vзvvлдэггvй бєгєєд харин, ч хэд хэдэн давуу талыг агуулдгаараа онцлог гэнэ. Ийм тєрлийн шил нь хагарахгvй боловч амархан зурагдаж, гэмтдэг тул тусгай алчуур хэрэглэж арчилдаг, ил хадгалж болдоггvй байна. Нягтрал ихтэй хийгддэг учир єндєр хараатай шилийг нимгэн хэлбэрт оруулснаараа дэвшилттэй болжээ.

Тухайлбал -9-20 хvртэлх хараатай шилийг нvдний шилний тєв хэсэгт байрлуулж, ерєнхий гадаргууг нь нимгэн хийсэн учир нэг талаас vзэмжтэй, нєгєє талаас хєнгєн болжээ.

Шvvлттэй шил
Сvvлийн vед компьютерийн ємнє урт хугацаагаар суух хэрэгцээ шаардлага хvн бvрт гарч байгааг даган компьютерийн туяанаас хамгаалсан шил vйлдвэрлэгдэж эхлээд багагvй хугацаа єнгєрчээ. Уг шилэнд /пластик/ Coutage нэртэй тусгай бодис тvрхсэн байдаг тул гаднаас нь харахад солонгордог, нарны хэт ягаан туяа, компьютерийн туяанаас хамгаалагдсан байдаг байна.

Ердийн шилийг 4-6 удаа боловсруулсан байдаг бол шvvлттэй шилийг 14 удаа боловсруулдаг. Ингэснээр мєн гэрлийг єєртєє шингээх чадвартай болдог учир зураг авахуулахад гэрэл ойхоос хамгаалдаг юм байна. Ийм тєрлийн шилийг єндєр хэмтэй газар удаан хугацаагаар байлгадаггvй.

Давхар харааны шил
Нас ахих тусам хvний ойрын хараа мууддаг нь бараг хууль учир холын хараа муутай байсан хvмvvст мєн ойрын хараатай шил зvvх шаардлага гардаг билээ. Хоёр тєрлийн шилийг авч явж, солбиж зvvх тєвєгтэй асуудлыг давхар харааны шил шийджээ.

Нvдний шилний доод хэсэгт ойрын харааны хэсгийг байрлуупсан учир 30-40 см-ийн зайнд ном, сонин унших боломжтой. Харин холын зvйлийг харахдаа нvдээ бага зэрэг дээш єргєхєд л хангалттай аж. Ийнхvv нэг шилэнд хоёр тєрлийн шил байрлуулснаас гадна єндєр хєгжилтэй орнуудад бvр гурван тєрлийн шилийг байрлуулах болжээ.

Энэ нь дээд хэсэгтээ холын харааны, дунд хэсэгтээ дундын харааны, доод хэсэгтээ ойрын харааны шилийг байрлуулсан байдал юм. Мєн холын хараа муутай хvмvvс шилээ байнга зvvх хэрэгтэй байдаг аж. Учир нь шилгvй хvн холын зvйлийг харахдаа нvдээ хvчилж, онийлгодог нь торлог бvрхvvлдээ /марль мэт сvлжсэн торон/ ачаалал єгч байгаа хэрэг бєгєєд энэхvv торлогийн нягтрал нь сунаж улмаар хараа муудах аюултай. Мєн нvдний орчмын арьс сунан vрчийж гоо сайханд ч гэсэн сєргєєр нєлєєлдєг байна.

Харааны эрүүл ахуйн энгийн дэглэмүүд

http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.2755191219481999.jpgНvд бол хvний мэдрэхvйн эрхтэнvvдээс хамгийн нарийн зохион байгуулалттай эмзэг эрхтэн бєгєєд харах эрхтэнийхээ тусламжтайгаар хvний танин мэдэх vйл ажиллагааны 90% хvртлэх нь явагддаг.

Мэдээлэл технологийн єндєр хєгжлийн єнєє vед нvдний ойр харааны ачаалал эрс нэмэгдсэнээр хотжилтын эмгэгийн нэг болох хараа муудалт ихэсч хvvхэд залуучуудад элбэг тохиолдох боллоо.

Vйл ажиллагааны хямралд нvдээ оруулахгvйн тулд харааны эрvvл ахуйн энгийн дэглэмийг сахихаас л эхэлж урьдчилан сэргийлэх хэрэгтэй.

1. Ойр харааны ажлын vед нvдэндээ дарамт учруулахгvйгээр зєв сууж дадах хэрэгтэй.Vvнд: толгой,нуруу цэх,цээж тэнэгэр,хєл улаараа бvрэн гишгэсэн , уншиж бичиж байгаа нь нvднээс 20-40 см-н зайтай, 2 гараа ширээн дээр тавьж суух нь зєв суулт юм. Ихэнх тохиолдолд сургууль гэртээ буруу сууж хичээллэж ажилласнаас биеийн галбирт єєрчлєлт орж нуруу мурийж бєгтийх явдал ч гардаг.

2.Хэвтэж уншиж,vзэх нь нvдний цусан хангамжийг муутган гэрлийн тусгал буруу байдгаас нvдний булчин цуцаж хараанд муугаар нєлєєлдєг байна.

3.Нvдийг ядраадаг харш нєлєєний нэг бол амралт дэглэмгvй телевизийн нэвтрvvлэг vзэх явдал мєн.

3 хvртлэх насны хvvхдэд ядраах нєлєєтэй учраас телевизор vзvvлэх нь хортой. Бага насны хvvхэд єдєрт 1-1.5 цагийн л нэвтрvvлэг vзэх харааны чадвартай. Ямар ч насны хvн дэлгэц удаан ширтэхэд нvд сульдаж байгаа нь мэдрэгддэгийг хvvхдvvд бага ухаардаг .

4. Орчин vед дэлгэцтэй ажилладаг хэрэглээ харааны ачааллыг эрс нэмэгдvvлж байгаа ньтодорхой. Харааг алсын зайнд шилжvvлэх дасгал хийхээс эхлэн нvдээ амраах боломжуудыг сайн анхаарах шаардлага улам л єндєр тавигдлаа гэсэн vг юм

http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.3418631205170856.jpgНүдний даралт ихсэх өвчнөөс сэргийлье

Нүдний даралт ихсэх өвчнөөс эртхэн сэргийлэхгүй бол хараагүй болох аюултай юм, иймээс нүдний даралт ихсэх өвчнийг эмчлэхийн зангилаа нь эрт эмчлүүлэх явдал болно, эрт эмчлүүлэхийн угтвар нөхцөл нь эрт илрүүлж, оношлох явдал юм. Нүдний даралт ихсэх өвчнийг эрт илрүүлбэл, харааны мэдрэл хөнгөн гэмтсэн юм уу даамжирхаас нь өмнө эмчлүүлж нэлээд сайн үр дүнтэй болох юм. Иймээс нүдний даралт ихсэх өвчнийг эрт илрүүлэхийн тулд, биед чинь доорохи байдал мэдэгдвэл бушуухан эмнэлэгт очиж нүдний даралт ихсэх өвчний шинжилгээ хийлгэх хэрэгтэй юм.

1. Биеийн шинжилгээ хийлгээд нүдний даралт ихсэх өвчин байж болзошгүй юм гэж магадлаж байгаа хүмүүс багтаж байна. 40 нас хүрвэл эрхбиш жил бүр тогтмол хугацаатайгаар нүдний даралт, нүдний ухархайн шинжилгээ хийлгэх хэрэгтэй юм.

2. Төрөл угсаанд нь нүдний даралт ихсэх өвчинтэй хүн байсан бол гэр бүлийн хүн болгонд нарийн хянамгай шинжилгээ хийж, шаардлагатай гэж үзвэл эрхбиш тогтмол хугацаатайгаар шинжилгээ хийлгэж байх хэрэгтэй.

3. Нэг нүд нь нүдний даралт ихсэх өвчинтэй гэж оношлогдсон байвал, нөгөө нүдэндээ байнга шинжилгээ хийлгэж байх хэрэгтэй.

4. Нүдний даралт ихсэх өвчинд холбоотой өвчин эмгэг болох чихэр шижин өвчин, цусны даралт өндөр, дор болсон, тослог зүйл нь нэмэгдсэн зэрэг хүмүүс бас ямагт шинжилгээ хийлгэж байх хэрэгтэй юм.

5. Нүдний даралт ихсэх өвчинд холбоотой бусад нүдний өвчинтэй хүмүүс, тухайлбал, ойрын харалган, холын харалган, ухархайнаас нь цус гарсан хүмүүс болно.

6. Нүдний даралт ихсэх өвчинд нэрвэгдсэний байнгын илрэл гэвэл, нүд хавагнах, толгой өвдөх, нүд эрээлжлэх, хараа муудах зэрэг болно.

Дээрх илрэлтэй хүн бүхнийг бас нүдний даралт ихсэх өвчинд нэрвэгдлээ гэж үзэхийн аргагүй юм, анхны шинжилгээгээр өвчины байдал мэдэгдээгүй боловч хойшид ийм өвчинд нэрвэгдэхгүй гэж батлахын аргагүй юм. Иймээс тогтсон хугацаанд нүдний өвчиний шинжилгээ хийлгэж байхыг нүдний тасгийн эмч санал болгож байна. Оношлох ба эмчилхийг саатуулахгүй байхын тулд нүдний даралт ихсэх өвчинд нэрвэгдсэнийг оношлохоос өмнө болгоожлон сэргийлж, хөнгөн хуудам хандаж яасан ч болохгүй юм.

Нүдний даралт ихсэх өвчин мөн болохыг оношлохтой зэрэг эмчилгээ хийлгэх хэрэгтэй. Эмчлүүлж байгаагийн зорилго нь нүдний даралтыг бууруулж, харааны мэдрэл гэмтэхээс сэргийлж, харааны чадавхыг хамгаалхын төлөө юм. Эмчлэх арга барилд нь эм бэлдмэлээр эмчлэх, лазер гэрлээр эмчлэх, хагалгаа хийж эмчлэх зэрэг багтаж байна. Адил бус төрөл зүйл, адил бус үе шатны нүдний даралт ихсэх өвчнийг адил бус арга барилаар эмчилж, эмч нь өвчтөний бодитой байдлыг үндэслэн, эмчлэн анагаах бодитой төсөл боловсруулан тогтоодог байна.

Нүдний даралт ихсэх нь нүдний дотоод шингэнтэй холбоотой байдаг

http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.8510391204031014.jpgНүдний даралт ихдэлт буюу глауком нь нүдний дотоод даралт нэмэгдсээр, харааны мэдрэлийг гэмтээдэг архаг өвчин юм. Энэ өвчин нэлээд өргөн тархсан өвчин бөгөөд статистик мэдээнээс үзвэл дэлхийн хараагүйчүүдийн 1/3 нь энэ өвчний улмэаас хараагаа алдсан байдаг аж. Глаукомоор өвдөгсдийн дийлэнх нь 40 гарсан хүмүүс байдаг ч залуучууд, хүүхдүүд ч өвдөх нь цөөнгүй.

Хүний нүдэнд шинжлэх ухааны нэрээр бол усархаг чийг гэгддэг нэгэн төрлийн өвөрмөц шингэн байнга үүсч байдаг. Энэ усархаг чийг нь нүдний урд камер (эвэрлэг ба торлог хоёрын хооронд) болон хойд камер (торлог ба болор хоёрын хооронд) төвлөрдөг. Урд камерын буланд байдаг маш нарийн шинжгэн дамжуулах системийн тусламжтайгаар энэ усархаг чийг нь нүднээс гарч судсанд орж байдаг. Үүсч байгаа усархаг шингэн ба нүднээс гадагшилж байгаа усархаг шингэн хоорондын тэнцвэр нь нүдний дотоод даралтыг тодорхойлж байдаг. Нүдний дотоод даралт гэдэг нь хананд дотроос өгч байгаа даралт юм. Хэвийн үед энэ даралт нь м.у.б. 16-25 мм-тэй тэнцүү байдаг. 

Хэрэв энэ дотоод даралт ихэсвэл нүдний алим нь харааныхаа мэдрэлийг дарж,  гэмтээдэг. Үүний улмаас хүний хараа муудаж эхлэх бөгөөд харааны мэдрэл үхжвэл хүн сохорно. Хамгийн аюултай ингэж алдсан харааг дахин сэргээх боломжгүй юм. 

Нүдний дотоод даралт ихсэх нь нүдний дотоод шингэн хэт их үүсэх,эсвэл гадагшлалтад нь гэмтэл гарсны улмаас үүсдэг.

Сэтгэл санааны хүнд цохилт, мэдрэлийн хэт ачаалал, архи, тамхи болон бусад зүйлийн хордлого, зүрх судасны өвчин (даралт ихсэх, судас хатуурах), дотоод шүүрлийн өвчин (чихрийн шижин) зэрэг нь нүдний даралт ихдэлт буюу глаукомыг үүсэх түлхэц болох эрсдэлтэй. Эдгээрээс гадна удамшлын хүчин зүйлийн нөлөөгөөр нүдний даралт ихсэх хандлагатай байх нь цөөнгүй. 

Нүдний дотоод даралт ихэссэнийг дараах шинж тэмдгүүд харуулж болно, үүнд:

-Үе үе нүд харанхуйлах
-Гэрлийн эх үүсвэр солонгорсон хүрээтэй харагдах
-Нүд эвгүй оргих, хүндрэн, мэнрэх мэдрэмж төрөх
-Нүд нойтон оргих
-Нүдээр үл мэдэг хатгуулна
-Харуу бүрийд харах чадвар мууддаг
-Нүдний эргэн тойрон үл мэдэг өвдөх
-Нүд үе үе улайж загатнах

Зарим хэлбэрийн глаукомын үед нүдний даралт үе үе огцом нэмэгддэг. Ингэхэд нүдээр  хүчтэй өвдөх, дотор муухайрах, бөөлжих, бие сульдан өвдсөн нүдний хараа эрс мууддаг.

Нүдний даралт ихдэлтийн үед зөв оношыг зөвхөн нүдний эмч тавьдаг. Улмаар дээрх өгүүлсэн шинж тэмдэг илрэн нүдний дотоод даралт ихэссэн байж магадгүй гэсэн сэжиг төрвөл цаг алдалгүй эмчид үзүүлэх шаардлагатай. Зөвхөн цаг алдалгүй хийсэн эмчилгээ л үр дүнтэй байдгийг анхаарах хэрэгтэй.

Эмч нь нүдний дотоод даралтыг хэмжээд харааг шалган, нүдний угын үзлэг хийдэг. Мөн харааны мэдрэлийн гэмтлийг тодорхойлох шинжилгээ өгнө.

Хэрэв ойр төрлийн хүмүүсээс нүдний даралт ихдэлтээр өвдөж байсан, өвдсөн, 45 дээш настай бол жил болгон нүдний эмчид хандан бүрэн шинжилгээнд орж байх хэрэгтэй. 

Эмчилгээг нүдний даралт багасгадаг дуслаар эхэлнэ. Мөн нүдний цусан хангамж, бодисын солилцоо сайжруулах эмийг өгдөг. Хэрэв эм тус болохгүй бол нүдний даралт ихдэлтийн эсрэг хагалгаа шаардлагатай. Хагалгаа нь янз бүр байдаг. Заримыг нь лазераар хийдэг, зарим нь нүдний алимыг нээдэг. Нүдний даралт ихдэлтийн эсрэг ихэнх хагалгааны зорилго нь нүднээс илүүдэл шингэнийг гарахад чигэлсэн байдаг ч шингэн үүсэлтийг багасгахад чиглэсэн хагалгааг тун цөөн ч гэлээ ч бас хийдэг.

Хэрэв нүдний даралт нь огцом ихэдсэн хүнд нэн яаралтай тусламж үзүүлэх шаардлагатай байдаг.

Нүдний даралт ихдэлттэй хүмүүс дараах зарчмыг баримтлах хэрэгтэй:

-Атропин, белладон, кофейн, стрихнин агуулсан бэлдмэлийг хэрэглэхгүй байх,
-Нүдний даралт ихдэлт буюу глаукомтой гэдгээ өрхийн эмч, эмчлэгч эмчдээ мэдэгдэх
-Нүдний өвчнөөс бусад судас хатуурах, даралт ихсэх, чихрийн шижин зэрэг өөр өвчтэй бол тухайн өвчний ерөнхий эмчилгээг глаукомын эсрэг эмчилгээтэй хавсран хийлгэнэ
-Бусад мэргэжилтнүүдийн зөвлөсөн, өгсөн эм, бэлдмэлийг хэрэглэхийн өмнө нүдний эмчээс зөвлөгөө авч байх
-Ажил, гэртээ стрессээс зайлсхийх
-Өдөрт 8 цагаас багагүй цаг унтах (өндөр дэртэй)
-Шөнийн ээлжинд ажиллах, хүнд юм өргөхөөс зайлсхийх
-Эрүүл агаарт гарч, гимнастикаар хичээллэх /спортоор хичээллэхгүй/
-Зурагтыг ямагт өрөөний гэрлээ асааж үзэж байх. Харанхуйд үзэхээс зайлсхийх 
-Нүдийг ядраахгүйн тулд гэрэлгэ сайтай газар ном, сонин үзэж байх
-Халуун наранд малгайгүйгээр удаан явахаас зайлсхийх
-Архи ууж, тамхи татаж болохгүй
-Тостой, шарсан, давсалсан бүтээгдэхүүн идэхгүй байх
-Цагаан хоол илүү хэрэглэж байх
-Шингэнийг хоногт 1,5 литр хүртэл хязгаарлах
-Ходоод гэдэсний үйл ажиллагаандаа хяналт тавьж, өтгөн хаталтаас сэргийлэх
-Хүйтэн усанд сэлэхгүй байх, өвөл дулаан хувцаслах
-Халуун устай ванн, сауна уранд сууж болохгүй.

зүрх

2010 оны 10-р сарын 28 Нийтэлсэн ganbat
Таныг мэндлэхээс олон сарын өмнө нэг ч хором зогсолтгүй, цээжин дотор чинь ТҮГ-ТҮГ цохилж эхэлсэн бяцхан эрхтэнийг та сонсож байв уу? Энэ бол таны хөдөлгүүр ”зүрх” хэмээх эрхтэн билээ. Хэзээ ямагт таны төлөө цохилох, одоо ч цохилсоор буй ЗҮРХ-би өөрийнхөө талаар бага ч болов мэдээлэл хүргэе.Эхийн хэвлийд 19 хоногтойд өвөрмөц нэгэн эсийн олонлогоос бий болж эхэлсэн юм. Анхандаа бөмбөрцөг мэт байснаа, аажмаар тасалгаанууд үүсэж, дараа нь судсууд бий болж эхлэв. Уг нь биеийн тань бусад эсүүд бүгд хамтдаа нэг эсээс гаралтай ч олшрох тусам бие биеээсээ ялгаатай болов.

Бусад эрхтнүүд дөнгөж хэдэн өдөртэйд нь шөрмөс, арьс, мөгөөрс, булчин гэх мэт өөр өөр ажилтай болов. Эдгээр нь намайг бүрдүүлэгч эсүүд бөгөөд маш өвөрмөу үүрэг, үйл ажиллагаатай байв. Тодорхой нэг тоонд хүрмэгц яг 22 хоногтойд хязгааргүй хугацаагаар ажиллахаар эхлэв. Эд, эсүүдийн хамтын ажиллагааны үр дүнд гарах авиаг та бүхэн “зүрхний цохилт” гэж мэднэ. Үнэндээ та энэхүү цохилтуудыг тэр бүр их анзаардаггүй. Харин ихээхэн хурдтай гүйхэд хөл тань цусаар хангагдаж, миний цохилтууд ихсэх тэр үед л анзаарна. Яг л ийм үүргийг би гүйцэтгэх бөгөөд ерөөсөө намайг ядардаггүй мэт ойлгодог. Хэрвээ би таны тархинд цус шахахгүй бол та сарвуугаа ч хөдөлгөж чадахгүй байхсан. Бие махбодийн чинь суурь болох бүх эсүүдийн /магадгүй 100 триллион/ өөр өөр тэжээлээ авах, амьсгал авах, илүүдэл бүтээгдэхүүнээ ялгаруулах зэрэг өвөрмөц үйл хийхэд хамгийн түрүүнд миний хэрэгцээ болдон. Яагаад вэ?

Учир нь миний тасралтгүй ажиллагааны үндсэн дээр бүх төрлийн хэрэгцээ хангагдаж байдаг. Иймээс үр хөврөл бий болох явцад бүхий л системээс өмнө би ажиллаж эхэлдэг.Ямар хугацаагаар ажиллахаа өөрөө ч мэдэхгүй. Намайг зогсоох олон янзын шалтгаан бий. Үнэндээ ингэж ажиллаж байгаадаа өөрөө хүртэл гайхна. Аваар ослын үед шархдах болон судасны гэмтлээр нөхцөлдсөн цус алдалтын эсрэг надад ноцгой программ хийсэн хэдий ч цжс алдалтыг зогсоохгүй, шархыг оёхгүй обл би туйлдаж, үүргээ гүйцэтгэж чадахаа болино. Мөн зарим хоронд маш хурдан хордоно.За яахав, үнэндээ наймаг гутралд хүргэх юм бол танй замбараагүй амьдрал, хөдөлгөөнгүйдэл бөгөөд залхуурал юм. Бас байнга стресстэй байх, дандаа хэрэлдэж явах чинь намайг хүнрэлд хүргэдэг. Гэсэн ч би тэвчээртэй ажиллаж байдаг.


Гэхдээ зарим хүнд “одоо боллоо гэх шиг, эсвэл таныг орхилоо” гэх мэт үйл ажиллагаагаа суларуулж эхэлдэд “ Алив эмч ээ, хурдлаарай1…. Эм тариа, массаж… “ гээд явчихна. “Хүү минь, наймаг ийм байдалд хүргэх хүртлээ санаа бодол чинь хаана байсан бэ? Үүнээс гадна өөх тостой хоол зогсолтгүй идэж, завгүй байдгийг миний “доод хөрш-ходоод” байнга мэдээлнэ. Ходоод томрохоороо намайг шахаж, тэр үед би хүссэн хүсээгүй зогсох болно. Хэрвээ би ингээд үргэлжлүүлээд байвал хавхагууд маань өөхөлж, хөдлөхөд бэрх болно. Гол артерийн судас бөглөрнө.

Титэм судас маань угаасаа нарийхан учир түргэн бөглөрнө. Үүнээс болж тэжээлээ авч чадахгүй бол надад бүү гомдоорой. Өглөөнөөс орой хүртэл хүртэл зурагтын өмнө суудаг, ямар нэшэн хөдөлгөөн байхгүй, дэлгүүрт хүртэл машинаар явдаг биз дээ. Ингэж ерөөсөө болохгүй л дээ. Харин тодорхой цагт гимнастик хийж байвал зүгээрсэн. Миний гол үүрэг гүйцэтгэдэг булчингуудын ширхэгүүд дүүрэлт бүрд агших, сулрах үйлдлийг хийхэд би хэлбэрээ өөрчлөхгүй, цээжний хөндийд байрандаа л ажиллаж байдаг. Энэ үйл явцад хавхлагууд маань үрэлтээс сэргийлэх зорилготой “үнгэлцэг” гэгдэх 2 давхар халсь байдаг. Энэ нь аливаа үрэлт гэмтлийг хязгаарладаг.Би 4 тасалгаанаас бүрдсэн бөгөөд насос мэт ажилладаг.

Дээрх тасалгаануудыг “тосгуур” гэх ба баруун талд нь биеэд хуримтлагдсан бохир цус, зүүн талынхад нь уушигэанд цэвэрлэгдсэн хүчилтөрөгчтэй цус ирдэг. Энэ тасалгаанудын хүч нь сул байдаг тул дотор нь ирсэн цусыг доод тасалгаанд шахаж оруулах хүч л байдаг. Ховдол гэж нэрлэгдэх доод тасалгаануудын хана зузаан, хүчтэй булчинтай тул өндөр даралтыг үүсгэнэ. Зүүн талын ховдлын хүч нь илүү бөгөөд хана нь бусдаас зузаан учир агшихдаа цусыг өндөр даралт, хурдтайгаар бүх биед тараана. Аорт гэж нэрлэгдэх зузаан, өргөн судсаар бүр эрхтэнгүүдэд хүрэлцээтэй цус сэлбэгдэнэ.

Эдгээр тасалгаануудын нэг нэгийн араас тодорхой хугацаанд агших ба энэ үед хоорондох хавхлагуудын нээгдэх, цус дараагийн тасалгаанд эсвэл гол судаст яг хугацаандаа шахах, дараа _нь цус дамжуулсан газраас буцаж оруулахгү йн тулд хавхлагууд хугацаандаа хаагдах нь маш чухал. Уг хугацааны координаци, автомат мэдрэлээс цахилгаан гүйдэл бий болсоноор нөхцөлддөг. Хавхлаглагуудын нээгдэх, хаагдах хугацаанд өөрчлөлт орох, эсвэл өөхөлснөөс сайн хаагдахгүй цус алдвал, эдгээрийг зарим өвчнүүд болгон мэднэ. Тосгуур болон ховдлын хоорондох хавхлагуудын илүү даралтын нөлөөнд буцаж эргэхгүй байхын тулд эдгээрийн дор зарим утаснууд наалдсан байдаг. Тэдгээрийн үзүүр нь ховдлын дотор хананд шигдсэн байна.

Таныг унтаж байхад ч би ажиллаж байдаг. Хийж байгаа ажлаас хамаараад үе үе хурдаа өөрчилнө. Таныг унтаж байхад би тайван байна. Харин сэрэх, хоол идэх, гүйх, биеийн хүчний ажил хийхэд маш хурдтайгаар ажиллаж бүх эд эрхтэнд хүрэлцээтэй цусаар хангана.Өвөрмөц бодисын солилцооны үр дүнд ядрах гэж юу байдгийг мэдэхгүй, агших, сулрах үеийн хооронд секундын аравны нэг орчим хугацааг “амралтын агшин” гэж болно. Булчингийн ширхэгүүд нэгэн зэрэг агшиж, сулрахын тулд агшилтын мэдээлэл маш нарийн тооцоотойгоор нэгэн зэрэг ирэх хэрэгтэй.

Надад байдаг автомат төв дэх эсүүдийн энергийн дохио гаргахын тулд эсийн дотор, гаднах ионы тэнцвэр алдагдах бөгөөд дахиад бий болох нь секундын орчим богино хугацаанд болох урвалаар явагдана. Уг эсүүд автоматаар энерги бий болгож наймаг ажиллуулж байгаа ч би бүрэн хамааралтай биш. Ажиллахад минь тархинаас ирэх “тушаал” хэрэгтэй. Тиймээс айх, уурлах, гутрахад миний ажиллах нөхцөл ч өөрчлөгддөг.

нүд

2010 оны 10-р сарын 28 Нийтэлсэн ganbat

Єдєрт хоёр хvн точилд нvдээ

http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.1106971226639802.jpgСvхбаатар дvvргийн эрvvл мэндийн нэгдэлийн нvдний эмч Ю.Адьяа нvдний євчлєл ихэссэн тухай ярьж байна.

-Нулимс гоождог халдварт євчин тархаж байна гэх юм. Vнэн vv?
-Нулимс гоожиж нvдний эвэрлэг бvрхэвчийг маш богино хугацаанд гэмтээсэн євчин Баянгол дvvрэгт гарсан байна лээ. Дахиж ийм тохиолдол гараагvй ч гарахыг vгvйсгэхгvй.

-Нvдний євчлєл сvvлийн vед ихсээд байгаа юм уу?
-Статистик vзvvлэлтэс харахад нvдний євчлєл ихэссэн байдаг. Миний хувьд ч бас єдрийн ачаалал нэмэгдсэн. Єдєрт 60-100 хvн vзэж байна.

-Хээ тийм vv, ямар євчлєл их байна вэ?
-Сvvлийн жилvvдэд ослоор хараагvй болох явдал их байгаа нь сэтгэл тvгшээж байна. Тухайлбал єдєрт хоёр гурван хvн точил, хєрєє рам дээр ажиллаж байгаад нvдэндээ vртэс оруулчихаад ирж байна. Ажлын байрны аюулгvй ажиллагаа, хєдєлмєр хамгаалалд анхаарах хэрэгтэй болж байна. Бас химийн бодистой буруу харьцаж нvдэндээ оруулах явдал их гардаг.

-Насаар
нь авч vзвэл ямар байна вэ?
-Урьд нь 15 наснаас нvдний євчлєл эхэлдэг байсан. Одоо зургаан наснаас нvдний хараа муудах євчин эхэлж байгаа нь аймшигтай юм. Энэ нь орчин vеийн техникийн хєгжил дэвшилтэй холбоотой юм. Хvvхдvvд компьютер тоглоом их тоглож нvдээ муутгаж байна. Компьютер их ширтдэг хvн "нисдэг вирус" гэдэг євчин тусч байгаа.

-Компьютерээр хараа шалгаад шил тааруулах нь их байна. Энэ зєв vv?
-Уг нь ингэж оношлох нь зvйтэй. Гэхдээ мэргэжлийн хvмvvс байвал зvгээр. Гэтэл мэргэжлийн бус нэг худалдагч єєрийн дураар нvдний шил тааруулж єгч байгаа нь зvйд нийцэхгvй. Тэд хvний нvдний хараа шалгаад насыг нь харгалзаж байгаад харааны шилний хэмжээг нь бууруулаад єгчихєєд байна. Тэгээд хэсэг хугацааны дараа тэр хvний хараа улам муудаж байгаа юм. Аль ч эмнэлгийн нvдний эмч нар vнэхээр ачаалалтай ажиллаж байгаа нь дээрх явдалтай шууд холбоотой. Нvдний эмч нар vvний эсрэг тэмцээд дийлэхгvй байна.

-Янз бvрийн нvдний дусаагуур хэрэглэх нь зєв vv?
-Vзvvлж байгаа хvмvvс янз бvрийн дусаагуур авч явдаг юм билээ. Тvvнийг нь vзэхэд ихэвчлэн єєртєє таарахгvйг хэрэглэж байна. Орц жорийг нь vзэхэд єєр єєр зориулалттай насны ялгаатай, ямар vед хэргэлэх гээд єєр єєр байдаг. Зарим нь нvд амраах, судас зєєллєх, єєх арилгах гээд олон янз бий. Бvр жоохон хvvхэд 40 гаруй насны нvд нь хуурайшдаг хvн дусаах ёстой дусаагуур хэрэглээд явж байсан. Витамин болгон сайн биш. Мэргэжлийн хvнээс заавар зєвлєгєє авах хэрэгтэй.

Шил зvvх нь хараагаа нэг тvвшинд барих хамгийн сайн арга http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.8594021222230144.jpg

Энэтхэг улсын нvдний их эмч доктор Р.П.Синх манай улсад хvрэлцэн ирж vзлэг, оношлогоо, хагалгаа хийж байгаа аж. Тэрбээр Дели хотын бvх Энэтхэгийн Анагаах ухааны сургуулийг тєгсєж, сургуулийнхаа тэргvvлэх Нvд судлалын хvрээлэнд нарийн мэргэжил эзэмшсэн докторын зэрэгтэй нvдний торлог, болор, шилэнцрийн эмчилгээгээр дагнан мэргэшсэн юм байна. Тэрбээр манай улсад энэ сарын 20-ныг хvртэл ажиллах юм байна. Энэтхэг улсын нvдний их эмч доктор Р.П.Синх монголчуудад хандан дараах зєвлєгєєг хvргэж байна. Багадаа эсвэл хэдэн жилийн ємнє ч юм уу тархиндаа гэмтэл авч байсан хvн эмнэлэгт заавал vзvvлж, шинжилгээ єгєх хэрэгтэй. Монголд ирээд євчтєнvvдийг vзэж байхад євчин нь ихэвчлэн сvvлийн шатандаа орсон хvмvvс хандаж байна.

Тэр хvмvvсийн эмчлэгдэх найдлага нь тэр чинээгээрээ багасна шvv дээ. Эмнэлэгт эрт хандах тусмаа таны нvд хурдан эмчлэгдэнэ гэсэн vг. Шил зvvх нь хараагаа нэг тvвшинд барих хамгийн сайн арга. Хvvхдийг бага байхад нь эмчид хандаж ямар нэг гэмтэлтэй л гэсэн бол шил зvvлгэх хэрэгтэй. Учир нь 18 нас хvрээгvй хvvхдэд торлог, болор суулгах лазерын мэс засал хийдэггvй. Насанд хvрээгvй хvvхдийн эд эс нь гvйцэд тєлжєєгvй байдаг учир хагалгаа хийх нь маш хортой.

Би 18 нас хvрээгvй байхдаа лазерын хагалгаа хийл-гэсэн нэг охиныг vзэж байсан. Тэгэхэд нvд нь хагалгаа хийхийн ємнєхєєс илvv их гэмтсэн байсан. Тиймээс насанд хvрээгvй хvvхдэд шил зvvлгэж харааных нь тvвшинг тогтоон барих нь оновчтой арга юм. 18 нас хvрээгvй хvvхдийг яаран нvдний мэс засалд оруулж болохгvй. Мән лазерийн эмчилгээ хийлгэж болохгvй. Яагаад гэвэл эд, эс нь бvрэн тєлжєєгvй байдаг учраас нvдний шил, линз хоёрын аль нэгийг зvvх нь хамгийн зєв арга. Насанд хvрсэн хойно нь шаардлагатай мэс засал хийлгээрэй гэж зєвлєх байна.

Нvдэнд євдєг гарахад... http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.0598651220182000.jpg

Зуун наст нь гайхалтай анагаах vйлчилгээтэй ургамал гэдгийг хэн хvнгvй мэдэх биз ээ. Нvдэнд євдєг гарсан vед дунд зэргийн хэмжээтэй зуун настын навчийг зvсэж аваад, цэвэр усанд угааж сэгсрээд, хутгаар зvсэж жижиглэн дээр нь нэг стакан буцалгаж хєргєсєн хvйтэн ус нэмж хийгээд тагийг нь таглаж 7 цаг байлгана. Дараа нь уусмалаа цэвэр марлиар шvvгээд, бэлэн болсон уусмалаа хєвєнд шингээж євчтэй хэсэгт хэдэн минут тавина. Энэхvv эмчилгээг єдєрт 3-5 удаа давтах бєгєєд нvдний євдєг хvндрэлгvй маш хурдан эдгэх болно.

Нvдний шил ба эрvvл мэнд

http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.6806781220095040.jpgБараан хvрээтэй, зузаан хэмжээтэй, хугардаг, хагардаг нvдний шилний эрин дуусч тvvнийг туяаны хамгаалалт бvхий, нимгэн, тєрєл бvрийн єнгийн шилнvvд орлож эхэллээ.

Харин эдгээр нь ямар vvрэгтэй, онцлогтой болох талаар хvмvvс тэр бvр мэддэггvй. Зарим шил нь зєвхєн холыг ойртуулдаг бол зарим нь гоёлын vvргийг давхар гvйцэтгэдэг байх жишээтэй. Ямартай ч шил vйлдвэрлэх технологид дэвшил гарч, орчин vед нэг хvрээнд 3 тєрлийн шилийг багтаадаг болж байгаа гэнэ.

Пластик шил
Цэвэртийлэн болон пластик шил нь хараанд ямар нэгэн нєлєє vзvvлдэггvй бєгєєд харин, ч хэд хэдэн давуу талыг агуулдгаараа онцлог гэнэ. Ийм тєрлийн шил нь хагарахгvй боловч амархан зурагдаж, гэмтдэг тул тусгай алчуур хэрэглэж арчилдаг, ил хадгалж болдоггvй байна. Нягтрал ихтэй хийгддэг учир єндєр хараатай шилийг нимгэн хэлбэрт оруулснаараа дэвшилттэй болжээ.

Тухайлбал -9-20 хvртэлх хараатай шилийг нvдний шилний тєв хэсэгт байрлуулж, ерєнхий гадаргууг нь нимгэн хийсэн учир нэг талаас vзэмжтэй, нєгєє талаас хєнгєн болжээ.

Шvvлттэй шил
Сvvлийн vед компьютерийн ємнє урт хугацаагаар суух хэрэгцээ шаардлага хvн бvрт гарч байгааг даган компьютерийн туяанаас хамгаалсан шил vйлдвэрлэгдэж эхлээд багагvй хугацаа єнгєрчээ. Уг шилэнд /пластик/ Coutage нэртэй тусгай бодис тvрхсэн байдаг тул гаднаас нь харахад солонгордог, нарны хэт ягаан туяа, компьютерийн туяанаас хамгаалагдсан байдаг байна.

Ердийн шилийг 4-6 удаа боловсруулсан байдаг бол шvvлттэй шилийг 14 удаа боловсруулдаг. Ингэснээр мєн гэрлийг єєртєє шингээх чадвартай болдог учир зураг авахуулахад гэрэл ойхоос хамгаалдаг юм байна. Ийм тєрлийн шилийг єндєр хэмтэй газар удаан хугацаагаар байлгадаггvй.

Давхар харааны шил
Нас ахих тусам хvний ойрын хараа мууддаг нь бараг хууль учир холын хараа муутай байсан хvмvvст мєн ойрын хараатай шил зvvх шаардлага гардаг билээ. Хоёр тєрлийн шилийг авч явж, солбиж зvvх тєвєгтэй асуудлыг давхар харааны шил шийджээ.

Нvдний шилний доод хэсэгт ойрын харааны хэсгийг байрлуупсан учир 30-40 см-ийн зайнд ном, сонин унших боломжтой. Харин холын зvйлийг харахдаа нvдээ бага зэрэг дээш єргєхєд л хангалттай аж. Ийнхvv нэг шилэнд хоёр тєрлийн шил байрлуулснаас гадна єндєр хєгжилтэй орнуудад бvр гурван тєрлийн шилийг байрлуулах болжээ.

Энэ нь дээд хэсэгтээ холын харааны, дунд хэсэгтээ дундын харааны, доод хэсэгтээ ойрын харааны шилийг байрлуулсан байдал юм. Мєн холын хараа муутай хvмvvс шилээ байнга зvvх хэрэгтэй байдаг аж. Учир нь шилгvй хvн холын зvйлийг харахдаа нvдээ хvчилж, онийлгодог нь торлог бvрхvvлдээ /марль мэт сvлжсэн торон/ ачаалал єгч байгаа хэрэг бєгєєд энэхvv торлогийн нягтрал нь сунаж улмаар хараа муудах аюултай. Мєн нvдний орчмын арьс сунан vрчийж гоо сайханд ч гэсэн сєргєєр нєлєєлдєг байна.

Харааны эрүүл ахуйн энгийн дэглэмүүд

http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.2755191219481999.jpgНvд бол хvний мэдрэхvйн эрхтэнvvдээс хамгийн нарийн зохион байгуулалттай эмзэг эрхтэн бєгєєд харах эрхтэнийхээ тусламжтайгаар хvний танин мэдэх vйл ажиллагааны 90% хvртлэх нь явагддаг.

Мэдээлэл технологийн єндєр хєгжлийн єнєє vед нvдний ойр харааны ачаалал эрс нэмэгдсэнээр хотжилтын эмгэгийн нэг болох хараа муудалт ихэсч хvvхэд залуучуудад элбэг тохиолдох боллоо.

Vйл ажиллагааны хямралд нvдээ оруулахгvйн тулд харааны эрvvл ахуйн энгийн дэглэмийг сахихаас л эхэлж урьдчилан сэргийлэх хэрэгтэй.

1. Ойр харааны ажлын vед нvдэндээ дарамт учруулахгvйгээр зєв сууж дадах хэрэгтэй.Vvнд: толгой,нуруу цэх,цээж тэнэгэр,хєл улаараа бvрэн гишгэсэн , уншиж бичиж байгаа нь нvднээс 20-40 см-н зайтай, 2 гараа ширээн дээр тавьж суух нь зєв суулт юм. Ихэнх тохиолдолд сургууль гэртээ буруу сууж хичээллэж ажилласнаас биеийн галбирт єєрчлєлт орж нуруу мурийж бєгтийх явдал ч гардаг.

2.Хэвтэж уншиж,vзэх нь нvдний цусан хангамжийг муутган гэрлийн тусгал буруу байдгаас нvдний булчин цуцаж хараанд муугаар нєлєєлдєг байна.

3.Нvдийг ядраадаг харш нєлєєний нэг бол амралт дэглэмгvй телевизийн нэвтрvvлэг vзэх явдал мєн.

3 хvртлэх насны хvvхдэд ядраах нєлєєтэй учраас телевизор vзvvлэх нь хортой. Бага насны хvvхэд єдєрт 1-1.5 цагийн л нэвтрvvлэг vзэх харааны чадвартай. Ямар ч насны хvн дэлгэц удаан ширтэхэд нvд сульдаж байгаа нь мэдрэгддэгийг хvvхдvvд бага ухаардаг .

4. Орчин vед дэлгэцтэй ажилладаг хэрэглээ харааны ачааллыг эрс нэмэгдvvлж байгаа ньтодорхой. Харааг алсын зайнд шилжvvлэх дасгал хийхээс эхлэн нvдээ амраах боломжуудыг сайн анхаарах шаардлага улам л єндєр тавигдлаа гэсэн vг юм

http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.3418631205170856.jpgНүдний даралт ихсэх өвчнөөс сэргийлье

Нүдний даралт ихсэх өвчнөөс эртхэн сэргийлэхгүй бол хараагүй болох аюултай юм, иймээс нүдний даралт ихсэх өвчнийг эмчлэхийн зангилаа нь эрт эмчлүүлэх явдал болно, эрт эмчлүүлэхийн угтвар нөхцөл нь эрт илрүүлж, оношлох явдал юм. Нүдний даралт ихсэх өвчнийг эрт илрүүлбэл, харааны мэдрэл хөнгөн гэмтсэн юм уу даамжирхаас нь өмнө эмчлүүлж нэлээд сайн үр дүнтэй болох юм. Иймээс нүдний даралт ихсэх өвчнийг эрт илрүүлэхийн тулд, биед чинь доорохи байдал мэдэгдвэл бушуухан эмнэлэгт очиж нүдний даралт ихсэх өвчний шинжилгээ хийлгэх хэрэгтэй юм.

1. Биеийн шинжилгээ хийлгээд нүдний даралт ихсэх өвчин байж болзошгүй юм гэж магадлаж байгаа хүмүүс багтаж байна. 40 нас хүрвэл эрхбиш жил бүр тогтмол хугацаатайгаар нүдний даралт, нүдний ухархайн шинжилгээ хийлгэх хэрэгтэй юм.

2. Төрөл угсаанд нь нүдний даралт ихсэх өвчинтэй хүн байсан бол гэр бүлийн хүн болгонд нарийн хянамгай шинжилгээ хийж, шаардлагатай гэж үзвэл эрхбиш тогтмол хугацаатайгаар шинжилгээ хийлгэж байх хэрэгтэй.

3. Нэг нүд нь нүдний даралт ихсэх өвчинтэй гэж оношлогдсон байвал, нөгөө нүдэндээ байнга шинжилгээ хийлгэж байх хэрэгтэй.

4. Нүдний даралт ихсэх өвчинд холбоотой өвчин эмгэг болох чихэр шижин өвчин, цусны даралт өндөр, дор болсон, тослог зүйл нь нэмэгдсэн зэрэг хүмүүс бас ямагт шинжилгээ хийлгэж байх хэрэгтэй юм.

5. Нүдний даралт ихсэх өвчинд холбоотой бусад нүдний өвчинтэй хүмүүс, тухайлбал, ойрын харалган, холын харалган, ухархайнаас нь цус гарсан хүмүүс болно.

6. Нүдний даралт ихсэх өвчинд нэрвэгдсэний байнгын илрэл гэвэл, нүд хавагнах, толгой өвдөх, нүд эрээлжлэх, хараа муудах зэрэг болно.

Дээрх илрэлтэй хүн бүхнийг бас нүдний даралт ихсэх өвчинд нэрвэгдлээ гэж үзэхийн аргагүй юм, анхны шинжилгээгээр өвчины байдал мэдэгдээгүй боловч хойшид ийм өвчинд нэрвэгдэхгүй гэж батлахын аргагүй юм. Иймээс тогтсон хугацаанд нүдний өвчиний шинжилгээ хийлгэж байхыг нүдний тасгийн эмч санал болгож байна. Оношлох ба эмчилхийг саатуулахгүй байхын тулд нүдний даралт ихсэх өвчинд нэрвэгдсэнийг оношлохоос өмнө болгоожлон сэргийлж, хөнгөн хуудам хандаж яасан ч болохгүй юм.

Нүдний даралт ихсэх өвчин мөн болохыг оношлохтой зэрэг эмчилгээ хийлгэх хэрэгтэй. Эмчлүүлж байгаагийн зорилго нь нүдний даралтыг бууруулж, харааны мэдрэл гэмтэхээс сэргийлж, харааны чадавхыг хамгаалхын төлөө юм. Эмчлэх арга барилд нь эм бэлдмэлээр эмчлэх, лазер гэрлээр эмчлэх, хагалгаа хийж эмчлэх зэрэг багтаж байна. Адил бус төрөл зүйл, адил бус үе шатны нүдний даралт ихсэх өвчнийг адил бус арга барилаар эмчилж, эмч нь өвчтөний бодитой байдлыг үндэслэн, эмчлэн анагаах бодитой төсөл боловсруулан тогтоодог байна.

Нүдний даралт ихсэх нь нүдний дотоод шингэнтэй холбоотой байдаг

http://www.e-health.mn/modules/mod_content/files/content_images/image_normal/0.8510391204031014.jpgНүдний даралт ихдэлт буюу глауком нь нүдний дотоод даралт нэмэгдсээр, харааны мэдрэлийг гэмтээдэг архаг өвчин юм. Энэ өвчин нэлээд өргөн тархсан өвчин бөгөөд статистик мэдээнээс үзвэл дэлхийн хараагүйчүүдийн 1/3 нь энэ өвчний улмэаас хараагаа алдсан байдаг аж. Глаукомоор өвдөгсдийн дийлэнх нь 40 гарсан хүмүүс байдаг ч залуучууд, хүүхдүүд ч өвдөх нь цөөнгүй.

Хүний нүдэнд шинжлэх ухааны нэрээр бол усархаг чийг гэгддэг нэгэн төрлийн өвөрмөц шингэн байнга үүсч байдаг. Энэ усархаг чийг нь нүдний урд камер (эвэрлэг ба торлог хоёрын хооронд) болон хойд камер (торлог ба болор хоёрын хооронд) төвлөрдөг. Урд камерын буланд байдаг маш нарийн шинжгэн дамжуулах системийн тусламжтайгаар энэ усархаг чийг нь нүднээс гарч судсанд орж байдаг. Үүсч байгаа усархаг шингэн ба нүднээс гадагшилж байгаа усархаг шингэн хоорондын тэнцвэр нь нүдний дотоод даралтыг тодорхойлж байдаг. Нүдний дотоод даралт гэдэг нь хананд дотроос өгч байгаа даралт юм. Хэвийн үед энэ даралт нь м.у.б. 16-25 мм-тэй тэнцүү байдаг. 

Хэрэв энэ дотоод даралт ихэсвэл нүдний алим нь харааныхаа мэдрэлийг дарж,  гэмтээдэг. Үүний улмаас хүний хараа муудаж эхлэх бөгөөд харааны мэдрэл үхжвэл хүн сохорно. Хамгийн аюултай ингэж алдсан харааг дахин сэргээх боломжгүй юм. 

Нүдний дотоод даралт ихсэх нь нүдний дотоод шингэн хэт их үүсэх,эсвэл гадагшлалтад нь гэмтэл гарсны улмаас үүсдэг.

Сэтгэл санааны хүнд цохилт, мэдрэлийн хэт ачаалал, архи, тамхи болон бусад зүйлийн хордлого, зүрх судасны өвчин (даралт ихсэх, судас хатуурах), дотоод шүүрлийн өвчин (чихрийн шижин) зэрэг нь нүдний даралт ихдэлт буюу глаукомыг үүсэх түлхэц болох эрсдэлтэй. Эдгээрээс гадна удамшлын хүчин зүйлийн нөлөөгөөр нүдний даралт ихсэх хандлагатай байх нь цөөнгүй. 

Нүдний дотоод даралт ихэссэнийг дараах шинж тэмдгүүд харуулж болно, үүнд:

-Үе үе нүд харанхуйлах
-Гэрлийн эх үүсвэр солонгорсон хүрээтэй харагдах
-Нүд эвгүй оргих, хүндрэн, мэнрэх мэдрэмж төрөх
-Нүд нойтон оргих
-Нүдээр үл мэдэг хатгуулна
-Харуу бүрийд харах чадвар мууддаг
-Нүдний эргэн тойрон үл мэдэг өвдөх
-Нүд үе үе улайж загатнах

Зарим хэлбэрийн глаукомын үед нүдний даралт үе үе огцом нэмэгддэг. Ингэхэд нүдээр  хүчтэй өвдөх, дотор муухайрах, бөөлжих, бие сульдан өвдсөн нүдний хараа эрс мууддаг.

Нүдний даралт ихдэлтийн үед зөв оношыг зөвхөн нүдний эмч тавьдаг. Улмаар дээрх өгүүлсэн шинж тэмдэг илрэн нүдний дотоод даралт ихэссэн байж магадгүй гэсэн сэжиг төрвөл цаг алдалгүй эмчид үзүүлэх шаардлагатай. Зөвхөн цаг алдалгүй хийсэн эмчилгээ л үр дүнтэй байдгийг анхаарах хэрэгтэй.

Эмч нь нүдний дотоод даралтыг хэмжээд харааг шалган, нүдний угын үзлэг хийдэг. Мөн харааны мэдрэлийн гэмтлийг тодорхойлох шинжилгээ өгнө.

Хэрэв ойр төрлийн хүмүүсээс нүдний даралт ихдэлтээр өвдөж байсан, өвдсөн, 45 дээш настай бол жил болгон нүдний эмчид хандан бүрэн шинжилгээнд орж байх хэрэгтэй. 

Эмчилгээг нүдний даралт багасгадаг дуслаар эхэлнэ. Мөн нүдний цусан хангамж, бодисын солилцоо сайжруулах эмийг өгдөг. Хэрэв эм тус болохгүй бол нүдний даралт ихдэлтийн эсрэг хагалгаа шаардлагатай. Хагалгаа нь янз бүр байдаг. Заримыг нь лазераар хийдэг, зарим нь нүдний алимыг нээдэг. Нүдний даралт ихдэлтийн эсрэг ихэнх хагалгааны зорилго нь нүднээс илүүдэл шингэнийг гарахад чигэлсэн байдаг ч шингэн үүсэлтийг багасгахад чиглэсэн хагалгааг тун цөөн ч гэлээ ч бас хийдэг.

Хэрэв нүдний даралт нь огцом ихэдсэн хүнд нэн яаралтай тусламж үзүүлэх шаардлагатай байдаг.

Нүдний даралт ихдэлттэй хүмүүс дараах зарчмыг баримтлах хэрэгтэй:

-Атропин, белладон, кофейн, стрихнин агуулсан бэлдмэлийг хэрэглэхгүй байх,
-Нүдний даралт ихдэлт буюу глаукомтой гэдгээ өрхийн эмч, эмчлэгч эмчдээ мэдэгдэх
-Нүдний өвчнөөс бусад судас хатуурах, даралт ихсэх, чихрийн шижин зэрэг өөр өвчтэй бол тухайн өвчний ерөнхий эмчилгээг глаукомын эсрэг эмчилгээтэй хавсран хийлгэнэ
-Бусад мэргэжилтнүүдийн зөвлөсөн, өгсөн эм, бэлдмэлийг хэрэглэхийн өмнө нүдний эмчээс зөвлөгөө авч байх
-Ажил, гэртээ стрессээс зайлсхийх
-Өдөрт 8 цагаас багагүй цаг унтах (өндөр дэртэй)
-Шөнийн ээлжинд ажиллах, хүнд юм өргөхөөс зайлсхийх
-Эрүүл агаарт гарч, гимнастикаар хичээллэх /спортоор хичээллэхгүй/
-Зурагтыг ямагт өрөөний гэрлээ асааж үзэж байх. Харанхуйд үзэхээс зайлсхийх 
-Нүдийг ядраахгүйн тулд гэрэлгэ сайтай газар ном, сонин үзэж байх
-Халуун наранд малгайгүйгээр удаан явахаас зайлсхийх
-Архи ууж, тамхи татаж болохгүй
-Тостой, шарсан, давсалсан бүтээгдэхүүн идэхгүй байх
-Цагаан хоол илүү хэрэглэж байх
-Шингэнийг хоногт 1,5 литр хүртэл хязгаарлах
-Ходоод гэдэсний үйл ажиллагаандаа хяналт тавьж, өтгөн хаталтаас сэргийлэх
-Хүйтэн усанд сэлэхгүй байх, өвөл дулаан хувцаслах
-Халуун устай ванн, сауна уранд сууж болохгүй.

hi

2010 оны 10-р сарын 21 Нийтэлсэн ganbat
Монгол торгон зураг
Normal 0 false false false EN-US X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}

Саяхан олон улсын музейн өдөрт зориулсан нэвтрүүлэг сонслоо. Монгол орон, монголчуудын ёс заншил, түүх дурсгалтай холбоотой олон сайхан үзмэрүүдийг танилцуулсан. Түүний дотор нүүдэлчин соёл уламжлалаа хадгалсан түүхэн дурсгалууд нь маш сонин байсан. Ялангуяа Богд хааны музей, Дүрслэх урлагийн музейд торгоор урласан зургууд байдаг гэлээ.

Монголчууд торгон зургийг яаж урладаг вэ. Азийн олон оронд урладаг торгон зургаас ялгаатай юу гэж Хятадаас манай сонсогч Тан Си Яао, Японоос манай сонсогч Кожи Мацүока нар асуусан байна.

Бид эрхэм сонсогчдынхоо захидлаас үүдэн Монголын торгон зургийн тухай танилцуулахаар бэлтгэлээ.

/ хөгжим /

Дорно дахины олон оронд торгон дээр өнгийн будаг, хар бэхээр зурах арга түгээмэл байдаг бол монгол газар торгон дээр торгоор зурдаг уран сайхны нарийн төвөгтэй урлаг хөгжиж ирлээ.

Энэ өвөрмөц урлаг Хүннүгийн үеийн хонины цагаан эсгий дээр хоорондоо тулалдан тэмцэлдэж буй есөн хос араатан амьтныг өнгийн торгоор урлан бүтээсэн ширмэл ширдгээс эх сурвалжтай.

Төв Азийн нүүдэлчин түмний амьдрал ахуйгаас урган гарсан торгон зураг нь нүүж авч явахад тохиромжтой, авсаар хөнгөн, зай бага эзэлдэг, уран зураг шиг эвхэж нугалахад сэвтэж өнгө будаг нь хуурч ховхордоггүй зэрэг нүүдлийн соёл иргэншлийн хэв шинжийг хадгалсан байдаг.

Торгон зургийн бүтээлүүд нь цагийн эрхээр бурхны тухай, шашны зохиол, хутагт мэргэдийн намтар, дүр зэргийг дүрслэн харуулж ирсэн. Эдгээр бүтээлд бурхны дүрслэлийн тиг жаягийг хатуу чанд баримтлахын зэрэгцээ монгол үндэстний уран сайхны цаглашгүй сэтгэлгээгээр баяжуулж чадсанаараа онцгой юм.

Торгоор шүтээн бүтээхэд эдийн чансаанаас шалтгаалаад маш сайхан урлал болдог. Яг л зураг зурж байгаа атлаа бийр будаг биш, торго утас ашиглаад торгонд амилсан шүтээн зургийг бий болгоно.

Тухайлбал, догшин бурхадын эргэлдсэн алаг нүд, амаа ангайж, соёо шүдээ ярзалзуулсан, үс нь сэгсийсэн, гэдэс харвин нь унжсан, титэм тэргүүнээ хүний хохимой толгойгоор чимсэн машид аймшигтай дүрийг уран сайхны хэтрүүлэг, дүрслэл чимэглэлийн үлэмж сүрлэг хэллэг, хурц тод өнгө зохицол нь хүний сэтгэл булаах гоо сайхны ер бусын увидастай.

Торгон зургийг Түвд, Эским, Бутан зэрэг Азийн оронд урладаг. Тэгвэл монгол торгон зураг юугаараа ялгаатай болох тухай бид СГЗ, бурханч лам Пүрэвбатаас асууж тодрууллаа.

/ ХАЛЬС / Монголчуудын зээгт наамал нь Түвдийн зээгт наамлаас хэд хэдэн зүйлээр ялгаатай.

Торгоор утсаар хийдгээрээ адилхан. Монголчууд зээгт наамлаа улам бүр баяжуулаад шүр сувд, алт мөнгө, хөөмөл эд зүйлийг бүрэн дүүрэн ашиглаад хослуулаад хийж ирсэн. Ийм зээгт наамал Азийн бусад оронд үзэгддэггүй. Түүний жишээ зөндөө бий. Дүрслэх урлагийн музейд Балданлхам буюу Цогт Дайчин Охин тэнгэрийн зээгт наамал бол үүний тод жишээ. Мөнгөөр хохимой толгойгийн нь хийгээд шүр сувдаар чимэглээд, зээгтэй, даавуутай гээд тухайн бүтээлийг их сайхан амилуулсан.

Том хэмжээний зээгт наамлыг монголчууд ашиглаж ирсэн. Тухайлбал, 18 м өндөртэй Очир байна, Цагаан дарь эх, Аюуш байна. Энэ том хэмжээний зээгт наамлыг Цам харайх үед жилдээ нэг удаа дэлгэж, өргөл мөргөл үйлдэх шашны зан үйлээр Гандан хийдэд цагаан сараар сахиус хурахад бүгдийн нь гаргадаг. Байнга дэлгээд байдаггүй, нандин бурхадаа торгон зураг, зээгт наамлын аргаар бүтээж иржээ.

Торгон зургийг их том хэмжээтэй хийдгийн учир юу юм бол. Зарим хүмүүс торгон зургийг уран зургаас ялгаж чаддаггүй. Нарийн зураас дагнаасыг яаж урладаг вэ.

Тэгж их томоор хийдэг нь хэрэглээнээс шалгаалж байна. Хүмүүст бишрэл төрүүлэх, мөн бүүр том хэмжээтэй, 20 метр, 40 м том бурхан байна. Тийм сайхан зүйлийг хүмүүст харуулах гэж уулын энгэр дээр дэлгэж байна. Бурхан дэлгэх гэж уулыг зассан байдаг. Тэр нь ерөөлийн үеэр билэг зохилдуулж, сүрийг үзүүлж, адислаг оршоох шашны зан үйлийн үүднээс том хийдэг.

Зурсан юм шиг сайхан болгодог нь авъяас юм даа. Бурхан чинь өөрөө хүний гоо сайхны хамгийн оргил нь юм шүү. Тэр оргилыг бүтээх онол бий. Тэр онолд заавал суралцсан байх хэрэгтэй. Дараа нь торгоо зөв сонгох нь маш чухал. Энд мэргэжлийн урлаачдын мэдрэмж их хэрэгтэй. Олдсон зүйлээрээ хийж болохгүй. Тэнгэр хөх байдаг гээд олдсон хөх торгоороо хийдэггүй. Даавуу бүр, торго бүр тохироод байдаггүй. Материалыг сонгож урладаг учраас түүнийг өөрсдөө гаргаж авна даа. Тэгээд дор хаяж, 108-аас доошгүй торго олох хэрэгтэй. Тэгээд тэр торгонууд нь өнгө нь маш их зохилдсон, төрөл зүйл ойролцоо, нийлсэн хойноо уусан нэгдэх ёстой л зураг шиг болох тийм байх хэрэгтэй. За, тэгээд нэг төрлийн даавууг нэг төрлийг нь сонгохгүй бол янз бүрийн сайн муу эд чинь хэдхэн жилийн дараа муу даавуу нь эхэлж гандаад, нөгөө зураг чинь цоохорлоод зарим хэсэг нь шинэ, зарим нь гандчихсан, дээр нь юм асгачихсан юм шиг маш муухай болдог.

Торгон зурагт сайн чанарын торгоос гадна зээг маш чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Зурсан зургаас дутуугүй төгс болгож, бийрийн үзүүрээр хөдлөх тэр л нарийн зураасыг зээг гаргаж өгдөг юм.

Зээг нь дотроо бүдүүн нарийн, утсан, хялгасан гээд олон янз. Эх загвар дээрээ энэ зураасыг ийм зээгээр хийх юм байна шүү, харин энийг нь энэ бүдүүн зээгээр хийх нь гэж төлөвлөж гаргадаг. Харин зургаас гажвал зураачийн бодсон бодол үгүй болж хувирна.

Монгол газар нэрт зураачдаар удирдуулсан уран хатгамалч хүүхнүүд торгон зургийг урлаж ирсэн. Тэдний бүтээл монгол музейн алтан сан хөмрөгт хадгалагдаж байна.

/ ХАЛЬС / Торгон зургийн нэг онцлог нь үйлчин хүүхнүүдийн хүч хөдөлмөрөөр бүтдэг билээ. Тэхлээр нилээн уран бүсгүйчүүд урладаг юм болов уу гэж бодогддогийм.

Үйл үртэс нийлүүлдэггүй эмэгтэй гэж байхгүй дээ. Хамгийн гол нь чамбай, тэгээд тэвчээр хэрэгтэй. Өөрөө сонирхолтой байх нь чухал. Сая бид Очирваань шүтээнээ торгон зургаар бүтээлээ. Үүнд 21 аймгаас нэг нэг хүүхэн ирж бүтээлээ. Халимаг, Тува, Монгол, Буриад гээд монгол туургатан эмэгтэйчүүдийн ур ухаан орсон. За тэгээд 7 зураач шавь ажиллаа.

18 м өндөр бурханыг 10 сар урлалаа. Маш сайн зохион байгуулалт, өдөр шөнөгүй хичээж ажиллахад ийм нөр их хөдөлмөр орж байна. 40 гаруй хүн, 10 сар гэдэг чинь бараг жил юм даа.

Тиймээ, саяхан та бүгдийн Очирваань шүтээнийг урлаж байгаа тухай гаргаж байсан. Тэгэхэд зааланд хийж байлаа. Урьдын хүмүүс тэр их том хэмжээтэй зүйлийг хаана урлаж байсан юм бол

Урьд бол асар майхнаа босгоод зуны дэлгэр цагт хийдэг байж. Тэр үед нь бороо шорооноос хамгаалж асар босгож, олон хүмүүсийн хүч хөдөлмөрөөр босдог байсан. Дээр үеийн тэлүүрт асрууд чинь их том шүү дээ. Тиймээс дулааны улиралд л урлана. Хүйтэнд цас мөстэй үед урлахгүй.

Олон зууны турш хөгжиж ирсэн торгон зураг нь монгол үндэсний бахархал төдийгүй монголчуудын дэлхийн сонгодог урлагийн эрдэнэсийн санд оруулсан гайхамшигт хувь нэмэр юм.

Монголын түүх




Зохиогч Ганбат
4 дэх өдөр, 2010 10 21
Normal 0 false false false EN-US X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}

Саяхан олон улсын музейн өдөрт зориулсан нэвтрүүлэг сонслоо. Монгол орон, монголчуудын ёс заншил, түүх дурсгалтай холбоотой олон сайхан үзмэрүүдийг танилцуулсан. Түүний дотор нүүдэлчин соёл уламжлалаа хадгалсан түүхэн дурсгалууд нь маш сонин байсан. Ялангуяа Богд хааны музей, Дүрслэх урлагийн музейд торгоор урласан зургууд байдаг гэлээ.

Монголчууд торгон зургийг яаж урладаг вэ. Азийн олон оронд урладаг торгон зургаас ялгаатай юу гэж Хятадаас манай сонсогч Тан Си Яао, Японоос манай сонсогч Кожи Мацүока нар асуусан байна.

Бид эрхэм сонсогчдынхоо захидлаас үүдэн Монголын торгон зургийн тухай танилцуулахаар бэлтгэлээ.

/ хөгжим /

Дорно дахины олон оронд торгон дээр өнгийн будаг, хар бэхээр зурах арга түгээмэл байдаг бол монгол газар торгон дээр торгоор зурдаг уран сайхны нарийн төвөгтэй урлаг хөгжиж ирлээ.

Энэ өвөрмөц урлаг Хүннүгийн үеийн хонины цагаан эсгий дээр хоорондоо тулалдан тэмцэлдэж буй есөн хос араатан амьтныг өнгийн торгоор урлан бүтээсэн ширмэл ширдгээс эх сурвалжтай.

Төв Азийн нүүдэлчин түмний амьдрал ахуйгаас урган гарсан торгон зураг нь нүүж авч явахад тохиромжтой, авсаар хөнгөн, зай бага эзэлдэг, уран зураг шиг эвхэж нугалахад сэвтэж өнгө будаг нь хуурч ховхордоггүй зэрэг нүүдлийн соёл иргэншлийн хэв шинжийг хадгалсан байдаг.

Торгон зургийн бүтээлүүд нь цагийн эрхээр бурхны тухай, шашны зохиол, хутагт мэргэдийн намтар, дүр зэргийг дүрслэн харуулж ирсэн. Эдгээр бүтээлд бурхны дүрслэлийн тиг жаягийг хатуу чанд баримтлахын зэрэгцээ монгол үндэстний уран сайхны цаглашгүй сэтгэлгээгээр баяжуулж чадсанаараа онцгой юм.

Торгоор шүтээн бүтээхэд эдийн чансаанаас шалтгаалаад маш сайхан урлал болдог. Яг л зураг зурж байгаа атлаа бийр будаг биш, торго утас ашиглаад торгонд амилсан шүтээн зургийг бий болгоно.

Тухайлбал, догшин бурхадын эргэлдсэн алаг нүд, амаа ангайж, соёо шүдээ ярзалзуулсан, үс нь сэгсийсэн, гэдэс харвин нь унжсан, титэм тэргүүнээ хүний хохимой толгойгоор чимсэн машид аймшигтай дүрийг уран сайхны хэтрүүлэг, дүрслэл чимэглэлийн үлэмж сүрлэг хэллэг, хурц тод өнгө зохицол нь хүний сэтгэл булаах гоо сайхны ер бусын увидастай.

Торгон зургийг Түвд, Эским, Бутан зэрэг Азийн оронд урладаг. Тэгвэл монгол торгон зураг юугаараа ялгаатай болох тухай бид СГЗ, бурханч лам Пүрэвбатаас асууж тодрууллаа.

/ ХАЛЬС / Монголчуудын зээгт наамал нь Түвдийн зээгт наамлаас хэд хэдэн зүйлээр ялгаатай.

Торгоор утсаар хийдгээрээ адилхан. Монголчууд зээгт наамлаа улам бүр баяжуулаад шүр сувд, алт мөнгө, хөөмөл эд зүйлийг бүрэн дүүрэн ашиглаад хослуулаад хийж ирсэн. Ийм зээгт наамал Азийн бусад оронд үзэгддэггүй. Түүний жишээ зөндөө бий. Дүрслэх урлагийн музейд Балданлхам буюу Цогт Дайчин Охин тэнгэрийн зээгт наамал бол үүний тод жишээ. Мөнгөөр хохимой толгойгийн нь хийгээд шүр сувдаар чимэглээд, зээгтэй, даавуутай гээд тухайн бүтээлийг их сайхан амилуулсан.

Том хэмжээний зээгт наамлыг монголчууд ашиглаж ирсэн. Тухайлбал, 18 м өндөртэй Очир байна, Цагаан дарь эх, Аюуш байна. Энэ том хэмжээний зээгт наамлыг Цам харайх үед жилдээ нэг удаа дэлгэж, өргөл мөргөл үйлдэх шашны зан үйлээр Гандан хийдэд цагаан сараар сахиус хурахад бүгдийн нь гаргадаг. Байнга дэлгээд байдаггүй, нандин бурхадаа торгон зураг, зээгт наамлын аргаар бүтээж иржээ.

Торгон зургийг их том хэмжээтэй хийдгийн учир юу юм бол. Зарим хүмүүс торгон зургийг уран зургаас ялгаж чаддаггүй. Нарийн зураас дагнаасыг яаж урладаг вэ.

Тэгж их томоор хийдэг нь хэрэглээнээс шалгаалж байна. Хүмүүст бишрэл төрүүлэх, мөн бүүр том хэмжээтэй, 20 метр, 40 м том бурхан байна. Тийм сайхан зүйлийг хүмүүст харуулах гэж уулын энгэр дээр дэлгэж байна. Бурхан дэлгэх гэж уулыг зассан байдаг. Тэр нь ерөөлийн үеэр билэг зохилдуулж, сүрийг үзүүлж, адислаг оршоох шашны зан үйлийн үүднээс том хийдэг.

Зурсан юм шиг сайхан болгодог нь авъяас юм даа. Бурхан чинь өөрөө хүний гоо сайхны хамгийн оргил нь юм шүү. Тэр оргилыг бүтээх онол бий. Тэр онолд заавал суралцсан байх хэрэгтэй. Дараа нь торгоо зөв сонгох нь маш чухал. Энд мэргэжлийн урлаачдын мэдрэмж их хэрэгтэй. Олдсон зүйлээрээ хийж болохгүй. Тэнгэр хөх байдаг гээд олдсон хөх торгоороо хийдэггүй. Даавуу бүр, торго бүр тохироод байдаггүй. Материалыг сонгож урладаг учраас түүнийг өөрсдөө гаргаж авна даа. Тэгээд дор хаяж, 108-аас доошгүй торго олох хэрэгтэй. Тэгээд тэр торгонууд нь өнгө нь маш их зохилдсон, төрөл зүйл ойролцоо, нийлсэн хойноо уусан нэгдэх ёстой л зураг шиг болох тийм байх хэрэгтэй. За, тэгээд нэг төрлийн даавууг нэг төрлийг нь сонгохгүй бол янз бүрийн сайн муу эд чинь хэдхэн жилийн дараа муу даавуу нь эхэлж гандаад, нөгөө зураг чинь цоохорлоод зарим хэсэг нь шинэ, зарим нь гандчихсан, дээр нь юм асгачихсан юм шиг маш муухай болдог.

Торгон зурагт сайн чанарын торгоос гадна зээг маш чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Зурсан зургаас дутуугүй төгс болгож, бийрийн үзүүрээр хөдлөх тэр л нарийн зураасыг зээг гаргаж өгдөг юм.

Зээг нь дотроо бүдүүн нарийн, утсан, хялгасан гээд олон янз. Эх загвар дээрээ энэ зураасыг ийм зээгээр хийх юм байна шүү, харин энийг нь энэ бүдүүн зээгээр хийх нь гэж төлөвлөж гаргадаг. Харин зургаас гажвал зураачийн бодсон бодол үгүй болж хувирна.

Монгол газар нэрт зураачдаар удирдуулсан уран хатгамалч хүүхнүүд торгон зургийг урлаж ирсэн. Тэдний бүтээл монгол музейн алтан сан хөмрөгт хадгалагдаж байна.

/ ХАЛЬС / Торгон зургийн нэг онцлог нь үйлчин хүүхнүүдийн хүч хөдөлмөрөөр бүтдэг билээ. Тэхлээр нилээн уран бүсгүйчүүд урладаг юм болов уу гэж бодогддогийм.

Үйл үртэс нийлүүлдэггүй эмэгтэй гэж байхгүй дээ. Хамгийн гол нь чамбай, тэгээд тэвчээр хэрэгтэй. Өөрөө сонирхолтой байх нь чухал. Сая бид Очирваань шүтээнээ торгон зургаар бүтээлээ. Үүнд 21 аймгаас нэг нэг хүүхэн ирж бүтээлээ. Халимаг, Тува, Монгол, Буриад гээд монгол туургатан эмэгтэйчүүдийн ур ухаан орсон. За тэгээд 7 зураач шавь ажиллаа.

18 м өндөр бурханыг 10 сар урлалаа. Маш сайн зохион байгуулалт, өдөр шөнөгүй хичээж ажиллахад ийм нөр их хөдөлмөр орж байна. 40 гаруй хүн, 10 сар гэдэг чинь бараг жил юм даа.

Тиймээ, саяхан та бүгдийн Очирваань шүтээнийг урлаж байгаа тухай гаргаж байсан. Тэгэхэд зааланд хийж байлаа. Урьдын хүмүүс тэр их том хэмжээтэй зүйлийг хаана урлаж байсан юм бол

Урьд бол асар майхнаа босгоод зуны дэлгэр цагт хийдэг байж. Тэр үед нь бороо шорооноос хамгаалж асар босгож, олон хүмүүсийн хүч хөдөлмөрөөр босдог байсан. Дээр үеийн тэлүүрт асрууд чинь их том шүү дээ. Тиймээс дулааны улиралд л урлана. Хүйтэнд цас мөстэй үед урлахгүй.

Олон зууны турш хөгжиж ирсэн торгон зураг нь монгол үндэсний бахархал төдийгүй монголчуудын дэлхийн сонгодог урлагийн эрдэнэсийн санд оруулсан гайхамшигт хувь нэмэр юм.

/ хөгжим /

Та бүхэн “Захидлаас үүдсэн сэдэв” булангаар Монголын торгон зурагтай танилцлаа.




Аав, ээжтэй байна гэдэг юутай ч зүйрлэшгүй хосгүй аз жаргал. Төрүүлсэн үрээ далай мэт их хайраар цаг ямагт хайрлан халамжлахдаа хөмсөг зангидан тээршаадаггүй эцэг эхийн дундаршгүй их хайрыг үгээр дүрслэхийн аргагүй.

Манай сонсогч Масаяа Огава Япончууд Ээжийн цай гэж ярьдаг. Монголчууд ч бас ингэж ярьдаг гэлээ. Хамгийн олон эхийн тухай дуутай ард түмэн гэвэл монголчууд гэхийг сонсоод бахархах сэтгэл төрлөө. Та бүхэн монголын сайхан ээж, эмэгтэйчүүдийн тухай танилцуулж байгаарай гэж хүссэн юм.

/хөгжим/

Монгол эх

/хөгжим/

Тунгалаг наран гийсэн зуны эхэн сарын өглөө Дуламсүрэн эмээ байрныхаа гадаа нарлан сууна. Хөрш хөгшчүүл хараахан гарч ирэх болоогүйдэгээ. Тэрээр хараа нь суларсан нүдээрээ ойр тойрноо ажиглан сууна. Танил хөгшин нь сүү авч харагдана. Хөөрхийдээ энэ хөгшин ядарч яваа юм шүү дээ. Хэдэн хүүхэд нь ажилтай ажилгүй л байх юм. Одоо цагт ч эрдмийг хичээхгүй бол ч түрүү үеийнх шиг эрдэмтэй эрдэмгүй, ажилтай ажилгүй тэгшитгэж өгдөг цаг биш болж дээ. Манай хэд ч яахав дор бүрнээ ажил төрөлтэй болж л явна. Харин хэдэн зээ зээнцэр маань Тэд ямаршуухан ажил амьдралтай золгодог бол доо. Төрийн минь сүлд

Ийн бодол хөрвүүлэн суугаа эмээг Дуламсүрэн гэдэг. Тэрээр Саран ээж нийгэмлэгээс Монголын элбэрэлт ээж өргөмжлөл хүртсэн юм. Монгол эхийн гайхамшиг нь юундаа байдаг бол гэж сонсогч та бодож суугаа.

/ХАЛЬС/ ЛХ: Монгол ээж, эх хүн бол үр хүүхдээ хэвлийдээ ирсэн цагаас нь эхэлж хайрладаг. Хайрлаад түүнийгээ төрүүлж, өсгөдөг. Хараа хяналтнаасаа салгахгүй 15 хүүхдээ өсгөлөө гэж Дуламсүрэн ээжийн ярианаас дурьдаж үзэхэд, тэгж анхаарал тавьж өсгөсөн эцэг эхчүүдийн үр хүүхэд өв тэгш хүмүүжилтэй болж өсдөг. Энэ нь л их гайхамшигтай.

Монгол газар олон хүүхэдтэй өнөр өтгөн айлыг бахдан магтана. Айл гэрийн сайн сайхныг өнөр өтгөнөөр үнэлдэг. Үр хүүхдийг хамгийн дээд баялаг, үнэт эрдэнэ хэмээдэг. Энэ бол монгол ёсон.

Монголын ээжүүд, эхчүүдийн тухай олон сайхан түүхийг өгүүлж болно.

Нэг тонн 600 л хөхнийхөө сүүгээр 13 жилийн хугацаанд хоол тэжээлийн дутагдалтай хүүхдүүд, элэгний архаг өвчтэй хүмүүс, гурван ихэр хүүхдүүдэд өгч, 100 л цусаа 27 жилийн хугацаанд 350 хүнд өгсөн монголын хошой донор Оюунчимэг ээжээр монголчууд бахархдаг.

Монголын эмэгтэй хоёр нисгэгчийн нэг долоон хүүхэд 15 ач, зээгээ өсгөж хүмүүжүүлсэн Дашдорж ээж, байгаль эхээс заяасан гоо үзэсгэлэн, авъяас билгээр энэ зууны монгол эмэгтэйчүүдийн манлай, Монголынхоо нэрийг тив дэлхийд мандуулсан, урлаг соёлын нэрт зүтгэлтэн, малчин, тариаланч эмэгтэйчүүд, эхчүүдээ алдаршуулах, хөдөлмөр бүтээлийн нь мөнхжүүлэх үйлсийг Саран ээж нийгэмлэгээс зохион байгуулж байдаг. Байгуулагдаад 15 жил болж байгаа энэ хамт олон өдгөө 400 гаран эмэгтэйд Монголын буянтай ээж, Элбэрэлт ээж, Есөн эрдэнийн эх, Үлэмжийн сайхан хань цол өргөмжлөлөө гардуулсан байна. Одоо та бүхэн Саран ээж нийгэмлэгийн гүйцэтгэх захирал Лхамсүрэнгийн яриаг сонсоно уу.

/ХАЛЬС/ ЛХ: Бидний энэ шагналд орсон хүмүүс гэхэд Янжмаа гуайд гэхэд Зууны манлай төр нийгмийн зүтгэлтэн шагнал нэхэн олгосон. Удвал гуайд 20-р зууны манлай нийгэм төрийн эрхэм ээж шагналыг нэхэн олгосон. Оюун гуай Монгол саран ээж нийгэмлэгийн анхны шагналыг авч байсан. Олон хүүхэд төрүүлж түүнийгээ сайхан өсгөн хүмүүжүүлсэн ээжүүдэд Монголын элбэрэлт ээж гэдэг шагнал өгдөг. Хань ижилтэйгээ он удаан жил амьдарсан, үр хүүхдээ сайхан өсгөж хүмүүжүүлсэн ээжүүдийг Үлэмжийн сайхан хань шагналдаа хамруулдаг. 70-аас дээш буюу өндөр насыг насалсан 115 настай Жидхүү гуай, мөн өндөр насыг насалж, өөрийнхөө жавхааг алдаагүй сайхан ээжүүддээ Буянтай ээж шагнал олгодог. Хүний олон хүүхэд өсгөж, хүний зэрэгт хүргэсэн сайхан ээжүүд бий. Монголын энэрэлт ээж өргөмжлөлөө олгодог. Мөн 20 гаруй мянган хүүхдийг эх барьж авсан ЭХЯ тэргүүний ажилтан Дамдин гуайд Монголын хүйн ээж өргөмжлөлөө олгосон.

Монгол улс 1957 оноос олон хүүхэд төрүүлсэн ээжүүдэд хүүхдийн мөнгө өгч эхэлсэн бол 1958 оноос алдарт эхийн нэгдүгээр одонг наймаас дээш хүүхэд төрүүлсэн эхэд, 5-7 хүүхэдтэй эхэд хоёрдугаар одонг олгож эхэлжээ. Өнөөдөр одон авсан эхчүүдийг судлахад 270 гаруй мянган эхчүүд байна.

Монгол хүний эхээ гэх сэтгэлийн илэрхийлэл болсон Ээж ордонг тун удахгүй барьж байгуулах гэж байна. Монголын саран ээж нийгэмлэгээс энэ ажлыг зохион байгуулж байгаа бөгөөд монгол гэрийн хэв маягтай ордны урд талбайд Монголчуудын эв нэгдэл Алунгоо эхийн таван сумын сургаалийг билэгдэлийг дүрсэлсэн байхаар бодож төлөвлөжээ.

Монголчууд эцэг эхийн асрал их хайрыг нэгэн насанд хариулахад бэрх хэмээдэг. Шүүдрийн усыг цуглуулан цай чанахыг эхийн нэг шөнө өндийлгөж хөхүүлсэн ачтай зүйрлэдэг.

Эхийн ачийг мэдсэнээр эхийн ачийг хариулах санаа төрдөг. Хүн ариусан гэгээрч, төгс гэгээрэл хувиршгүй амар амгаланд хүрэхэд хамгийн анханд эхийн ачийг санахаас эхэлдэг байна.

/хөгжим/

Эрхэм сонсогчид оо. Та бүхэнд Монгол эх сурвалжлага хүргэлээ.

LAST_UPDATED2
Чингис хааны онгоны судалгаа үргэлжлэх болно.2010-05-25


Зохиогч Mongol
1 дэх өдөр, 31-05-2010 08:41

Чингис хааны онгоныг Монголын шинжлэх ухааны академийнхан  хятад гаралтай  америк судлаачтай хамтран хайх болсон” тухай мэдээллийг  Шинжлэх ухааны археологийн хүрээлэнгийн захирал, доктор, профессор Цэвээндорж үгүйсгэлээ. Тэрбээр Судар бичгийн хүрээлэнгийн анхны захирал Жамьянгаас хойш хэдэн үе энэ талаар судлахдаа Чингис хааны онгоныг Хэнтийн Ханхэнтий ууланд байдаг гэдэгт эрдэмтдийн 90 хувь нь санал нэгддэг. Гэхдээ монгол эрдэмтдийн оюун ухаан мохоогүй учраас Монголын их хааны тухай  монголчууд л судална. Судалгаагаа үргэлжлүүлэх болно”хэмээн мэдэгдэж байна.

hi

2010 оны 10-р сарын 10 Нийтэлсэн ganbat
Электрон хичээл ASP.NET Лекц ¹9 Thursday, April 09, 2009 9:34 AM CSS-ийн тухай, CSS-ийн дүрэм ба бичлэг CSS-ийг хэрхэн ашиглах, CSS Background CSS Text, CSS Font, CSS Border, CSS Outline CSS Margin, CSS Padding, CSS List, CSS Table CSS гэж юу вэ? • CSS гэдэг нь Cascading Style Sheets үгийн товчлол • HTML элементүүдийг хэрхэн харуулах стайлууд • Стайлууд нь Style Sheet үүдээс бүрдэнэ • Стайл нь HTML 4.0 ээс эхлэх ашиглагдаж ирсэн • Гадаад Style Sheet-үүд нь CSS файлууд юм Дүрэм буюу бичлэг CSS бичлэг нь 3 хэсгээс бүрдэнэ: сонгогч, шинж чанар ба утга: Сонгогч {шинж чанар: утга} Сонгогч нь энгийн HTML элемент болон tag – аар нэрлэгдсэн байж болно. Шинж чанар болон утга нь утга олгох цэгээр тусгаарлагдсан байх ба тэдгээр нь {} хаалтанд байна. body {color: black} Санамж: Хэрэв утга нь 2 буюу түүнээс тооны үгээс бүтсэн бол давхар ковичка /“/ аар нээж хаана: p {font-family: "sans serif"} Санамж: Хэрэв нэг сонгогч дотор 2 буюу түүнээс дээш тооны шинж чанар болон утгуудыг оруулж байгаа бол цэг таслалаар тусгаарлах хэрэгтэй. p {text-align:center; color:red} Тухайн нэг сонгогч дотор олон тооны шинж чанар бичиж байгаа тохиолдолд бүх шинж чанарыг нэг мөрөнд бичвэл шинж чанаруудыг харах болон өөрчлөхөд хялбар байх үүднээс шинж чанар бүрээр нэг мөрөнд харуулах нь илүү тохиромжтой байдаг: P { text-align: center; color: black; font-family: arial } Бүлэглэх Та хэд хэдэн сонгогчийг бүлэглэх боломжтой. Ингэж бүлэглэхдээ та сонгогчуудыг таслалаар тусгаарлаж бичнэ. Жишээ нь доорх жишээн дээр бүх header элементийн өнгийг ногоон болгож байна: h1,h2,h3,h4,h5,h6 { color: green } Класс сонгогч Нэг төрлийн HTML элементүүдийн стайлыг өөр өөр сонгогчоор тодорхойлохын тулд клаас сонгогчийг ашигладаг. Доорх жишээн дээр p элементийг өөр өөр сонгогчоор тодорхойлсон байгааг харж байна. p.right класс сонгоч нь р элементийн текстийг баруун хэсэгрүү нь шахаж байруулж байгаа бол p.center класс сонгогч нь голлуулж харуулна: p.right {text-align: right} p.center {text-align: center} Дээрх 2 классын HTML document дээр дараах байдлаар ашиглана: This paragraph will be right-aligned. This paragraph will be center-aligned. Санамж: Хэрэв элементэд 2 буюу түүнээс дээш тооны класс ашиглах гэж байгаа бол дараах байдлаар бичнэ: This is a paragraph. Дээрх жишээн дээр "center" болон "bold" классуудыг ашигласан байна. Та тухайн бичсан классаа зөвхөн тухайн элементэд биш олон төрлийн элементэд ашиглах хэрэгтэй бол та классын нэрээ цэгээр эхлүүлэн бичихэд л хангалттай. Нэг ёсондоо элементийн нэрийг бичихгүй бол бүх элементэд ашиглаж болно гэсэн үг: .center {text-align: center} Доорх жишээн дээр тухайн классыг ашигласан байна: This heading will be center-aligned This paragraph will also be center-aligned. Классын нэрийг тоогоор эхлүүлж болохгүй. Элементийн атрибутаар харгалзуулан стайл нэмэх Доорх жишээн дээр input элементийн type атрибутийн утга нь text байгаа үед стайл нэмэх бол дараах байдлаар бичнэ: input[type="text"] {background-color: blue} Id сонгогч Та тухайн HTML элементийн Id-аар харалзуулан стайл нэмэхдээ дараах байдлаар бичнэ. Id сонгогч нь # тэмдэгтээр эхэлнэ. Дараах жишээ нь green гэсэн нэртэй Id сонгогч. #green {color: green} Тухайн элеменд л ашиглах Id сонгогчийг дараах байдлаар бичнэ. P элементэд л ашиглана. p#para1 { text-align: center; color: red } Id нь тоогоор эхэлж болохгүй. CSS - д тайлбар бичих CSS файлд өөр бусад кодуудын адил тайлбар бичих боломжтой байдаг. Тайлбар ашиглахнаар та өөрийн бичсэн css файлаа засахад хялбар болно. Тайлбар нь “/*” –аар эхэлж “*/”-аар дуусна: /* This is a comment */ p { text-align: center; /* This is another comment */ color: black; font-family: arial } Style Sheet оруулах Style Sheet – ийг үндсэндээ 2 ангилна. Гадаад болон дотоод Style Sheet. Гадаад Style Sheet Гадаад style sheet нь олон хуудсан дээр ашиглах боломжтой. Түүнийг ашигласнаар хуудас засвар хийх шаардлага гарвал зөвхөн тухайн файлыг л өөрчлөхөд хангалттай. Style Sheet-ийг оруулахдаа таг дотор таг ашиглан оруулна: href="mystyle.css" /> Гадаад style sheet-ийг ямарт text editor дээр засварлах боломжтой байдаг ба Style Sheet нь .css төрөлтай файл байна. hr {color: sienna} p {margin-left: 20px} body {background-image: url("images/back40.gif")} Дотоод style sheet Дотоод style sheet-ийг зөвхөн тухайн нэг хуудсан дээр ашиглана. Түүнийг бичихдээ таг дотор Нэг мөр style sheet Нэг мөр style sheet гэдэг нь бүх шинж чанар болон утгууд нь нэг мөрөнд бичигддэг. Ба түүнийг ашиглахдаа тухайн элементийн style атрибут дотор бичигдэх ба шинж чанар болон утгуудаас бүрдэнэ. Шинж чанар болон утгууд нь цэг таслалаар тусгаарлагдана: This is a paragraph Олон мөр Style Sheets Олон мөр style sheet гэдэг нь шинж чанар болон утгууд нь тус тусдаа мөрөнд байна. h3 { color: red; text-align: left; font-size: 8pt } CSS Background шинж чанарууд CSS background шинж чанарууд нь танд элементийн суурь хэсгийн удирдах боломж олгоно. Тухайн шинж чанарыг дэмждэг вэб броузер: IE: Internet Explorer, F: Firefox, N: Netscape. Шинж чанар Тайлбар Утгууд IE F N W3C background Тус шинж чанараар бусад бүх шинж чанаруудыг удирдах боломжтой. background-color background-image background-repeat background-attachment background-position 4 1 6 1 background-attachment Суурь хэсгийн зургийг яаж харуулах scroll fixed 4 1 6 1 background-color Элементийн суурь хэсгийн өнгө тодорхойлох color-rgb color-hex color-name transparent 4 1 4 1 background-image Суурь хэсэгт зураг тодорхойлох url(URL) none 4 1 4 1 background-position Суурь хэсэгт зураг оруулах байрлал. top left top center top right center left center center center right bottom left bottom center bottom right x% y% xpos ypos 4 1 6 1 background-repeat Суурь хэсэгт зураг байрлуулахдаа давтаж харуулах эсэх, яаж давтах repeat repeat-x repeat-y no-repeat 4 1 4 1 CSS Text шинж чанар CSS text шинж чанар нь текстийн харагдах байдлыг удирдах боломж олгоно. Энэ нь өнгө өөрчлөх, тэмдэгтүүдийн хоорондын зайг ихэсгэх болон багасгах, текстын байрлалыг тодорхойлох зэрэг боломжтой. Шинж чанар Тайлбар Утгууд IE F N W3C color Текстийн өнгө color 3 1 4 1 direction Текстийн заавар ltr rtl 6 1 6 2 line-height Шугамын өргөн normal number length % 4 1 4 1 letter-spacing Тэмдэгтүүдийн хоорондын зайг өсгөх болон багасгах normal length 4 1 6 1 text-align Текстийн байрлал left right center justify 4 1 4 1 text-decoration Текстийн хэлбэржүүлэлт none underline overline line-through blink 4 1 4 1 text-indent Indents the first line of text in an element length % 4 1 4 1 text-shadow Текстийн дүрсжүүлэлт none color length text-transform Controls the letters in an element none capitalize uppercase lowercase 4 1 4 1 unicode-bidi normal embed bidi-override 5 2 white-space Sets how white space inside an element is handled normal pre nowrap 5 1 4 1 word-spacing үг хоорондын зай normal length 6 1 6 1 CSS Font Properties The CSS font properties allow you to change the font family, boldness, size, and the style of a text. Note: In CSS1 fonts are identified by a font name. If a browser does not support the specified font, it will use a default font. Шинж чанар Тайлбар Утгууд IE F N W3C font A shorthand property for setting all of the properties for a font in one declaration font-style font-variant font-weight font-size/line-height font-family caption icon menu message-box small-caption status-bar 4 1 4 1 font-family A prioritized list of font family names and/or generic family names for an element family-name generic-family 3 1 4 1 font-size Sets the size of a font xx-small x-small small medium large x-large xx-large smaller larger length % 3 1 4 1 font-size-adjust Specifies an aspect value for an element that will preserve the x-height of the first-choice font none number - - - 2 font-stretch Condenses or expands the current font-family normal wider narrower ultra-condensed extra-condensed condensed semi-condensed semi-expanded expanded extra-expanded ultra-expanded - - - 2 font-style Sets the style of the font normal italic oblique 4 1 4 1 font-variant Displays text in a small-caps font or a normal font normal small-caps 4 1 6 1 font-weight Sets the weight of a font normal bold bolder lighter 100 200 300 400 500 600 700 800 900 4 1 4 1 CSS Border Properties The CSS border properties allow you to specify the style and color of an element's border. In HTML we use tables to create borders around a text, but with the CSS border properties we can create borders with nice effects, and it can be applied to any element. Browser support: IE: Internet Explorer, F: Firefox, N: Netscape. W3C: The number in the "W3C" column indicates in which CSS recommendation the property is defined (CSS1 or CSS2). Property Description Values IE F N W3C border A shorthand property for setting all of the properties for the four borders in one declaration border-width border-style border-color 4 1 4 1 border-bottom A shorthand property for setting all of the properties for the bottom border in one declaration border-bottom-width border-style border-color 4 1 6 1 border-bottom-color Sets the color of the bottom border border-color 4 1 6 2 border-bottom-style Sets the style of the bottom border border-style 4 1 6 2 border-bottom-width Sets the width of the bottom border thin medium thick length 4 1 4 1 border-color Sets the color of the four borders, can have from one to four colors color 4 1 6 1 border-left A shorthand property for setting all of the properties for the left border in one declaration border-left-width border-style border-color 4 1 6 1 border-left-color Sets the color of the left border border-color 4 1 6 2 border-left-style Sets the style of the left border border-style 4 1 6 2 border-left-width Sets the width of the left border thin medium thick length 4 1 4 1 border-right A shorthand property for setting all of the properties for the right border in one declaration border-right-width border-style border-color 4 1 6 1 border-right-color Sets the color of the right border border-color 4 1 6 2 border-right-style Sets the style of the right border border-style 4 1 6 2 border-right-width Sets the width of the right border thin medium thick length 4 1 4 1 border-style Sets the style of the four borders, can have from one to four styles none hidden dotted dashed solid double groove ridge inset outset 4 1 6 1 border-top A shorthand property for setting all of the properties for the top border in one declaration border-top-width border-style border-color 4 1 6 1 border-top-color Sets the color of the top border border-color 4 1 6 2 border-top-style Sets the style of the top border border-style 4 1 6 2 border-top-width Sets the width of the top border thin medium thick length 4 1 4 1 border-width A shorthand property for setting the width of the four borders in one declaration, can have from one to four values thin medium thick length 4 1 4 1 ASP.NET Лекц ¹8 Thursday, April 09, 2009 9:35 AM ASP.NET хамгаалалт буюу аюулгүй байдал Програм хангамжийг хөгжүүлэхэд хамгийн чухал зүйлүүдийг нэг бол хамгаалалт юм. найдвартай аюулгүй байдлын загвар болон хэлбэр нь энэхүү програм хангамжийн хөгжил дэвшилд нөлөөлөхүйц хүчин зүйл юм. ASP.NET дахь аюулгүй байдал нь үндсэндээ 3 үндсэн нэр томъёог хамааруулан ойлгодог. Үүнд: - Authentication – Өгөгдөл хянах - Authorization – Зөвшөөрөл - Impersonation - Зохиогч Энгийнээр эвч үзвэл хэрэглэгчийн тодорхойлолтыг албан ёсны болгох ба энэ нь эх үүсвэртэй /Нөөц/ холбоотой хэсэг юм. Энэ нь ASP.NET – ын аюулгүй байдлын тухай бөгөөд эдгээрийн зарчим, түүний бүрдлийн талаар хэлэлцэж байна. Шинээр хүсэлт ирэхэд зохиогчийн эрх зөвшөөрөл авах тал дээр анхаарал хандуулна. IIS- д анхаарал хандуудах үед эхлээд хүсэлтийг хүчин төгөлдөр эсэхийг шалгана. Хэрэв зохиогчийн хэлбэр нь сөрөг буюу өөр өөр байвал автоматаар эрх нь зөвшөөрөгдөнө. Хэрэв энэ хэлбэр нь web.config.filesetting- д ачаалагдсан бол IIS нь тусгайлан зөвшөөрөх эрхийн хяналтыг ASP.NET рүү захиалга шилжүүлэхээс өмнө гүйцэтгэнэ. Тэгээд ASP.NET нь хэрэгжүүлэлт /Impersonate/ ажиллаж байгаа эсэхийг үл харгалзан шалгана. Impersonation ажилласан үед ASP.NET нь даалгаьрыг гүйцэтгэж тухайн мөн чанарыг тодорхойлно. Өөрөөр хэрэглээний програм нь ASP.NET хэрэглэгчийн давуу эрх болон IIS бүийн машины тодорхойлолтыг хамтад нь гүйцэтгэнэ. Төгсгөлд нь ASP.NET нь эрх бүхий хэрэглэгчээр захиалагдсан /хүссэн/ нөөц үүсвэр дээр тулгуурлан албан ёсны эрхийн зөвшөөрөл авах ба хэрэв хэрэглэгч зөвшөөрөгдсөн бол IIS шугамаар захиалгыг буцаана. Дараах хэсгүүдэд эдгээр 3 нэр томъёог хэлэлцэн ASP.NET хэрэглээний програм бид хэрхэн хэрэгжүүлэх боломж байгаагаар ярина. Authentication – Хэрэглэгчийн хандалт Энэ нь хэрэглэгч хүчинтэй / эрхтэй / байгаа эсвэл хэрэглэгчийн тодорхойлолт дээр үндэслэгдээгүй эсэхээс үл харгалзан тодорхойлж байдаг. хэрэглэгч нь түүний эх үүвэрээс хангах нөөц рүү нэвтрэх эрх бүхий зөвшөөрөл авах бололцоотой. Хэрэглээний програмын файл нь ASP.NET-д зориулагдсан бүхий л тохиргоог агуулж байдаг. захиалыгчийн эрх бүхий нийлүүлэгч нь систем дэх хэрэглэгчийн IP – г багтаахад хэрэглэгддэг. ASP.NET – д хэрэглэгчийн эрхийг зөвшөөрөх 3 арга байдаг. Үүнд : 1. Forms authentication 2. Windows authentication 3. Passport authentication Forms authentication – формуудын хандалт Cookie – нууд нь текст файл эсвэл өгөгдлийн бааз дээр байрладаг бөгөөд хэрэглэгчийн нэр болон нууц үгийг хадгалдаг. Энэ нь Cookie болон Session – ыг хамтад нь дэмждэг. Нэвтрэх хуудсанд хандахдаа хэрэглэгчийн нууцлалтыг хангасан байх шаардлагатай. Хоосон хэрэглэгч ? тэмдэгтийг зөвшөөрдөггүй. Нэвтрэх товчны болон формын өгөгдөл хяналтын утгууд нь голчлон өгөгдлийн бааз дээр хадгалагдах ба хэрэглэгч хэрэглэгчийн нэр болон нууц үгээр нэвтэрнэ. Дараах код нь нэвтрэлт амжилттай болсон эсэхийг харуулна. String username = txtUserName.Text; String password = txtPassword.Text; Bool isUserValid = false; /code to validate the user name and password/ If (isUserValid) { FormsAuthentication.RedirectFromLoginPage(txtUserName.Text, False); Else /user is not valid/ lblMessage.Text = “Invalid login…”; } RedirectFromLoginPage функц нь хэрэглэгчийн нэвтрэх эрх үүсгэх ба шаардлагатай URL болон default URL – уудыг хэрэглэгч рүү илгээдэг. Хэдий тийм боловч хамгаалалтын зарим нэг шалтгаанууд нь хэрэглэгчийн нэвтрэлтийг тохиргооны файлаар хангадаг. Формын нэвтрэх хандалт нь хэрэглэгчийн өгөгдлийн бааз болон өгөгдлүүдийг хадгалдаг. ValidateUserCredentials функц нь хэрэглэгчийн нэр болон нууц үгийг зөвшөөрч, зөв оруулсан бол өгөгдлийн баазтай холбогдоно. Windows authentication – цонхнуудын хандалт Цонхнуудын хандалт нь хэрэглэгчийн өгөгдөл хяналтыг ашигладаг. Дараах код нь ASP.NET цонхны хандалтуудыг хийнэ. Нэргүй буюу хоосон хэрэглэгчдийг одоор /*/ дүрслэн үзүүлдэг. Цонхнуудын нэвтрэх хандалт нь дараах төрлүүдтэй. - Хоосон нэвтрэх хандалт - Үндсэн нэвтрэх хандалт - Лавлах нэвтрэх хандалт - Нэгтгэх нэвтрэх хандалт Хоосон нэвтрэх хандалт нь IIS – ыг хүлээн зөвшөөрч ASP.NET – д нэвтэрдэг. Харин үндсэн нэвтрэх хандалт нь цонхнуудын хэрэглэгчийн нэр болон нууц үгүүдээр хангах шаардлагатай. Лавлах нэвтрэх хандалт болон нэгтнэх хандалт нь хэрэглэгчийн нууц үгийг сүлжээ рүү илгээнэ. Passport authentication – нэвтрэх шалгалт Нэвтрэх шалгалт нь шалгалтын үйлчилгээнд төвлөрдөг бөгөөд микрософтийн нэвтрэх үйлчилгээ нь хэрэглээний програмын хэрэглэгчдийг шалгахын тулд хэрэглэгддэг. Зөвхөн тэмдэгт таних үйлчилгээнд суулгагдсан ямар ч сайт хүлээн авах нэр болон нууц үгийг хэрэглэгчид хэрэглэхийг зөвшөөрдөг. Authorization – зөвшөөрөл Өмнө нь нэвтэрсэн хэрэглэгчид хялбар аргаар нэвтрэх явц юм. зөвшөөрөл нь зөвхөн нэвтрэх эрхтэй хэрэглэгчдэд л олгогдохоос бүртгэл хийлгээгүй хэрэглэгчид хэрэглээний програм хүлээн авах боломжийг олгодог. Тусгай зөвшөөрлийн бүтэц нь Зөвшөөрлийг 3 ангилдаг. үүнд: - Зөвшөөрлийн файл : энэ нь зөвшөөрлийн файлын модульциар хэлбэрждэг бөгөөд хэрэглээний програм нь windows –ийн көвшөөрлийг ашиглан хэлбэржин идэвхиждэг байна. хэрэглэгчид файлыг хүлээн авах хэрэгтэй юу үгүй юу гэдгийг файлын хүлээн авах хяналтын багана тодорхойлохын тулд зөвшөөрлийн файлаар шалгагддаг. - ACL зөвшөөрөл : энэ зөвшөөрөл нь Windows - ыг таниулахын тулд юмуу ASP.NET – ийн үйлдэл Windows – ийг таних боломжгүй үед хэрэглэгддэг. - URL зөвшөөрөл : энэ нь URL зөвшөөрлийн модуляциар хэлбэрждэг бөгөөд ASP.NET хэрэглээний програмын хэрэглэгч хэрэглэгч URL рүү нэвтрэх гарц болдог байна. Энэ модульци нь сонголттойгоор хэрэглэгддэг төдийгүй хэрэглээний програмын хэсгүүдэд байгаа тусгай хэрэглэгчид рүү нэвтрэх боломж олгодоггүй. Шалгалт нь хэрэглээний програмын веб дэх файлыг тодорхойлдгоороо зөвшөөрөлтэй адил юм. Доорх жишээ нь бид хэрхэн ASP.NET –д ашиглагдаж байгаа хэрэглээний програмын файл дах зөвшөөрлийг ашиглаж болох талаар юм. ASP.NET хэрэглээний програмын хэрэглэгчдийг та get юмуу post – оор хязгаарлах юмуу нэмж болно. Дараах код нь зарим хэрэглэгчид зөвхөн get – ийг хийж байх зуур бид хэрхэн post –ийг хийж Jude хэрэглэгч болж болох вэ? гэдгийг харуулна. ASP.NET Лекц ¹7 Thursday, April 09, 2009 9:23 AM Өгөгдөл хянах контролууд : энэ контролууд нь оролтын контролын өгөгдлийг хянадаг. Хэрэв өгөгдөл байхгүй бол хянагч нь алдааны мэдээллийг дэлгэцэнд гаргана. Энэ контролыг үүсгэх бичиглэл нь Өгөгдөл хянах контролууд Тайлбар CompareValidator Нэг оролтын контролын утгыг нөгөө оролтын контролын утгатай харьцуулна. CustomValidator Хэрэглэгчийн бичсэн функцийн дагуу оруулсан мэдээллийг шалгана. RangeValidator Хэрэглэгчийн оруулсан мэдээлэл 2 өгөгдлийн хооронл байгаа эсэхийг шалгана. RegularExpressionValidator Өгөгдөлөө зөв оруулсан эсэхийг бататган шалгана. RequiredFieldValidator Өгөгдөл оруулсан эсэхийг шалгана. ValidationSummary Бүх алдааны мэдээллийг вэб хуудсанд харуулна. Compare Validator контрол : Нэг оролтын контролын утгыг нөгөө оролтын контролын утгатай харьцуулна. Шинж чанарууд Тайлбар BackColor CompareValidator control – ын дэвсгэрийн өнгийг өөрчилнө. ControlToCompare Контролуудын нэрийг харьцуулна. ControlToValidate Контролуудын дугаарыг батлана. Display Дэлгэцийн төлөв байдлыг хянана. Эдгээр утгууд нь : * None * Static * Dynamic EnableClientScript client-side script – ийг зөвшөөрөх эсэх Enabled Validation идэвхитэй эсэх ErrorMessage Энэ контрол нь алдааны мэдээллийг дэлгэцэнд гаргана. ForeColor Үндсэн өнгийг өөрчилнө. id Тухайн өгөгдөл шалгах контролын ID IsValid Энэ контрол нь үнэн, худал эсэхийг шалгана. Operator Энэ нь харьцуулалт хийнэ. Операторууд нь * Equal – Тэнцүү * GreaterThan – Их * GreaterThanEqual – Их буюу тэнцүү * LessThan – Бага * LessThanEqual – Бага буюу тэнцүү * NotEqual – Тэнцүү биш * DataTypeCheck runat Энэ нь сервер контрол юм. Зөвхөн "server" бичлэг байна. Text Өгөгдөл хянах бүтэлгүйтвэл дэлгэцэнд гаргана. Type Өгөгдлийн төрөл болон утгуудыг харьцуулна. Төрлүүд нь * Currency – мөнгө * Date - өдөр * Double төрөл * Integer төрөл * String төрөл ValueToCompare Утгуудыг харьцуулна. CustomValidator контрол : Хэрэглэгчийн бичсэн функцийн дагуу оруулсан мэдээллийг шалгана. Шинж чанар Тайлбар BackColor CustomValidator- ийн дэвсгэрийн өнгө ClientValidationFunction Хэрэглэгчийн бичсэн өгөгдөл шалгах функц. ControlToValidate The id of the control to validate Өгөгдөл шалгах контролын ID Display Дэлгэцийн төлөв байдлыг хянана. Эдгээр утгууд нь : * None * Static * Dynamic EnableClientScript client-side script – ийг зөвшөөрөх эсэх Enabled Validation идэвхитэй эсэх ErrorMessage Энэ контрол нь алдааны мэдээллийг дэлгэцэнд гаргана. ForeColor Үндсэн өнгийг өөрчилнө. id Тухайн өгөгдөл шалгах контролын ID IsValid Энэ контрол нь үнэн, худал эсэхийг шалгана. OnServerValidate client-side script – ийг зөвшөөрөх эсэх runat Энэ нь сервер контрол юм. Зөвхөн "server" бичлэг байна. Text Өгөгдөл хянах бүтэлгүйтвэл дэлгэцэнд гаргана. RangeValidator Control : Хэрэглэгчийн оруулсан мэдээлэл 2 өгөгдлийн хооронл байгаа эсэхийг шалгана. Энэ нь тоо болон тэмдэгт байж болно. Дээрхээс ялгаатай нь MaximumValue Оруулах контролын хамгийн их утга MinimumValue Оруулах контролын хамгийн бага утга RegularExpressionValidator control : Өгөгдөлөө зөв оруулсан эсэхийг бататган шалгана. Шинж чанар Тайлбар BackColor CustomValidator- ийн дэвсгэрийн өнгө ClientValidationFunction Хэрэглэгчийн бичсэн өгөгдөл шалгах функц. ControlToValidate The id of the control to validate Өгөгдөл шалгах контролын ID Display Дэлгэцийн төлөв байдлыг хянана. Эдгээр утгууд нь : * None * Static * Dynamic EnableClientScript client-side script – ийг зөвшөөрөх эсэх Enabled Validation идэвхитэй эсэх ErrorMessage Энэ контрол нь алдааны мэдээллийг дэлгэцэнд гаргана. ForeColor Үндсэн өнгийг өөрчилнө. id Тухайн өгөгдөл шалгах контролын ID IsValid Энэ контрол нь үнэн, худал эсэхийг шалгана. OnServerValidate client-side script – ийг зөвшөөрөх эсэх runat Энэ нь сервер контрол юм. Зөвхөн "server" бичлэг байна. Text Өгөгдөл хянах бүтэлгүйтвэл дэлгэцэнд гаргана. RequiredFieldValidator control : Өгөгдөл оруулсан эсэхийг шалгана. Шинж чанар Тайлбар BackColor CustomValidator- ийн дэвсгэрийн өнгө ClientValidationFunction Хэрэглэгчийн бичсэн өгөгдөл шалгах функц. ControlToValidate The id of the control to validate Өгөгдөл шалгах контролын ID Display Дэлгэцийн төлөв байдлыг хянана. Эдгээр утгууд нь : * None * Static * Dynamic EnableClientScript client-side script – ийг зөвшөөрөх эсэх Enabled Validation идэвхитэй эсэх ErrorMessage Энэ контрол нь алдааны мэдээллийг дэлгэцэнд гаргана. ForeColor Үндсэн өнгийг өөрчилнө. id Тухайн өгөгдөл шалгах контролын ID IsValid Энэ контрол нь үнэн, худал эсэхийг шалгана. OnServerValidate client-side script – ийг зөвшөөрөх эсэх runat Энэ нь сервер контрол юм. Зөвхөн "server" бичлэг байна. Text Өгөгдөл хянах бүтэлгүйтвэл дэлгэцэнд гаргана. ValidationSummary control : Бүх алдааны мэдээллийг вэб хуудсанд харуулна. Шинж чанар Тайлбар DisplayMode Харуулах төрөл. * BulletList * List * SingleParagraph EnableClientScript client-side script – ийг зөвшөөрөх эсэх Enabled Validation идэвхитэй эсэх ForeColor Үндсэн өнгийг өөрчилнө. HeaderText ValidationSummary – ын толгой хэсгийн текст id Тухайн өгөгдөл шалгах контролын ID runat Энэ нь сервер контрол юм. Зөвхөн "server" бичлэг байна. ShowMessageBox Message box харуулах эсэх ShowSummary ValidationSummary – ыг харуулах эсэх Authentication : Login Control – Энэ контрол нь хэрэглэгчийн нэвтрэх хэсгийг дэлгэцэнд гаргана. Мөн хэрэглэгчийн нэр болон нууц үг оруулах эсэхийг зөвшөөрнө. Мөн энэ контролоор нууц үн болон шинж чанаруудыг нь өөрчилж болно. LoginView Control – энэ нь хоосон хэрэглэгч нэвтрэх болон дэлгэцийн мэдээлэл өөрчлөхийг зөвшөөрнө. Энэ контрол нь нэг болон хоёр бэлэн загвараас бүрдэнэ. Нэгдэх нь хоосон загвар, нөгөө нь нэвтрэх загвар. LoginStatus Control – энэ контрол нь дэлгэцэнд нэвтрэх холболт болон гарах холболтыг гаргана. Энэ нь нэвтрэх текст болон нэвтрэх зургийн шинж чанараас бүрдэнэ. LoginName – Энэ контрол нь хэрэглэгчийн нэвтрэх нэрийг дэлгэцэнд гаргана. PasswordRecovery Control – энэ нь хэрэглэгчийн нууц үгийг сэргээх болон эмайл хаяг шинээр үүсгэхийг зөвшөөрнө. Мөн шинэ нууц үг үүсгээд оронд нь жинхэнэ нууц үгийг хэрэглэгч рүү илгээнэ. Энэ нь нууц асуулт болон нууц хариулттай байна. Жишээ нь: SubmitButtonText="Get Password" SubmitButtonType="Link"> Subject="Your new password" BodyFileName="PasswordMail.txt" /> CreateUserWizard Control - энэ нь хэрэглэгчийн мэдээллийг цуглуулдаг. Хэрэглэгчийн мэдээлэл нь · User name – Хэрэглэгчийн нэр · Password – нууц үг · Confirmation of password – нууц үгээ дахин давтах · E-mail address – эмайл хаяг · Security question – нууц асуулт · Security answer – нууц хариулт This information is used to authenticate users and recover user passwords, if necessary. Хэрэглэгчийн мэдээлэлд нэр болон нууц үг зайлшгүй хэрэгтэй. ContinueDestinationPageUrl="~/Default.aspx"> Title="Sign Up for Your New Account"> Title="Complete"> ChangePassword Control – энэ нь хэрэглэгчийн нууц үгийг солихыг зөвшөөрнө. Хэрэглэгч нууц үгээ оруулаад түүнийгээ дахин давтан оруулахад л хангалттай. Нууц үг зөв бол таны нууц үг өөрчлөгдөнө. өөрчлөгдсөн бол таны эмайл хаяганд мэдээ ирнэ. Мөн энэ нь 2 authentication – тай. Authenticated болон non-authenticated. Семинар ¹5 Thursday, April 09, 2009 9:35 AM Өгөгдлийн сантай холбох Media files video-play.mp4 (0 bytes) ASP.NET лекц ¹6 Thursday, March 19, 2009 8:36 AM IIS буюу Internet Information Services ийн тухай Энэ IIS буюу Internet Information Service нь Microsoft компани бүтээсэн Microsoft Windows сервер дээр интернэтэд суурилсан үйлчилгээ үзүүлдэг вэб сервер юм. Энэхүү сервер нь хэрэглээгээрээ дэлхийд хоёрдугаар ордог бөгөөд нэгдүрээр байранд Apache HTTP сервер ордог. 2008 оны 11 сарын байдлаар нийт вэбийн 34.49 хувь нь тухайн серверийг ашигласан байна. Тус сервер нь FTP, FTPS, SMTP, NNTP болон HTTP, HTTPS агуулсан байдаг. Хувилбарууд • IIS 1.0, Windows NT 3.51 • IIS 2.0, Windows NT 4.0 • IIS 3.0, Windows NT 4.0 Service Pack 3 • IIS 4.0, Windows NT 4.0 Option Pack • IIS 5.0, Windows 2000 • IIS 5.1, Windows XP Professional, Windows XP Media Center Edition • IIS 6.0, Windows Server 2003 ба Windows XP Professional x64 Edition • IIS 7.0, Windows Server 2008 ба Windows Vista (Business, Enterprise, Ultimate Editions) • IIS 7.5, Windows Server 2008 R2 (Beta) and Windows 7 (Beta) Түүхэн замнал Microsoft ийн анхны вэб серверийн шинжилгээ судлагааны төслийг Scotland дахь Edingburgh – ийн Их Сургуулийн Европын Microsoft Windows NT академийн төв хэрэгжүүлсэн. Ийнхүү Windows NT 3.51 хувилбараас эхлэн Internet Information Services – ийг нэмэлт болгон суулгах боломжтой болсон. IIS 3.0 оос эхлэн Active Server Pages динамик скрипт гарсан. Microsoft вэб платформ Microsoft вэб платформ суулгах нь маш хялбар дараах зүйлсийг агуулна: • IIS • Visual Web Developer 2008 Express Edition • SQL Server 2008 Express Edition • Microsoft .NET Framework • Silverlight Tools for Visual Studio Тус вэб платпормыг дэмжих үйлдлийн системүүд: Windows Vista RTM, Windows Vista SP1, Windows XP, Windows Server 2003, Windows Server 2008 Supported Architectures: x86 and 64-bit Суулгах болон ашиглах Start --> Settings --> Control Panel --> Add or Remove Programs --> Add/Remove Windows Components "Internet Information Services (IIS)" гэсэн сонголтыг сонго. “Next” товч дарахад Insert CD гэсэн мэдээлэл гарна. Энэ үед та XP үйлдлийн системтэй CD гээ CD-ROM ндоо хийгээд OK дарснаар суулгаж эхэлнэ. За одоо бидний суулгасан зүйл маань ажиллаж байгаа эсэхийг шалгая. Start --> Run --> Type in "cmd" DOS команд хэсэгт “netstat -a” гэж бичээд ENTER товч дар. Ftp, smtp, http, болон HTTPS г бэлэн буюу active гэсэн мэдээлэл гарна. Одоо вэб серверийн ажиллаж байгаа эсэхийг шалгая. Өөрийн ашигладаг вэб броузерээ /Firefox, IE-Internet Explorer / нээгээд Address хэсэгт http://localhost/localstart.asp гэж бичээд ENTER дар. Өөр бусад нэмэлт тохиргоо хийх шаардлагатай. Start -> Settings -> Control Panel -> Administrative Tools -> Internet Information Services Та өөрийн компьютер нэр дээр дарахад вэб сайтууд харагдана. Та зармыг нь /web, FTP, SMTP/ баруун товчоо дарж түр зогсоож, зогсоож болно. Вэб сайтуудын үндсэн тохиргоо болон шинж чанаруудыг өөрчлөхдөө “Default Web Site” дээр баруун товчоо дараад Properties сонголтыг сонго. Web Site цэс • Description – тайлбар • IP Address – таны компьютерийн IP хаяг • TCP Port – энэ суулгасны дараа 80 байх ба хэрвээ та шаардлагатай бол өөрчилж болно. Хэрэв та 8080 болгож өөрчилсөн бол http://localhost:8080/myweb гэж ашиглана. • Connections - холболтын хүлээлгийн хугацаа тухайн хугацаанд холболт хийгдэнэ. • Enable logging – энэ вэб сайтын хандалтын бүртгэл хийж эсэхийг болон тухайн бүртгэлийг ямар төрлийн файлаар хадгалах тохиргоо Home Directory цэс • Local Path – Энэ нь таны вэб сайтын кодын байрлалыг зааж өгнө. • Write – тухайн код хэсгийн хавтасанд бичилт хийх буюу файл хуулах өөрчлөлт хий болох эсэх • Directory Browsing – Тухайн вэбийн кодын хавтасууд руу хандаж болох эсэх Documents цэс Энэ цэсэнд вэб сайтыг дуудахад эхэлж дуудагдах файлыг бүртгэх хэсэг Server Extensions цэс The FTP service. In Internet Information Services, click on "FTP Sites" to see the status of your FTP server. Default FTP Site дээр баруун товчоо дараад Properties сонголтыг сонго. FTP Site цэс • Description – нэрийг дурын нэрээр өөрчилнө. • IP Address – таны компьютерийн IP хаяг • TCP Port - • Connections - холболтын хүлээлгийн хугацаа хамгийн ихдээ 10 холболт хийгдэнэ. • Log Files – • Current Sessions – жагсаалтан дах хүмүүс вэб сайтанд зочлох Security Accounts цэс • Allow Anonymous Connections – This depend on what you want to do with your FTP server. • Username - This is the account name that is given to the ftp user. It takes the form "IUSR_(your computer name)". Do not delete this account in your control panel otherwise people will not be able to use any of your Internet Services. • FTP Site Operators - Controls who gets to administer your FTP site. Tab: Messages • Welcome: Type in your greeting or leave it blank. • Exit: Same as Welcome • Maximum connections: Insert any number less than 10 since you're capped at 10. If you have 10 ftp connections, that means that nobody will be able to visit your website since the ftp and web both share 10 connections together. Tab: Home Directory • Local path: This you can change. Actually it makes more sense to make the root FTP directory one level up from your website since you will probably administer your website using FTP. The SMTP service. In Internet Information Services, click on "Default SMTP Virtual Server" to see the status of your FTP server. Email! Before the email will work correctly, we must setup a few things. Click on "Default SMTP Virtual Server" and then click on "Domains". Right click on "Domains" and select "New" -> "Domain" A wizard pops up and then you should click on "Alias" then "Next". Type in the domain name that the email server should respond to. In my case, it's "dslwebserver.com". Click "Finish". Right click on "Default SMTP Virtual Server" then select "Properties". Most of these functions depend on what your needs are. You can simply experiment with the settings and keep sending email to yourself to see if the changes work for you. Tab: Access • You may have to play with the "Relay" settings to allow computers on your network to use the SMTP server to relay mail out. Make sure you check these settings carefully since you don't want to be an open relay for spam. ASP.NET лекц ¹5 Thursday, March 19, 2009 8:29 AM ASP.NET хуудсыг өгөгдлийн сантай холбох Өгөгдлийн сан гэж юу вэ? Ямар нэгэн хэрэгтэй мэдээллүүдийн эмх цэгцтэй цуглуулгыг өгөгдлийн сан гэнэ. Мэдээллийн сан, өгөгдлийн сан гэдэг нь нэг ойлголт юм. Цаашид бид Database гэж нэрлэх ба хүний нөөцийн өгөгдлийн санг шижээ болгон ашиглана. SQL Server 2000 гэж юу вэ? SQL Server 2000 гэдэг нь төрөл бүрийн өгөгдлийн сангийн бүтцийг тодорхойлох, үүсгэх, боловсруулахад ашиглагддаг хамгийн хүчирхэг програмуудын нэг юм. SQL Server 2000 програм нь PHP, Delphi, Visual Basic, Dot net зэрэг програмуудын тусламжтайгаар мэдээлэлтэй хурдан шуурхай, хялбар харьцах боломжийг олгодог. SQL Server 2000 – ийн онцлог давуу тал • Томоохон хэмжээний өгөгдлийн санг зохион байгуулдаг. • Төрөл бүрийн өгөгдлийн сан, файлтай хамтарч ажилладаг. • Энгийнээс болон өндөр түвшний бүх хэрэглэгчдэд зориулсан ашиглахад хялбар. • Хэрэглэгчийн нууцлал хамгаалалтыг дээд зэргээр хангадаг. • Microsoft – ийн бүтээгдэхүүн учраас бусад програмуудтай бүх талаараа зохицож ажилладаг. • Ижил төрлийн өгөгдлийн сангийн програмуудаас дэлхий нийтээрээ хамгийн түгээмэл ашигладаг. • Интернэттэй холбогдон ажиллах боломжууд давуу байдаг. SQL Server 2000 Install хийх 1. Техник хангамжийн шаардлага : SQL Server 2000 програмыг компьютер дээрээ суулгахад таны компьютер доорхи шалгуурыг хангасан байх ёстой. SQL Server 2000 програмыг аль болох өндөр үзүүлэлттэй компьютер дээр суулгаж ашиглахыг зөвлөж байна. • Processor : Windows NT, Windows 2000, Windows XP зэрэг үйлдлийн систем дээр суулгах тохиолдолд хамгийн багадаа Intel Pentium 166mhz ба түүнээс дээш хурдтай байх ёстой. Бусад үйлдлийн систем дээр өөр байдаг. • Memory : SQL Server Standard Edition, SQL Personal Edition хувилбар нь хамгийн багадаа 64МВ RAM шаарддаг бол SQL Server Enterprise Edition хувилбар нь 124МВ RAM шаардддаг. • Hard disk : Суулгах төрөл Шаардлагатай зай Full Installation 270MB Typical Installation 250MB Client Tools 100MB Analysis Services 30-50MB English Query 80MB Дээрх зай нь зөвхөн програм суулгахад шаардлагатай зай. Дээр нь таны өгөгдлийн сангийн хэмжээнээс хамаарч дискэнд нэмэлт зай хэрэгтэй болно. 2. Програм хангамжийн шаардлага : SQL Server – ийн ямар хувилбар сонгосноос хамаарч өөр өөр үйлдлийн системд тохирон ажиллах тул суулгахаас өмнө хувилбар болон үйлдлийн системийг анхаарах хэрэгтэй. Үйлдлийн систем /хувилбар/ Personal edition Standard edition Enterprise Edition Developer edition Desktop edition SQL Server 2000 Windows CE Edition Win98 * * WinNT 4.0 WorkStation * * * WinNT4.0 Server * * * * * WinNT 4.0 Enterprise edition * * * * * Win2000 Professional * * * Win2000 Server * * * * * Win2000 Advanced server * * * * * Win2000 Data Center Server * * * * * Windows CE * Үйлдлийн систем, Internet Explorer – оос өөр нэмэлт програм хангамж суулгалгүйгээр ажиллуулж болно. SQL Server install хийх Дээрх техник болон програм хангамжийн шаардлагуудыг хангасан бол SQL Server суулгахад бэлэн гэсэн үг. SQL Server 2000 Components – Install Database server – Next – Next гэх мэт Өөрийн компьютер дээр суулгах үед Local Computer сонголтыг сонгоно. Харин өөр компьютер дээр суулгах бол Remote Computer сонголтыг сонгоно. Шинээр инсталл хийх үед Create a new Instance of SQL server, or install Client Tools сонголтыг сонгох бөгөөд өмнө нь суулгасан инсталлаа засах, устгах үед Upgrade, Remove, or add components to an existing instance of SQL server сонголтыг сонгоно. Advanced options сонголтыг сонговол инсталл өөрчлөх, инсталлд байхгүй байгаа файл үүсгэх, нэмэлт функцүүдийг гүйэтгэх боломж олгодог. Client Tools Only сонголтыг сонговол бусад компьютер дээр суулгасан SQL Server рүү хандаж харилцагч байдлаар ажиллана. Өөрийн компьютер дээр өгөгдлийн санг үүсгэж чадахгүй зөвхөн бусад сервертэй хамтарч ажиллах болно. Server and Client tools сонголтыг сонговол өөрийн болон бусад сервертэй хамтарч ажиллаж чадна. Connectivity Only сонголтыг сонговол зөвхөн Microsoft Access – ийн боломжуудыг ашиглаж мөн сүлжээний орчинд хандалт хийж чадна. Бусад үйлдлүүдийг гүйцэтгэж чадахгүй. Үүний дараагаар серверийн нэр нэхнэ. Серверийн нэрийг 16-н тэмдэгтэнд багтааж өгнө. үүнд бичсэн нэрээр бусад серверүүдээс хандах болно. Default утгыг сонгосон бол тухайн компьютерийн нэрийг авна. Өгөгдлийн файл, өгөгдлийн өөрчлөлтийн файлын замыг заана. Өгөгдлийн файлын замыг зааж өгөхдөө windows суулгаагүй тусдаа дискийг сонговол илүү тохиромжтой. Програмын модуль Typical Minimum Custom Өгөгдлийн сангийн сервер Байгаа Байгаа Сонголтоор Цаашид сайжруулах боломж Байгаа Байхгүй Сонголтоор Replication Байгаа Байгаа Сонголтоор Текст бүтнээр хайх Байгаа Байхгүй Сонголтоор Хэрэглэгч удирдах хэрэгсэл Байгаа Байхгүй Байхгүй Хэрэглэгчтэй холбогдох Байгаа Байгаа Байгаа Online ном Байгаа Байхгүй Сонголтоор Development tools Зөвхөн debugger хэлбэрээр Байхгүй Tools –ийн сонголтууд Жишээ кодууд Байхгүй Байхгүй Жишээний сонголтууд Жишээний тохируулга Байгаа Байгаа Тохируулгын сонголтууд Анхдагч тохируулга болох Use the same account for each service. Auto start SQL server service тохируулгыг сонгогдсон бол SQL Server болон SQL Server Agent хоёулаа домайн хэлбэрээр ажиллахаар байдаг. Install шалгах Install хийж дууссаны дараа SQL server бүрэн суусан эсэх, системийн өгөгдлийн сангууд зөв газарт байгаа эсэх, бүрдүүлэгч, удирдагч програмууд суусан эсэх, зогсоох, түр зогсоож болох эсэх, өгөгдлийн баазтай холбогдож энгийн query гаргаж болох эсэхийг шалгана. Хэрэв install хийх явцад ямар нэгэн алдааны мэдээлэл гараагүй бол суулгах явцад оруулсан мэдээллийн дагуу фолдер үүссэн эсэхийг Explorer-оор, Start menu-д хэрэгтэй Tools байгаа эсэх, мөн Control panel-д тохиргоо зөв эсэхийг харахад болно. ASP.NET лекц ¹4 Thursday, March 19, 2009 8:17 AM Кодтой ажиллах Кодын хэсэг гэдэг нь Visual Basic ашиглаж байгаа тохиолдолд .vb харин CSharp дээр бичиж байгаа бол .cs файл байдаг. Кодын файл нь класс байдаг бөгөөд ASPX файлтайгаа холбож өгсөн байдаг. /<%@ Page Language="C#" AutoEventWireup="true" CodeFile="Default.aspx.cs" Inherits="_Default" %>/ CodeFile="Default.aspx.cs" нь тухайн файлын нэр Inherits="_Default" тухайн классын нэр. Код буюу кодын файлыг класс гэж нэршие. ASPX төрөлтэй файл нь Web form файл юм. Тиймээс хэрэглэхэд амар хэмээн форм гэж нэршие. Класс нь форм файлыг үүсгэхэд тухайн файлыг нэртэй адил класс болон файл үүсдэг. Формоос тухайн холбогдсон классийг нээж харахдаа F7 товчлуурыг ашиглана. Классыг дангаар нь үүсгэх /file->new->file->class/ боломжтой бөгөөд тухайн тохиолдолд APP_CODE гэсэн нэртэй хавтас үүсгэх үү? гэж таниас асууна. Үүсгэсэн тохиолдолд таны үүсгэсэн классыг тухайн вэб аль ч класс дотор ашиглах боломжтой болно. /APP_CODE/ хавтас дотор байгаа бүх классуудыг вэбийн бүх классуудад ашиглах боломжтой. Энэ нь та өөрийн бичсэн функц болон классуудыг тухайн хавтасанд хийснээр вэбийн бүх классуудад ашигласнаар кодыг давхцал буюу та нэг код буюу функцийг дахин бичихгүй гэсэн үг. Эсрэг тохиолдолд APP_CODE хавтасыг үүсгэхгүй бол тухайн тухайн классыг бүх классууд дээр ашиглах боломжгүй юм. Класс файлын бүтэц Csharp кодын класстай адил бөгөөд ялгаа нь тухайн класс нь System.Web.UI.Page классаас удамшсан байдаг. Классаас формын event буюу үйлдлүүдийг ашиллуулж контролуудтай ажиллана. Кодоос Контрол үүсгэх Кодоос контрол үүсгэхдээ тухайн контроллын классыг ашиглана. /Контрол нь системийн Web UI буюу web User Interface ийн класс юм. / Тухайн классыг ашиглана үүсгэнэ. Жишээн дээр тайлбарлавал илүү ойлгомжтой болов уу. Дээрх жишээн дээр Page Load /Page Load функц нь вэб формыг дуудахад ажилладаг юм. / Үйлдэл дээр Label классыг ашиглан lbl1 обьект үүсгэн тухайн обьектын Text-д утга оноогоод form1 дээрээ нэмж байна. Хэрэглэгчийн контрол буюу Web User Control Хэрэглэгчийн контрол нь жижиг буюу багасгасан вэб форм юм. Хэрэглэгчийн контролыг ашигласнаар формын код эм цэгцтэй жижиг болдог ба нэг ижил кодыг олон форм дээр ашиглаж байгаа бол түүнийгээ хэрэглэгчийн контрол болгосноор бичиглэл багасна гэсэн үг. Мөн хэрэглэгчийн контрол нь HTML толгой болон бие хэсэг байдаггүй. Зөвхөн код файлаа болон класстай холбосон хэсэг байдаг. Хэрэглэгчийн хэрэглэхдээ форм дээр нэмж хэрэглэнэ. Эхлээд хэрэглэгчийн контролооо үүсгэе. File->new->file->Web User Control Хэрэглэгчийн контрол Форм дээр нэмэхдээ формын дизайн руу шилжин тухайн хэрэглэгчийн контрол файлаа чирч тавина. Чирч тавьснаар дараах код форм дээр үүснэ. Тиймээс хэрэглэгчийн контролыг нэмэхдээ чирч тавьхаас гадна кодыг бичиж өгч болно гэсэн үг. Мастер хуудас Мастер хуудас нь вэб хийхэд амар хялбар болгоход зориулагдсан. Мастер хуудас дээр бичигдсэн контрол болон кодууд тухайн мастер хуудастай холбогдсон бүх формууд дээр харагдана. Нэг ёсондоо мастер хуудасны заасан байрлал дээр тухайн формын контролууд нэмэгдэж харагдана гэсэн үг. Мастер хуудас ашиглахын давуу тал нь тухайн вэбийн толгой хэсэг, цэс, хөл хэсэг нь мастер хуудсан дээр байрлана. Ингэснээр толгой хэсэг, цэс, хөл хэсгийн код нэг газар байна тэгхээр та тэдгээрийн кодыг форм болгон дээр бичих шаардлагагүй болж байна. Мастер хуудсыг үүсгэж ашиглахдаа: File->new->file-> Master page Хэсэгт формын контролууд байрлах болно. Шинээр вэб форм нэмэхдээ Select master page гэсэн хэсгийг сонгож тухайн мастер хуудсаа сонгож өгнө. Тэгснээр тухайн форм ContentPlaceHolder той холбогдож байна. ASP.NET лекц ¹3 Thursday, March 19, 2009 8:11 AM ASP.NET – ийн контролууд, тэдгээрийн хэрэглээ ASP.NET Standard Control-уудыг цувралаар тайлбарлаж жишээ код оруулъя гэж бодлоо хэрэгтэй зүйл гэдэгт итгэлтэй байна. Тухайлбал : • AdRotator • BulletedList • Button • Calendar • CheckBox • CheckBoxList • DropDownList • FileUpload • HiddenField • HyperLink • Image • ImageButton • ImageMap • Label • LinkButton • ListBox • Literal • MultiView and View • Panel • PlaceHolder • RadioButton • RadioButtonList • Substitution • Table • TextBox • Wizard • Xml Эхний Control болох AdRotator жишээ код түүний Attribute-ийн талаарх мэдээлэл эхлэе. Энэ хүү Control нь дэлгэцэнд banner мэтийн зургийг дэлгэцэнд үзүүлэхийг зөвшөөрдөг бөгөөд хуудсыг дахин үзэх болгонд зааж өгсөн зурагнууд цикл маягаар дэлгэцэнд гаргадаг юм. Хэрэв та VisualStudio 2003 ашигладаг бол анх суулгахдаа default-аар нь суулгасан бол таны My Document дотор Visual Studio Projects нэртэй фолдер үүссэн байх болно. web app windows application аль алийг нь бичсэн ч энэ фолдер дотор ажлын талбарынхаа нэрээ фолдер үүссэн байдаг. Харин VisualStudio 2005, VisualStudio 2008 ашигладаг бол My Document дотор Visual Studio 2005, Visual Studio 2008 гэсэн фолдер үүсэх ба web app windows application бичихэд тус фолдер дотор дэд фолдер үүсч ажлын талбар маань хадгалагддаг. Юуны учир энийг хэлж байна вэ гэвэл AdRotator Control -ийн ImageUrl Attribute-д үзүүлэх зургынхаа замыг зааж өгөхөд анхаарах хэрэгтэй гэсэн үүднээс хэлж байгаа юм. Attribute тайлбар ImageUrl -- үзүүлэх зургын зам NavigateUrl -- зураг дээр дарахад үсрэх зам AlternateText -- хулганы заагч байрлахад гарах текст Web Form контролууд Web Form контолууд нь сервер дээр vvсдэг ба ажилладаг. Ямар нэгэн vйлдэл хийгдсний дараа HTML-рvv хєрвєдєг ба энэ нь хэрэглэгчийн броаузер руу илгээгддэг. Бvх Web Form контролууд нь System.Web.UI.WebControls классаас удамшсан байдаг. Энэ суурь классад нийтлэг property-нууд тодорхойлогдсон байдаг. Жишээ нь: BackColor, Enabled, Font, ForeColor, Modifiers, TabIndex, Visible, Width г.м Дараах хvснэгтээс server-side контолууд, server-side vзэгдлvvдийг харж болно. Конртол Тайлбар Server-Side Event-vvд HTML код Label HTML хуудасан дээр текст харуулах None Label TextBox Хэрэглэгчэд єгєгдєл оруулах боломж олгоно TextChanged Button Жирийн button контрол ба click хийхэд сервер дээр vйлдэл хийгдэнэ. Нэмэлт мэдээллийг CommandName ба CommandArguments property-нуудаар дамжуулж болно Click, Command LinkButton Button-той тєстэй сервер лvv дамжуулна. Гэвч button нь hyperlink-тэй ижил харагдана Click, Command LinkButton ImageButton Дэлгэцэнд зураг харуулна. Хэрэв товшилт хийвэл, сервер лvv коммандын мэдээллэ дамжуулна. (хулгана координат г.м) Click Hyperlink Жирийн hyperlink(холболт) контрол None HyperLink DropDownList Жирийн HTML контролтой тєстэй. Гэвч єгєгдлийн баазтай бэхлэгдэж чаддаг. SelectedIndexChanged ListBox Жирийн HTML контролтой тєстэй. Гэвч єгєгдлийн баазтай бэхлэгдэж чаддаг. SelectedIndexChanged DataGrid Та энэ контролыг єгєгдлийн эхтэй бэхлэж, энэ нь бvх баганын мэдээллийг дэлгэцэнд гаргана. Мєн хуудсуудтай болгох, эрэмбэлэх, хялбар форматлах зэрэг боломжуудтай. CancelCommand, EditCommand, DeleteCommand, ItemCommand, SelectedIndexChanged, PageIndexChanged, SortCommand, UpdateCommand DataList Єгєгдлийг хvснэгтэн бус хэлбэрээр форматлана. Та єгєгдєлтэй бэхлэхдээ бэлэн загвар ашиглаж болно. CancelCommand, EditCommand, DeleteCommand, ItemCommand, SelectedIndexChanged, UpdateCommand Repeater Єгєгдлийг хvснэгтэн бус хэлбэрээр форматлана. Та єгєгдєлтэй бэхлэхдээ бэлэн загвар ашиглаж болно. None CheckBox Жирийн HTML контролтой адил хэрэглэгч сонгох ба vлсонгох боломжтой. CheckChanged CheckBoxList Дэлгэцэнд хамт ажилладаг бvлэг check box-уудыг vзvvлнэ. SelectedIndexChanged RadioButton Жирийн HTML контролтой маш тєстэй ба дэлгэцэн дэх товчлуурыг хэрэглэгч сонгох ба vлсонгох боломжтой. CheckChanged RadioButtonList Дэлгэцэнд хамт ажилладаг бvлэг radiobutton контролуудыг vзvvлнэ. SelectedIndexChanged Image Жирийн HTML контролтой маш тєстэй. Хуудасанд зураг байрлуулна. None Panel Бvлэг контролуудад хэрэглэгддэг. None Panel PlaceHolder Run time vед динамикаар server-side контролуудыг vvсгэх vед байрлуулах зэрэг vйлдлийг хийхэд хэрэглэгдэнэ. None Calendar HTML тєрлийн календар vvсгэдэг. Анхны огноо єгєх, урагш, хойш каледарыг гvйлгэх г.м SelectionChanged, MonthViewChanged AdRotator Дэлгэцэнд сурталчилгааны жагсаалтыг гаргахыг зєвшєєрдєг. Хэрэглэгч хуудсыг дахин vзэх болгонд сурталчилгаа нь цикл маягаар дэлгэцэнд гарна. None Table Жирийн HTML контролтой адил None RequiredFieldValidator Форм дох аль нэг контрол ямар нэг зvйлээр дvvргэгдсэн эсэхийг шалгана. Хэрэв буруу бол таны тодорхойлсон алдааны мэдээлэл энэ контрол дээр гарах болно. CompareValidator Форм дох 2 контрол дээрх мэдээллvvдийг харьцуулна. Хэрэв ижил биш бол таны тодорхойлсон алдааны мэдээлэл энэ контрол дээр гарах болно. RangeValidator Контролд оруулсан утга нь тодорхойлсон заагт (0<> RegularExpressionValidator Контролд оруулсан єгєгдлийг таны тодорхойлсон тогтмол загварт (###-###) тохирч байгаа эсэхийг шалгана. Хэрэв энэ заагт биш бол таны тодорхойлсон алдааны мэдээлэл энэ контрол дээр гарах болно CustomValidator Та server-side болон client-side функцыг тодорхой контролын агуулгыг шалгахад ашиглана. Харин энэ функц нь логик утга (true, false) буцаах ёстой. Хэрэв функц vнэн утга буцаасан бол цааш vргэлжилнэ. Хэрэв худал бол мэдээлэл энэ контрол дээр гарах болно. ValidationSummary Автоматаар бvх шалгах контролуудын алдааны мэдээллийг цуглуулаад дугаарлан, форматлан дэлгэцэнд гаргана XML XML баримтуудыг HTML-тэй хамт дэлгэцэнд гаргахад хэрэглэгдэнэ. Мєн XSLT-г ажиллуулан XML-хувирган дэлгэцэнд гаргаж чадна. None Literal label–тэй тєстэй. Дэлгэцэнд текст гаргана. Харин run-time vед шинэ vгсийг vvсгэн энэ контролд байрлуулахыг зєвшєєрдєг. None ASP.NET лекц ¹1 Thursday, March 19, 2009 8:04 AM Интернэт, интернэт архитектур 1) Интернэт : Энэ нь дэлхийн хамгийн том компьютерийн сүлжээ бөгөөд интернэтэд холбогдохын тулд заавал интернэт рүү холбондох албагүй бөгөөд интернэтэд холбоотой локаль сүлжээнд холбогдсоноор энэхүү шаардлага хангагдана. Ямар нэгэн хэрэглэгч интернэтэд холбогдож байна гэдэг нь тухайн хэрэглэгч өөрийн ISP – ийн (Internet Service Provider) локаль сүлжээ рүү холбогдож байна гэсэн үг юм. Интернэт нь дараах үйлчилгээнүүдийг явуулдаг. Үүнд: Telnet – Алсын зайнаас хандах SMTP – Simple Mail Transmission Protocol Archie – HTTP дээр үндсэлэгдсэн мэдээлэлтэй ажиллах WAIS – Wide Area Information Service NNTP – Network News Transfer Protocol NTP – Network Times Protocol Интернэтийн тархалт 2-tier системийн архитектур - Клиент нь өгөгдлийг харуулах логикийг төдийгүй өгөгдөлд хандах бизнес логикийг агуулдаг - Сервер тал нь зөвхөн өгөгдлийн серверт хандах үүрэгтэй Асуудал Ажиллагаанд оруулахад хялбар боловч шинэчлэх, өөрчлөхөд хэцүү Бизнесийн болон үзэгдэлтийн логикийг дахин ашиглахад төвөгтэй Клиент тал нь байнга шинэчлэгдэж байх ёстой Сүлжээний ашиглалт үр ашиг муутай тул интернэтийн орчинд төдийлөн зохимжгүй. 3-tier системийн архитектур Үүнээс J2EE гэсэн ойлголтыг тайлбарлая. Java™2 Platform, Enterprise Edition (J2EE) - 2-tier дэх асуудлыг шийдсэн - N-tier систем хөгжүүлэхэд гарах зардал болон хүндрэлийг маш ихээр багасгадаг - Том хэмжээний тархалттай /distributed/ системийг Java болон интернэт технологи ашиглан хөгжүүлэх архитектур юм. J2EE бүрэлдэхүүн болон боломжууд  Үндсэн технологууд - Servlets - JavaServer Pages (JPS) - EnterpriseJavaBeans (EJB)  Дэмждэг стандарт, үйлчилгээнүүдээс - Java Database Connectivity (JDBC) data access API - Remote Method Invocations (RMI) - Extensible Markup Languages(XML) - JavaIDL (Interface Definition Language) - JavaMail - JMS (Java Messaging Service) J2EE Containers J2EE Containers нь : J2EE компонентууд ажиллахад шаардлагатай орчин, контекстыг олгоно. Нөөцийн менежмент, болон бусад үйлчилгээг компонентод олгоно. - Үйлдлийн системийн процессууд - Thread гэх мэт Container үйлчилгээнүүд нь компоненетууд руугаа интерфэйсээр дамжина. N-tier систем - Нэг төрлийн бизнес логикийг олон хэлбэрээр харуулах боломжтой - Бизнес логик болон өгөгдлийн сангийн бүтцийг клиентэд нөлөөлөлөхгүйгээр өөрчлөх боломжтой - Системийг бүхэлд нь өөрчлөхгүйгээр тодорхой хэсгүүдийг өөрчлөх боломжтой Интернэт архитектур - Link Layer : энэ ойлголтонд Ethernet орно. Ethernet нь компьютерүүдийг хооронд нь холбоход шаардагдах микросхемүүд, дамжуулагчид төдийгүй мэдээлэл дамжуулах процессыг тодорхойлох программ хангамжуудыг багтаадаг. Өдгөө 100Мбит/сек хурдтайгаар мэдээлэл дамжуулах Fast Ethernet, цаашид 1Гбит/сек хурдыг хангах Gigabit Ethernet хэдийнээ бий болжээ. GPRS - General Packet Radio Service буюу гар утсаар веб хуудас үзэх, mms, sms явуулах зэрэг үйлчилгээ явуулах боломжтой. - Network Layer : IP - Internet Protocol нь сүлжээний түвшний протокол, сүлжээнүүдийн компьютеруудын хоорондын өгөгдлийг зөөдөг. - Transport Layer : TCP - Transmission Control Protocol нь зөөврийн протокол, өгөгдлийн интернетийн хавсралт програмын хооронд зөөдөг. UDP - User Datagram Protocol нь хэрэглэгчдийн датаграмын протокол, мөн программын хооронд өгөгдөл дамжуулах боловч TCP-г бодвол энгийн, найдвартай. - Application Layer : DNS - Domain Name System буюу бидний мэдэх .mn FTP - File Transfer Protocol ашиглан та өөрийн хийсэн сайтаа upload хийж шинэчлэх, мөн интернетээр файл дамжуулах боломжтой юм. HTTP - HyperText Transfer Protocol - бидний веб хийдэг протокол. POP3 - Post Office Protocol - нь гаднаас ирж байгаа майлыг зохицуулна. 110-р порт ашиглана. SMTP - Simple Mail Transfer Protocol захиаг өөр сервер рүү дамжуулах ажлыг хийнэ. 25-р порт ашиглана. TELNET - TELetype NETwork - Telnet-г ашиглан та одоо наад сууж байгаа компъютераар єєр газар байгаа компъютер луу нэвтрэн орж болно, гэхдээ vvний тулд цаад компъютераасаа зохих зєвшєєрєл авах буюу Telnet хийх урдьчилан авсан эрхтэй байх хэрэгтэй. Үүнээс зарим нэгийг нь дурьдвал FTP - File Transmission Protocol : Үүний тусламжтайгаар интернэтээр файл дамжуулах боломжтой. Ихэнх програм хангамжийн компаниуд өөрсдийн FTP серверээр төрөл бүрийн програм тараадаг. IP – Internet Protocol : Энэ нь хостуудын хооронд мэдээллийг Datagram хэлбэрээр зөөдөг. IP хаяг нь хостын болон сүлжээний хэсэг гэсэн 2 хэсэгт хуваагдах бөгөөд IP хаяг бүрт өөр өөр байдаг. 802.11 – Энэ загвар нь 1978 онд олон улсын стандарчлалын байгууллагаас нэгэн төрлийн бус төхөөрөмжүүдийг холбох сүлжээний архитектурыг дүрсэлсэн багц заалтыг боловсруулан гаргасан. Үүний дараагаар 1984 онд дахин олон улсын стандартаас нээлттэй утгаараа дахин шинэчлэгдэн гарсан. 1980 оны 2 сараас дотоод сүлжээнд стандарт тогтоохоор прожект 802-ийг боловсруулсан. Прожект 802 стандарт нь сүлжээний адаптер глобал тооцоолох сүлжээ коксиал сүлжээний хос бүхий сүлжээнд тавигдана. Прожект 802 – оор тодорхойлогдох дотоод сүлжээ нь өөрсдийн дугаар бүхий 12 категорт хуюаагдана. Үүнд: 1. 802.1 – OSI загвар ба сүлжээний удирдлага 2. 802.2 – Логик холбооны удирдлага 3. 802.3 – Ethernet сүлжээ 4. 802.4 – Market – ийн дамжуулалттай салаа топологи бүхий дотоод сүлжээ 5. 802.5 - Market – ийн дамжуулалттай цагираг топологи бүхий дотоод сүлжээ 6. 802.6 – MAN дундын зайн сүлжээ 7. 802.7 – Өргөн нэвтрүүлгийн технологи 8. 802.8 – Fibre Optic технологи 9. 802.9- Өгөгдөл яриа дамжуулах сүлжээ 10. 802.10 – Сүлжээний аюулгүй байдал 11. 802.11 - Утасгүй сүлжээ 12. 802.12 – Хүсэлтийн эрэмбийн хандалттай дотоод сүлжээ ASP.NET лекц ¹2 Thursday, March 19, 2009 7:51 AM ASP.NET-ийн тухай ASP.NET нь вэб программ (web appliction) vvсгэхэд зориулагдсан. Энэ нь ASP (Active Server Pages)-ийн бvх боломжууд дээр нэмж COM (Component Object Model) контролууд ба RAD (Rapid Application Development) технологийг UI (user interface)-жуулж загварчлахад зориулан оруулсан. Мэдээж vvний vр дvнд маш хурдан, єргєн боломжтойгоор вэбийг хєгжvvлэх юм. ASP.NET-ийн үүсэл хөгжил ASP – ийг анх 1996 онд Microsoft корпораци гаргасан. Энэ нь харьцангуй шинэ технологи ба өмнөх хувилбарыг нь хөгжүүлэн гаргасан. ASP – ийг 2 үе шатанд хөгжүүлдэг. Үүнд: • Common Gateway Interface (CGI) – хэрэглэгчийн интерфейс • Interner Server Application Programming Interface (ISAPI) – програмын интерфейс Мөн 1998 онд ASP – ийн шинэ хувилбарыг гаргасан ба энэ нь ASP 2.0 хувилбар юм. Үүний дараагаар 2.0 хувилбарыг нь өөрчлөн сайжруулж ASP 3.0 хувилбарыг гаргасан ба энэ нь платформ хамааралгүй ажилладаг болсон. Web Form-ууд Web Form-ууд нь ASP.NET-ын амин сvнс нь юм. Web Form-ууд Windows Form-уудтай маш тєстэй. Є.х тvvн дээр оршиж буй контролууд нь property, method, event-vvдээр хангагдсан. Web Form-ууд нь харагдах хэсгийг агуулсан .ASPX єргєтгєлтэй файл, формын код хэсэг нь класс файлд хадгалагдана. Хуудас хэрэглэгчийн браузераас дуудагдахад .ASPX хуудас, классыг буй DLL файлын хамт санах ойд ачаалагдана. Энэ vед init болон load vзэгдлvvд vvсэх болно. Init vзэгдэл нь .NET Framwork-ын дотоод зохицуулалтын vед vvснэ. Харин Load vзэгдэл нь хуудсыг хамгийн анх дуудагдахад, эсвэл хэрэглэгч дарсан товчлуур болон бусад контолын нєлєєгєєр дахин унших vед дуудагдана. Хуудас бvрэн хэрэглэгдээд дууссан бол Unload vзэгдэл vvсэн санах ойгоос чєлєєлєгдєх болно. Хэрэглэгч Web Form-ын товчлуур дээр дарах vед энэ нь сервер лvv дамжин, хуудасны бvх мэдээлэл ижил хуудас руу байрлуулагдан, хуудас дахин vvсэн, vзэгдэл ажиллах болно. Контролд тулгуурласан програмчлал Контролд тулгуурласан програмчлал нь энгийн програмчлалтай нэгэн ижил ойлголт. Десктоп програм хангамжийн сангууд контролд тулгуурласан програмчлалд ашиглагддаг. Програмчлал —Програм нь контролуудын цуглуулгаас тогтоно Контрол бүр нь өөр өөрийн үүрэгтэй. Хөгжүүлэгч контролуудын онцлогоос хамааран ашиглах боломжтой Веб програм хийх контролд тулгуурласан програмчлал ASP.NET технологи нь веб програм хөгжүүлэхэд контролд тулгуурласан програмчлалыг ашиглана • Server-side обьектуудыг хуудас дээр үүсгэнэ • Server-side обьектууд нь HTML байдлаар харагдана • HTTP стандартын Request/Response архитектур дээр суурилна Зарим десктоп програмын ойлголтуудыг агуулна Server-side контролууд Веб форм нь: • Server-side сервер дээр байрладаг бөгөөд хэрэглэгчид HTML байдлаар харагдана. • HTML-дrunat=server бичлэгийгашиглан .aspxхуудас тодорхойлно • Server-side код нь ID ашиглан тодорхойлогддог • Контролууд нь Page классаас удамшсан өөрийн классд гишүүн өгөгдөл болж нэмэгддэг. Server-side контролууд төлөвөө удирдах боломжтой • GET request –ээр хуудас анхны утгаа авдаг (URL) • POST request –ээр POST body-д тодорхойлсон утгуудыг илгээнэ HTML контролууд Та HTML контролуудыг FrontPage болон бусад редакторуудыг ашиглан хэрхэн vvсгэж ашиглахыг мэдэх биз ээ. Web Form-ууд дээр ч мєн vvнийг хэрэглэх боломжтой. Жишээ нь та textbox vvсгэх гэж буй бол дараах кодыг "<", ">" хашилтанд бичнэ. input type=”text” id=txtFirstName size=25. Дараах контрол vvснэ. VS.Net хэрэглэн vvсгэж буй бол Toolbox цонхоос (HTML tab) TextField-ийг сонгон, HTML хуудас дээр зурахад хангалттай. Ta ID-г контрол бvрдээ оноож єгснєєр client-side JavaScript кодыг бичиж vзэгдлvvдийг ашиглах боломжтой болно. Жишээ нь: OnBlur - контрол фокусаа алдах vед OnChange – контролын утга єєрчлєгдєхєд OnClick – контрол дээр товшилт хийхэд OnFocus – контрол фокустай болоход OnMouseOver – хулгана контрол дээгvvр зєєгдєхєд Web Service-vvд ASP.NET-ийн єєр нэг чанар бол Web Service-vvдийг vvсгэх. Web Service нь HTTP интерфайсээс дуудагддаг объект юм. Энэ объект нь янз бvрийн vйлчилгээ vзvvлдэг ба ямар ч єгєгдлийг XML форматаар буцаадаг. Энэ объект нь SOAP (Simplified Object Access Protocol)-оор дамжин дуудах процедурын нэр, процедурын параметр руу дамжуулах єгєгдєл бvхий зарим XML-ийг дуудагддаг. Web Service нь .NET-ийн ямар ч хэл дээр бичигдэн, аль платформ дээр ажиллана. Web Service-ийг .NET дээр vvсгэхэд Public method-ууд бvхий класс vvснэ. Энэ Public method бvр нь Web Service vзvvлэхэд дуудагддаг. Та .NET дээр vvсгэсэн Web Service-ийг компляци хийхэд холбоо бvхий файлууд автоматаар vvсэх болно. Энэ файлууд нь Web Service-ийн танилцуулга, Web Service-ийг нээж олоход хэрэглэгдэнэ. PHP болон бусад Вэб програмчлалын хэлvvдийн ялгаа PHP is a server-side, cross-platform, HTML embedded scripting language. РНР бол сэрвер талын, платформ хамааралгvй, HTML холилдсон, вэб хэл. Дээрх тодорхойлолтыг тайлбарлъя. 1. Сэрвер талын -- Бvх РНР кодууд сэрвер дээр байрлах бeгeeд сэрвер дээр eгeгдeл нь гvйцэтгэгдэнэ. 2. Платформ хамааралгvй -- РНР кодыг Unix, Windows NT, Macintosh болон бусад vйлдлийн системтэй сэрвер дээр ажиллуулж болно. 3. HTML холилдсон -- РНР кодыг HTML кодын дотор хольж болно. 4. Вэб хэл -- Вэб хэл нь програмын хэлээс ялгаатай. Вэбийн хэлээр бичсэн програм нь браузэрын туслалцаатайгаар ажилладаг бол програмын хэлээр бичсэн програм eeрee биеэ дааж ажилладаг. Тэгэхээр РНР бусад вэб хэлээс юугаараа давуутай вэ? Вэб барихад танд байгаа бусад сонголтуудаас дурдвал HTML, CGI, ASP, JSP ба CFML. 1. HTML -- Hyper Text Markup Language 2. CGI -- Common Gateway Interface 3. ASP -- Active Server Pages 4. JSP -- Java Server Pages 5. CFML -- Cold Fusion Markup Language РНР бусдаасаа хурдан, найдвартай ажилладаг, сурахад хялбар, олон vйлдэл гvйцэтгэдэг, ёрeнхийдee "супер". Тэгэхээр бусад хэлний тухай тайлбарлахгvй бол хангалтгvй сонсогдож байна. CGI код бичихийн тулд вэбмастер Perl, Python эсвэл C зэрэг хэл мэддэг байх шаардлагатай. Дээрх хэлvvд бол вэб хэл биш, програмын хэл. Програмын хэл сурахад цаг, хeдeлмeр, мeнгe их гарздана. Ёрдee л вэб програм бичихийн тулд бvтэн програмын хэл сурах бол илvv vйлдэл. Хэрвээ вэбээс програмчлал руу шилжих зорилготой байгаа нeхцeлд бол ондоо хэрэг. HTML хэл бол вэбийг бvтээх хэл болохоос ямар нэг vйлдэл гvйцэтгэх чадваргvй. Иймээс зeвхeн STATIC хуудас хийхэд хэрэглэнэ. ASP код бичихийн тулд вэбмастер Visual Basic програмын хэлийн VB Script хэл эзэмшсэн байх шаардлагатай. ASP.NET нь вэб программ (web appliction) vvсгэхэд зориулагдсан. Энэ нь ASP (Active Server Pages)-ийн бvх боломжууд дээр нэмж COM (Component Object Model) контролууд ба RAD (Rapid Application Development) технологийг UI (user interface)-жуулж загварчлахад зориулан оруулсан. Мэдээж vvний vр дvнд маш хурдан, eргeн боломжтойгоор вэбийг хeгжvvлэх юм. JSP бичихэд JAVA програмын хэл мэддэг байх хэрэгтэй Энэ технологи нь Jakarta Tomcat web server-г ашигладаг. Програмчлалын хэрэгслийн хувьд JDK буюу Java Development Kit-г ашигладаг. Энэ нь .jsp eргeтгeлтэй файлыг Tomcat web server Java Run Time Enviromnet буюу JRE-г ашиглан түүнийг боловсруулж үр дүнг web browser-руу илгээдэг. JSP технологийн бусад web програмчлалын технологиудаас ялгагдах давуу тал нь тэрээр JDK-ийн eндeр боломж бүхий классуудыг ашиглах болон eeр дээрээ Java-ийн сүлжээний технологийг ашиглах бүрэн боломжийг олгож eгдeг. CFML Cold Fusion бол РНР -д дeхeж ирнэ. Сурахад хялбар, HTML холилдсон вэб хэл. Тагуудыг ашиглаж бичдэгээрээ бусдаасаа ялгаатай. Тэгэхээр зарим хvн JavaScript-н талаар бодож байж магадгvй. JavaScript хэл бол сэрвер талын бус, хэрэглэгчийн талын вэб хэл. Иймээс бидэнд хэрэгтэй гэж бодохгvй байна. Яагаад гэхээр бид нар гол нь сэрвер талын вэб програм бичих талаар хойшдоо хэлэлцэх болно. РНР -ын жинхэнэ ид шид нь датабэйстэй холбогдож дата буюу мэдээлэлтэй харьцах. Бусад сэрвер талын вэб хэлvvдээс олон тeрлийн датабэйстэй холбогдож чаддагаараа онцлог. Доор хэдхэнийг дурдвал: MySQL Oracle Access SQL PostgreSQL mSQL SyBASE ... Бусад жишээнээс дурдвал ASP хуудсууд Microsoft Access-тэй харьцдаг бa 2-уулангийх нь ард Microsoft байж байхад РНР бараг бvх тeрлийн датабэйс програмтай холбогдож чаддагаараа давуу. Java Service Page Java Service Page-нь Sun Solaris корпорацийн хөгжүүлэн бий болгосон Java програмчлалын технологи дээр үндэслэсэн web програмчлалын хэрэгсэл юм. Энэ технологи нь Jakarta Tomcat web server-г ашигладаг. Програмчлалын хэрэгслийн хувьд JDK буюу Java Development Kit-г ашигладаг. Энэ нь .jsp өргөтгөлтэй файлыг Tomcat web server Java Run Time Enviromnet буюу JRE-г ашиглан түүнийг боловсруулж үр дүнг web browser-руу илгээдэг. Tomcat web server өөр нэг онцлог тал нь өөрөө Apache web server-ийн хөгжлийн ондоо нэг хувилбар юм. Өөрөөр хэлбэл Apache технологийг Java технологитой хамтран ашиглах бололцоог олгосон явдал юм. JSP технологийн бусад web програмчлалын технологиудаас ялгагдах давуу тал нь тэрээр JDK-ийн өндөр боломж бүхий классуудыг ашиглах болон өөр дээрээ Java-ийн сүлжээний технологийг ашиглах бүрэн боломжийг олгож өгдөг. JSP кодыг *.jsp өрөгөтгөлтэй файлд хадгалах бөгөөд ASP-ийн tag-ийг хэрэглэдэггүй мөн PHP-ын tag-г хэрэглэдэггүй, шууд бичдэг. Server үүнийг java код хэмээн таньж түүнийг compiler-т илгээж үр дүнг browser-т илгээдэг. ASP, PHP-ийн адил код нь сервер дээр боловсруулагдаж хэрэглэгч рүү илгээгддэг. Иймээс хэрэглэгч browser дээрээс кодыг харах боломжгүй байдаг. Хамгийн гол давуу чанар нь Java технологийн хэрэгжилт бөгөөд Oracle, PostgreSql, Tyrix, MySql баазуудтай болон аль ч төрлийн ODBC холболт хийсэн баазруу холбогдож чаддаг. Гэхдээ энэ бүх боломжийг JSP ямар ч өөрчлөлтгүйгээр JDBC-г бүрэн авч ашигладаг. Энд panel.tag file-д өөрийн гэсэн tag-г тодорхойлж түүнийгээ ene.jsp хуудсанаас <%@ %> tag-ын тусламжтай tags гэсэн folder дахь бүх tag file-ийг import хийж түүнийгээ ашигласан байна. Мөн өөр нэг давуу тал нь өөрийн үүсгэсэн tag-д аргумент дамжуулах боломж юм. JSP-Cookies Cookie нь вэб серверээс клиент руу өгөгдлийг маш бага хэмжээгээр явуулж байдаг. Cookie нь вэбээр аялах үед үүссэн клиент дээрх мэдээллийн нэг хэсэг бөгөөд text төрлийн багахан файл юм. Мөн клиент дээр хадгалагдсан бага хэмжээний өгөгдлийг ашиглан урьд нь хандаж байсан сайтыг таних. Cookie – хэрэглэгчийн browser дээр ямар нэгэн хувьсагчийг үлдээх үйлдлийг хэлнэ. Хувьсагч нь тодорхой утгатай эсвэл утгагүй байж болно. cookie тодорхой хугацааны дараа арилдаг байж болно. Вэб сайт дээр ямар нэгэн өгөгдөл гарч ирэхээс өмнө Setcookie дуудагдсан байх ёстой. Cookie class JSP cookie нь javax.servlet.http.Cookie class-ийн нэг обьект юм. Энэ класс нь coolie-г үүсгэдэг. Мэдээллийг бага багаар вэб браусер луу явуулж тэндээ хандгалан дараа нь сервер луу буцаан илгээдэг. Хэрэглэгийн IP хаяг олох Тухайн хэрэглэгчийн IP хаягыг шалгаж мэдсэнээр аль улсаас холбогдож байгааг мэдэж болдог. Мөн шаардлагатай бол дэлгэрэнгсй бусад мэдээлэлийг нь олж болно. $ip = getenv("REMOTE_ADDR"); print "Taны ip хаяг: ".$ip.""; $REMOTE_ADDR, $_SERVER["REMOTE_ADDR"];, getenv("REMOTE_ADDR"); эдгээр нь бvгд ижилхэн хэрэглэгчийн IP хаягийг олох vvрэгтэй. Хуудас автоматаар шилжvvлэх window.location="(http://javascriptkit.com" //change below target URL to your own var targetURL="http://namkhai.blogspot.com/" //change the second to start counting down from var countdownfrom=10 var currentsecond=document.redirect.redirect2.value=countdownfrom+1 function countredirect(){ if (currentsecond!=1){ currentsecond-=1 document.redirect.redirect2.value=currentsecond } else{ window.location=targetURL return } setTimeout("countredirect()",1000) } countredirect() IP хаягаар нь шvvж хандах эрхийг нь хаах Жишээ нь: Манай компани ажилчдынхаа pc- г зарим сайтруу, мөн yahoo мессенжер лүү орох эрхийг нь хаагсан байдаг.Бvр мэдээллийн технелогийн хэлтсийнхээ хүмүүсийнхээ мессенжерийг хvртэл хаадаг шүү. Доорхи PHP код нь таны вэб сайтыг хэрэглэгчдээс хэн нэг нь таалагдахгvй байгаа бол IP хаягаар нь шvvж хандах эрхийг нь хязгаарлах болно $filename = "blocked.txt" // 1 $handle = fopen($filename, "r"); // 2 $addr = fread($handle, filesize($filename)); fclose($handle); $ip = $REMOTE_ADDR; // 3 if(eregi("|".$ip."|", $addr)){ // 4 echo "Та хандах эрхгvй. Таны сайтруу хандах эрхийг хаасан байна."; exit(); // 5 }else{ echo "Тавтай морилно уу."; // 6 } Эхлээд та ямар нэгэн .TXT (жишээ нь blocked.txt) төрлийн файл нээж vvсгээд тэр дотроо хаах IP хаягнуудаа |192.168.1.1| гэх мэт бvтэцтэй бичих хэрэгтэй. Мэдээж олон хаягыг vргэлжлvvлэн бичиж болно. / Ж.нь: |127.168.1.1||255.255.255.255||192.168.1.255|/ 1 - Хаагдсан IP хаягнуудыг бичиж хадгалсан TXT файлын нэр / өөр директорт байгаа бол замыг нь цуг бичнэ/ 2 - Энэ хэсэгт "blocked.txt" файлын агуулгыг $addr хувьсагчид олгож байна. 3 - Хэрэглэгчийн IP хаягыг олж байна. 4 - eregi(); функц нь тэмдэгт мөр дундаас зааж өгсөн тэмдэгтийг /мөр байж болно/ хайж шалгадаг ба хэрэв байвал TRUE байхгvй бол FALSE утга буцаадаг. Манай энэ тохиолдолд Хэрэглэгчийн IP хаяг "blocked.txt" бичигдсэн эсэхийг шалгаж байна. 5 - IP хаяг "blocked.txt" файлд бичигдсэн байгаа болохоор цааш хандах эрхийг хааж байна. exit(); функц нь vйлдлийг шууд зогсоодог ба энэ мөрөөс цааш хуудас уншигдахгvй шууд зогсоно. IP нь хаагдсан хэрэглэгч энэ мөрөөс цаашхи ямарч мэдээлэл vзэж чадахгvй гэсэн vг.

компьютер

2010 оны 06-р сарын 27 Нийтэлсэн ganbat

Чөлөөт нэвтэрхий толь

 Дэлгэрэнгүй»

сөүл их сургууль

2010 оны 05-р сарын 10 Нийтэлсэн ganbat
서울대학교(Seoul National University)는 1946년 8월에 경성제국대학을 중심으로 여러 관·공·사립 전문학교를 통합, 종합 대학으로 설립된 이후 현재 여러 개의 단과대학으로 구성된 대한민국 최초의 국립 종합대학이다.[1][2] 서울특별시 관악구 신림동·봉천동과 종로구 연건동에 캠퍼스가 있으며, 단과대학 16개, 일반대학원 석사과정 5계열 70학과(부) 26협동과정, 일반대학원 박사과정 5계열 71학과(부) 26협동과정, 전문대학원 9개로 구성되어 있다.[3] 약칭으로 서울대, SNU 등을 사용한다. Дэлгэрэнгүй»

hi

2010 оны 05-р сарын 10 Нийтэлсэн ganbat
이다 гэдэг нь нэр өгүүлэхүүний төгсгөвөр бөгөөд монгол хэлний байна, юм гэсэнтэй утга дүйх хэлбэр. Солонгос хэлэнд энэ хэлбэр нь хураангуй ба бүтэн хэлбэрээр хэрэглэгддэг. Дэлгэрэнгүй»

hu

2010 оны 04-р сарын 13 Нийтэлсэн ganbat

Компьютерийн түүх

Джон Напьерын шоо.1617

Шотландын математикч Джон Напьер(1555-1617) логарифмын зохиосноор алдартай болсон юм.Амьдралын эцэстээ Напьер зааны ясаар тооцолох төхөөрөмж зохиож,түүнийг хүмүүс Напьерын шоо гэж нэрлэв.Энэ шоогоор үржүүлэх ба хуваах үйлдлүүдийг хялбар хийх боломж өгсөн.

Эхний механик тооцолох төхөөрөмж(калькулятор)1623

Вильгельм Шеккард(1592-1635)Напьерийн шоондээр үндэслэн "Тооцолох цаг"гэсэн нэртэй эргэдэг цилиндр гадаргүй зохиож,түүний тусламжаар логарифмыг тоо болгох,нэмэх хасах үйлдлүүдийг хийдэг байв.Гэвч энэ машин 30 Жилийн Дайнд устав.

Эхний автомат калькулятор.1642

Блейз Паскаль(1623-1662)Паскалин нэртэй эхний автомат тооцолох машин бүтээж,энэ машин нь ганцхан нэмэх хасах үйлдлүүдийг хурдан хийж чаддаг байв.

Эхний өргөн хэрэглэний калькулятор.1673

Готтфрид фон Лейбниц(1646-1716)Паскалийн машины үндсэндээр өөрийн Лейбницийн Дугуй гэсэн эхний математикийн өргөн хэрэглээний тооцолох калькулятор хийв.

Эхний логикийн машин.1777

Чарльз Махон(1753-1816)эхний логикийн үзүүлэгч машин зохиож,тэр машинаар хялбар тоон ба логик бодлого бодож үзүүлж байв.Энэ машин нь комьютерийн шийдвэр гаргах ба логикийн чадварыг үзүүлсэн үндэслэгч гэж үздэг.

Эхний өргөн үйлдвэрлэгдсэн механик калькулятор.1820

Чарьлз Томас де Колмар эхний өргөн борлуулагдаж байсан арифмометр гэж нэрлэгдсэн,Лейбницийн дугуйн шинэчлэгдсэн загвар болох тооны машин үйлдвэрлэж,1862 оны Лондонгийн үзэсгэлэнгийн алтан медаль хүртэв.

Программчлах эхний санаа.1833

Аугуста Ада(1815-1853)лорд Байроны охин болох бүсгүй математикч байсан бөгөөд тооны механик машиныг ажилуулах загварыг өгсөн программ хийхийг санал болгосон.

Буулын алгебр.1854

Джордж С.Буул(1815-1864)өөрийн логикийн теори гаргаж, (ба) (эсвэл)(үгүй) гэсэн 3 оператортай,бүх ирээдүйн компьютерийн логикийн шугамын үндэслэгч болсон.Түүний алгебрадээр үндэслэн Вильям С.Джевонс(1835-1882) логикийн машин бүтээжээ.

Эхний эргэлтийн дугуйтай тооны машин.1874

В.Т.Одхнер(1845-1905)шведийн инженер хүн,эргэж байгаа дугуйндээр үндэслэсэн,1-9 тооны хооронд тоог нэмдэг тооны машин зохиож,патентлав.Ийм төрлийн тооны машинууд 1960 онд эхний электрон калькулятор үүсэх хүртэл өргөн хэрэглэгдэж байв.

Далайн давалгааны таамаглагч.1879

Вильям Томпсон,Лорд Кельвин(1824-1907)Кельвины  алдарт физикч болох энэ хүн далайн давалгааны урьдчилан таамаглагч машин бүтээж,Британы арлын эргийн новигацид туслах зорилготой байсан ба давалгааны өндөр,цаг хугцааг олон жилээр урьдчилан зааж өгсөн юм.

Эхний электромеханик картны систем.1886

Др Герман Холлерит(1860-1929)АНУ­ийн Хүн Амын Тооллогийн газрын сттистикч,Жан Мари Жаккардын загвардээр үндэслэн өөрийн тооцолох машин зохиож,түүгээр 1890 оны хүн амын тооцоо хийв.Үүний дараа Холлерит "Тооцолох машины компани" байгуулж,олон жилийн дотор үйл ажилгаагаа явуулж,одоо IBM буюу "International Business Machines" гэсэн нэрээр дэлхийн хамгийн том компьютер үйлдвэрлэлэгчийн нэг болох корпорацийн үндэслэгч юм.

Эхний тооцоны ба кассны машин.1890

Вильям С.Бороуз(1857-1898)залуу банкны нябо 1882 онд нэмэх үйлдэл хийх машиндээр ажиллаж эхлэв.Үүний дараа 1886 онд Борроуз Компани үндэслэж,1890 оноос эхлэн Борроузын кассын аппарат ба тооцолох машиныг үйлдвэрлэж эхлэв.

Эхний амжилттай үржвэрийн машин.1893

Отто Штейгер(1853­1923) 1893 онд Лейбницийн машины автомат загвар болох машиныг боловсруулсан.1894­өөс 1935 онуудын хооронд 4655 машин борлуулагдаж,олон жилийн дотор шинжлэх ухааны чухал хэрэгсэл болж байв.

Эхний вакуум дэн.1906

Америкийн зохион бүтээгч Ли Ди Форест(1873­1961) аудион нэртэй эхний гурван элементаас бүрдсэн вакуум дэн бүтээсэн.Энэ дэн нь хол антеннагийн радио сигналыг хүлээж авж,хүчтэй болгох чадвартай байв.Энэ ололт компьютерын хөгжилд маш том түлхэц болов.

Эхний бүрэн автомат тооцолох машин.1920

Испанийн эрдэмтэн Леонардо Торрес электромеханик тооцолох техникийг автомат машинтай хослон бүрэн автомат машин зохион бүтээсэн.Үүний үндсэн дээр эхний шийдвэр гаргах машин зохиож
чадсан.

buh zvil

2010 оны 03-р сарын 23 Нийтэлсэн ganbat
Зургаас харахад 945 эх хавтан, PCI Express 16x 1 ширхэг, 1x * 3ширхэг, PCI 3ширхэг, SATA 4 ширхэг, ATA100 2 ширхэг, ATA133 1ширхэг, DDR 2 slot 4ширхэг DUAL CHANNEL байхаар төлөвлөсөн байна. Мэдээж Pentium D CPU авдаг болхоор тасархай. Бас 8 chanel дуу гаргах учир гэртээ HOME theater хийсэн ч болно. Нийт 8 ширхэг USB-тэйгээс 4 нь ардын хэсэгт нь байна. Нэмж 2 ширхэг процессорт угсардаг USB+Game Port ирэх ёстой. Бас дээрээс нь Gigabit-н LAN -тай юм байна. Энд нэг зүйл байхгүй нь WIFI слот байхгүй юм байна энэнд чинь. Бас нэг сайн тал нь Overclocker-уудад их таалагдах байх даа (гэхдээ overclock-т MSI илүү).
Бас нэг дутагдалтай тал нь 1394 порт байхгүй юм байна. Яахав 10000 төгрөгөөр худалдаж аваад нэмээд суулгачихаж болох л байх. Дэлгэрэнгүй»